La Grazia (2025)

Gister mogen zien tijdens Filmfestival Alkmaar.

Prachtige, en vooral mooi geschoten film met een glansrol voor Toni Servillo.

Komt wat traag op gang, maar bloeit uit tot een pareltje.

Op visueel gebied een geslaagde film van Paolo Sorrentino. Het ziet er goed uit en de beelden worden ondersteund door een passende soundtrack. Het acteerwerk is in orde, Toni Servillo speelt zeer behoorlijk en ook het overige acteerwerk is naar behoren. Qua verhaal blijft het wel wat achter. De verhaallijnen zijn niet allemaal even interessant. Met name de verhaallijn over het vermeende vreemdgaan van de overleden vrouw van De Santis kan niet erg boeien. De overige verhaallijnen komen ook niet tot een al te sterke ontknoping. Daarom een film die vooral visueel gezien de moeite waard is en voor het overige wat minder.

De Italiaanse president [Toni Servillo] is aan het einde van zijn politieke carrière en staat nog voor twee grote beslissingen: hij mag een veroordeeld persoon gratie verlenen en er ligt een voorstel voor een euthanasiewet. Zijn dochter [Anna Ferzetti] zet hem onder druk om die euthansiewet niet door te schuiven naar zijn opvolger, maar de president houdt zich vooral bezig met iets wat al jaren aan hem knaagt. Een film over een president die wikt en weegt klinkt saai en van een verhaal is amper sprake. Maar Servillo’s genuanceerde spel, Sorrentina’s visuele creativiteit en Dario D’Antonio’s sublieme cinematografie maken dit toch aangenaam voor de meeste zintuigen. Het einde van de scène met Rufin Doh Zeyenouin als de paus is een juweeltje.

Voor Sorrentino begrippen verrassend ingetogen film, die zelfs overeenkomsten heeft met Wilde Aardbeien. Maar goed, Sorrentino blijft natuurlijk een katholieke Napolitaan, dus het is nog altijd 100x zo barok als de strenge protestant Bergman. En dat is maar goed ook, want waar ik bij Il Conformista schreef dat films die er zo goed uit zien niet meer gemaakt worden, moet ik dat nu een beetje terugnemen, want Sorrentino, zijn cinematograaf Daria d'Antonio en de stad Rome bestaan nog. Deze keer wel geen vrouwelijk schoon. Zou Sorrentino zich de kritiek dat zijn films wel erg malegazerig zijn toch aangetrokken te hebben? Dat zou jammer zijn, zeg ik als medemalegazende geezer.

Het goede nieuws is dat Toni Servillo terug is. De Sorrentino's met Servillo zijn altijd beter. Voor deze film won hij ook meteen de prijs voor beste acteur in Venetië.

Servillo speelt Mariano de Santis, legendarisch jurist, schrijver van hét handboek over strafrecht, de onneembare berg die elke Italiaanse rechtenstudent moet nemen, en nu president van Italië, bezig aan de laatste maanden van zijn termijn. Hij twijfelt nog of hij de euthanasiewet zal ondertekenen - doet hij niet, is hij een folteraar, doet hij het wel, dan is hij moordenaar - en er liggen nog twee gratieverzoeken. De Santis, bijgenaamd Gewapend Beton wegens zijn soliditeit, komt lastig tot een besluit. Verder denkt hij vooral terug aan zijn geliefde Aurora, die een aantal jaar geleden gestorven is, terwijl hij stiekem op het dak van het presidentieel paleis een sigaretje rookt. Wat hem vooral dwars zit: ze heeft bekend één keer ontrouw te zijn geweest met een vriend, 40 jaar terug, en hij weet nog steeds niet wie. De relatie met zijn kinderen is ook stroef, ondanks dat zijn dochter Dorotea (Anna Ferzetti) zijn rechterhand is. Eigenlijk is zijn lijfwacht, kolonel Massimo Laboro (Orlando Cinque), zijn grootste vertrouweling. Nog een nieuw woord geleerd: kurassier, de officiële titel van de presidentiële lijfwachten.

Verder zijn er de gebruikelijke presidentiële dingetjes, zoals staatsbezoeken, oorkondes uitreiken en culturele evenementen bezoeken, die Sorrentino gebruikt voor grappen en/of visueel vuurwerk. Het staatsbezoek van de Portugese president is geweldig, maar dat geldt ook voor elke scene met oudste vriendin en leidend kunstcritica Coco Valori (Milvia Marigliano). De recensie met de meeste likes op Letterboxd is simpelweg: "Quando lo spin-off su Coco Valori?"

Hoewel ik geen kenner ben van de Italiaanse politiek, dacht in De Santis veel van de geliefde oud-president De Napolitano te herkennen. Ook zeer hoog aangeschreven en net als De Santis heeft hij het land een aantal keer gered van een crisis veroorzaakt door 'een idioot', te weten Berlusconi. Extra grappig omdat Servillo ook Berlusconi heeft gespeeld in Sorrentino's Loro. Bij nazoeken bleek dan ook nog dat één van die crises rond een euthanasiezaak was. Maar De Napolitano was geen weduwnaar en ook geen jurist. Dat komt meer overeen met de huidige president Matarella, die ook nog zijn oudste dochter als first lady laat optreden. Ook Matarella is hoog aangeschreven en heeft een aantal keer het land bijeengehouden, dus ik denk dat De Santis een soort hybride van beide presidenten is.

La Grazia is een film over grote vragen als liefde, dood, ethiek en nalatenschap. Deze worden nogal direct benaderd. Er wordt veel rechtstreeks gefilosofeerd en nagedacht over deze zaken in deze film. Dat zou heel plat kunnen worden, als er ook Hollywood-stijl directe antwoorden zouden volgen. Sorrentino, die ook het script schreef, vermijdt dat gelukkig. Net als De Santis pakt Sorrentino elke van die vraagstukken op, bekijkt ze van alle kanten, legt ze neer en gaat even iets anders doen, terwijl hij het originele probleem blijft doorsudderen. Sowieso is Sorrentino natuurlijk graag de regisseur die elk mogelijk zijpaadje dat hij ziet graag inslaat. Maar uiteindelijk worden er wel standpunten ingenomen, want goed en kwaad bestaan, zeker in de politiek.

Zeker één van Sorrentino's beter films en mijn favoriete film van 2026 tot nog toe.

(Gezien in The Pulse)

Tjonge, dat was saai, zeg. Het had gescheeld als de film drie kwartier korter was. Het maakt dan nauwelijks uit welke drie kwartier je schrapt. Hoewel er een paar mooie scènes in zaten, die aan het geheel overigens weinig toevoegden. Maar ik heb me toch vooral verveeld.

Het begon al bij die ontzettend beroerde openingsdialoog, die vol plotuitleg zat. Een eerstejaars scenarioschrijven zou er zijn examen niet mee halen.

Het beetje plot dat er in de film zat was extreem voorspelbaar. Maar goed, het ging misschien meer om het karakter van het hoofdpersonage. Dat werd op zich best goed neergezet, en Servillo is ontegenzeggelijk een geweldige acteur. Om een emotie neer te zetten hoeft hij niet meer te doen dan subtiel zijn wenkbrauw op te trekken of zijn mondhoek te bewegen. Alleen jammer dat die subtiliteit zo nadrukkelijk in beeld wordt gebracht dat het juist schreeuwerig expliciet wordt.

En dan dat dingetje met die hiphop. Dat leer je ook in je eerste jaar van je opleiding scenarioschrijven: geef je personages één afwijkende karaktertrek of hobby, dat maakt ze meteen een stuk menselijker. Zit wat in natuurlijk, maar je moet het er niet zó dik bovenop leggen. Dan werkt het alleen maar op de lachspieren. Wat op zich welkom was, want verder viel er weinig te lachen.

Dit was mijn eerste Sorrentino en ook meteen mijn laatste. Disclaimer: ik heb geen opleiding scenarioschrijven gevolgd.

La Grazia.

Wellicht het pardon, wellicht de elegantie, wellicht de zegen, wellicht de genade, de vergiffenis, de vergeving, of zelfs de begenadigde in persona. Sorrentino laat alle aspecten van het woord, het begrip, zelfs het religieuze theorema langskomen.

Helaas wel in een verhaal dat ultiem eigenlijk nergens over gaat, en nauwelijks meer doel lijkt te dienen dan een kapstok voor zijn signature mooifilmerij. Het is fraai, heel fraai, maar ook slecht voor de tanden, en voor Sorrentino ook vooral meer van hetzelfde, een gemakzuchtig voortborduren op wat in zijn eerdere films goed werkte bij de critici, een laffe en zielloze herhaling van zetten.

Ieder ander had ik dat vergeven, en gezegd dat het best wel een ok filmpje was. Maar van Sorrentino verwacht ik meer dan dat, omdat het zo duidelijk is dat hij meer dan wie ook in staat is om de beste film ooit te maken.

Maar dat is deze dus niet. Dit is een film zonder elegantie, zonder zegen, zonder vergiffenis of begenadiging. Deze film is gewoon werk. Ja, werk verdient een prijs, zonder meer. Maar geen hoge.

Prachtige film. Dilemma's omtrend het handhaven van principes of toegeven aan de rede

Vanuit de verslaving opent dit verhaal zich als ware het een reclamefilm voor roken, waarbij de verslaafde eigenlijk zijn eigen dood al in het zicht heeft gehad door een verwijdering. Servillo beheerst het acteervak als geen ander en laat in deze film zien hoe de innerlijke strijd tussen waarheid en leugen hem voor morele dilemma's stelt waarbij het katholicisme een belangrijke rol speelt ondanks dat in zijn rol de scheiding van kerk en staat vorm moet krijgen. De beslissingen gedurende deze film zijn op basis van ratio in samenwerking met zijn dochter, waarbij het gevoel toch parten begint te spelen gebaseerd op zijn innerlijke strijd welke 40 jaar daarvoor begon. De intelligentie gekoppeld aan het gevoel. Wat als de keuze maken die werkelijk knopen doorhakt er 1 is die betekent dat alle oude overtuigingen overboord moeten? Briljant stukje innerlijke psyche en intermenselijke relaties. 4,1*

Matige film over een president die een paar laatste belangrijke beslissingen moet maken op het eind van zijn ambtstermijn. Afgezien van een paar aardige dialogen, vond ik het inhoudelijk een nogal saaie film die ook veel te lang doorgaat. Mooi en strak in beeld gebracht, zoals gewend van Paolo Sorrentino. Maar wel zijn minste wat mij betreft.

Ik zie het hier vaker voorbijkomen: lang, saai, truukje ... mij verveelt het iig nog niet en vind het wederom een bijzonder mooie vertelling, dicht op de huid, persoonlijk, in een tempo dat er mijns inziens prima bij past.

Cinematografie, compositie, kleur- en lichtgebruik zijn ook weer subliem, genoten dus!

Ik hou van deze regisseur!

hij heeft een heel eigen signature.

hij schept werelden die vaak melancholisch en een beetje surrealistisch zijn.

ik zou zijn films omschrijven als ´barok´.

Deze film heeft een aparte muziekscore.