Sotto le Nuvole (2025)

De film lijkt in eerste instantie bij wijze van een toeristisch bezoek aan Napels wat te laten zien van de opgegraven Romeinse tijd, waarvan iedereen weet dat we er bij het uitgegraven Pompeï en andere steden het leven zien zoals dat abrupt wordt afgebroken door de vulkaanuitbarsting, en van het huidige leven, maar de documentaire maakt van dat unieke feit omtrent Pompeï gebruik om verbindingen te leggen met het leven toen en het leven in onze tijd (zoals de internationale handel toen en nu waardoor culturen versmelten en er toen een Indiaas Lakshmi-beeldje stond in een villa in Pompeï en er nu graan uit Oekraïne wordt uitgeladen) en uiteindelijk te mediteren over de tijd of geschiedenis: zoals iemand bij een stapel beeldhouwwerken uit een verwoeste Napels zegt vernietigt en vermengt de tijd of geschiedenis alle verleden maar bewaart die ook en komt het verleden ook weer terug. Dat kan letterlijk worden genomen bij de nog altijd actuele grafrovingen (die vernietigen en oud en nieuw vermengen), de door de plotselinge vulkaanuitbarsting bedolven maar intact bewaarde omtrekken van lichamen en huizen in Pompeï en de inmiddels door Japanners opgepakte uitgravingen waarmee het verleden weer tevoorschijn komt, maar kan ook figuurlijk worden opgevat: in positieve zin zoals dat verwoeste steden weer worden herbouwd maar vooral ook in negatieve zin dat er altijd opnieuw de dreiging is van een verwoestende natuurramp of oorlog zoals de aardbevingen in Napels de bewoners nog altijd verrassen en schrik aanjagen maar ook de oorlog in Oekraïne die de graanvoorraad in Napels bedreigt.

De documentaire verbindt zo verleden, heden en toekomst waarbij ook volkeren met elkaar in verbinding staan met als boodschap dat we allemaal op de rand van de vulkaan leven of zoals de titel van de documentaire suggereert: het ogenschijnlijk gewone leven hier op Aarde speelt zich af onder de mogelijk giftige wolken van de Vesuvius. Het is een interessant idee dat ook heel aardig is uitgewerkt met de 112-alarmcentrale van de brandweer dat klaar staat voor rampen maar vooral nog kleine problemen moet opossen als mooie metafoor.

Het leven in Napels wordt in grote mate beïnvloed door de dreiging van vulkanische uitbarstingen Vesuvius en Campi Flegrei. In deze prachtige gefilmde, maar episodische en onsamenhangende documentaire volgt Rosi archeologen, medewerkers van een archeologisch museum, bezoekers van historische gebouwen, Syrische arbeiders, de alarmcentrale en “gewone” Napolitanen. De rode draad is duidelijk, maar verhaallijn of dramatische opbouw is ver te zoeken. Lang en langdradig.