O Agente Secreto (2025)

Pareltje! Wel nogal ein Kleber, met z'n 161 minuten... Een film waar ik echt even voor moest gaan zitten. De jaren 70 sfeer is subliem neergezet. Het warme en broeierige Brazilië anno 1977 druipt er vanaf. Ook vanaf wat er zich werkelijk afspeelt, dat helemaal niet zo fraai is. Gelukkig wordt e.e.a. afgewisseld met wat (inktzwarte) humor. Het lange stroperige plot en de multi geïntroduceerde personages blijken niet iedereen te beklijven. Had daar zelf geen moeite mee. 8.5/10*

De meerderheid hier heeft het al gezegd: ‘O Agente Secreto’ kan in geen enkel opzicht tippen aan ‘Ainda Estou Aqui’, dat een beklemmende thriller was volgens de geijkte wetten van het genre. Anders dan Walter Salles neemt Kleber Mendonça Filho echter een loopje met de vaste formules. Hij rafelt zijn verhaal uit elkaar, vermoedelijk om de verwarrende tijdsgeest van dat specifieke ogenblik in de Braziliaanse geschiedenis te kunnen capteren. De toeschouwer, die lang in het ongewisse blijft omtrent hoe de vork precies aan de steel zit, kijkt precies door die geregisseerde vaagheid anders. Meer ondergedompeld in de atmosfeer, op zoek naar verborgen hints, betekenissen. In theorie dus een goede vondst!

Echter is het narratief zo knullig mistig gemaakt, dat de ervaring ronduit vervelend wordt. Dat het hoofdpersonage uiteindelijk letterlijk het wel en wee uit de doeken doet, getuigt bovendien van een onderontwikkeld instinct voor suspense. Knap is dan weer wel dat ‘O Agente Secreto’ de gruwelijke afwikkeling niet laat zien. Opnieuw noopt dat tot reflectie. Anders dan een (anti-)climactische ontknoping, duwt Kleber Mendonça Filho de kijker richting een reeks andere vragen. Zoals daar zijn: heeft Brazilië inmiddels afgerekend met dit stukje verleden? Hoe gaan families om met wat hen is overkomen? En in het brandpunt van de actualiteit: moet een mens eigenlijk veel verkeerd doen om door het regime als persona non grata afgedaan te worden? Niet dus. Laat ‘O Agente Secreto’ een zoveelste waarschuwing zijn voor het nie wieder van totalitarisme, despotisme en wat dies meer…

2,25*

Wat lijkt op een politieke thriller blijkt al snel veel meer een portret van een tijd en plaats, namelijk Recife in 1977. En dus Brazilië onder de militaire dictatuur. Politie, corruptie, bureaucratie, carnaval, seks, bioscopen. En tussendoor overal die dictatuur. Soms nadrukkelijk, meestal sluimerend.

De film zit echt ontzettend goed in elkaar. Dat idiote verhaal over een loslopend harig been bijvoorbeeld. Lijkt een bizarre uitweiding, maar blijkt een heuse stadslegende waarmee journalisten onder de censuur over politiegeweld konden schrijven. Geniaal verwerkt. Zo zit de film vol zijpaden en details die weinig met het plot te maken hebben, maar alles met Recife in 1977.

Daar gaat het uiteindelijk ook vooral over. En als je bedenkt dat dit in de Bolsonaro-tijd geschreven is (en breder in die van Trump en al die wannabe-dictators hier in Europa), dient dit als waarschuwibg voor de mensen van nu: 'Kijk, dit doet dictatuur met je land!' Geen geschiedenisles of uitleg, gewoon laten zien. 

Een dappere en oprechte film. En bovendien heel mooi gemaakt met een ontzettend grote verscheidenheid aan details.

Film is vooral interessant van het tijdsbeeld. Het is een beetje een slow burner waarvan je lang geen idee hebt waar het heen gaat. Maar uiteindelijk is het vooral een portret van een roerige tijd uit de Brazilliaanse geschiedenis met veel sterke scenes. Als geheel vond ik het net iets te vlak.

3,5