Den Sidste Viking (2025)

Leuk, maar ik had er meer van verwacht. De meeste punten scoort de film met de absurde, donker-komische humor, en dan met name vanuit het personage van Mads Mikkelsen. De eerste helft is hier sterker in dan de tweede, maar op dat vlak zitten er echt een aantal hele grappige momenten in, waarbij je eigenlijk niet weet of je moet lachen of huilen. Want dat is het tweede dat Anders Thomas Jensen heel goed doet: je lacht met de personages, maar je lacht ze nooit uit. Er is altijd een bepaalde gevoeligheid en respect aanwezig, en de innerlijke werelden van de personages - hun verleden, hun trauma's en hoe ze geworden zijn wie ze zijn - wordt in de latere helft van de film degelijk in het verhaal verwerkt.

Minder vond ik dat de film - na een pakweg heel fijn eerste halfuur - erg lang ter plaatse blijft trappelen in het ouderlijk huis en daar nooit echt meer weggaat. Er zitten vermakelijke scènes en wendingen tussen, maar langdradigheid en herhaling komt ook om de hoek kijken. Daarbovenop vond ik Nikolaj Lie Kaas die continu met dezelfde boze smoel rondloopt, op den duur een beetje op de zenuwen werken. Hij mag voor het grootste stuk van de film weinig andere emoties etaleren, wat wel spijtig is. En een laatste gevoelsmatig puntje van kritiek; ik vond de switch in genres en stijlen soms wel erg bruusk, waardoor de brute en bijna gemene elementen in de gewelddadige slotakte een beetje out of the blue voelden. Al is die donkere, absurdistische humor wel de rode lijn doorheen de hele film.

Om af te sluiten met een positieve noot; Mikkelsen is wel echt fantastisch op dreef hier. Enorm droog, onderkoeld grappig, absurd, zielig.. Manfred is absoluut de ster van de film. 3*.

Tijdverspilling.

Wie de trailer ziet met Manfred (Mads Mikkelsen) die John Lennon wil worden genoemd weet al dat de film een knipoog is naar de hedendaagse disussie over ‘transgenderisme’ en ander wokisme: kun je zelf bepalen wie of wat je bent? De film begint met een bizar Viking-sprookje waarin het stamhoofd, die iedereen als gelijkwaardig wil zien, bij iedereen de linkerarm laat afhakken omdat z’n zoon z’n linkerarm verloor met – terugkerend naar het waanidee van Manfred – daarop de vraag of de patiënt zich aan de wereld moet aanpassen of dat de wereld zich aan hem moet aanpassen, waarmee de film gelet op het Viking-verhaal meteen een anti-woke-standpunt lijkt in te nemen. Maar de film is zeer rijk: het gaat ook over dat we niet alle kanten van de ander kennen, dat we niet eens onszelf kennen, dat we geen vaste of enkele ideniteit hebben, dat we allemaal wel eens iemand anders willen zijn en dat we kanten van onszelf verbergen voor de ander, dat we allemaal soms de fictie boven de werkelijkheid verkiezen, etc. Maar de film gaat in diezelfde lijn ook over traumaverwerking, dat we allemaal anders zijn, hetgeen in de film aanleiding geeft tot twee verhalen – een over de crimineel die zijn trauma uit in de vorm van agressie (het slachtoffer wordt zelf dader) en een ander over het slachtoffer dat vlucht in psychose en zelfdestructie – die in elkaar geweven zowel een spannende misdaadthriller als een hilarische komedie oplevert (in dat opzicht ligt de film op één lijn met eerdere films van Jensen zoals De Grønne Slagtere). Uiteindelijk is er de ontroering van de broederliefde die het voorbeeld is voor de hele mensheid en de vraag aan het begin beantwoordt: we hoeven niet gelijk te zijn, de wereld hoeft zich niet aan te passen aan de waan van de een maar die hoeft zich ook niet aan te passen aan de wereld. We kunnen elkaar accepteren hoe we zijn met onze gebreken: liefde eist niets.

Thematisch en qua verhaal zit de film aldus goed in elkaar en bovendien is de film topamusement: de film is zeker een van de beste films van het jaar.

Vlak voor hij wordt opgepakt voor een miljoenenroof vraagt Anker [Nikolaj Lie Kaas] zijn broer Manfred [Mads Mikkelsen] om de buit te begraven. 15 jaar later wil hij het geld terug hebben. Manfred heeft echter een persoonlijkheidsstoornis en gaat nu door het leven als John (H.) Lennon. Bovendien kan (of wil?) hij niet zeggen waar het geld is. En dat terwijl Ankers voormalige meedogenloze handlanger [Nicolas Bro] het geld komt opeisen. Vol unieke, goed uitgewerkte personages gespeeld door een uitstekend acterende cast (waaronder Bodil Jørgensen als Anker en Manfreds zus). De mix van komedie en bruut geweld is niet altijd effectief, maar het ensemblespel is voorbeeldig.

De gevoelige man op zoek naar zichzelf. In de zwarte komedie 'Den Sidste Viking' (2025) kan iedere man bepalen wat hij is, terwijl anderen geacht worden mee te doen in het theater van hun mannelijkheid. Of zoals Manfred (Mads Mikkelsen) zich ooit vasthield aan een niet-bestaande vikingmythologie om zichzelf te wapenen tegen huiselijk geweld. Broer Anker (Nikolaj Lie Kaas) ziet met lede ogen aan dat zijn psychisch kwetsbare broer opnieuw een persona heeft aangemeten in de vorm van John Lennon. Des te vervelender dat Manfred/John weet wat er gebeurd is met het overgebleven geld van een bankoverval, maar resoluut weigert om ook maar iets uit zijn pijnlijke verleden prijs te geven. 'Den Sidste Viking' (2025) heeft die typische absurdistische elementen uit films van Anders Thomas Jensen: tegelijkertijd hypergewelddadig en rauw, maar evenzeer ook gevoelig of zelfs sentimenteel. Ook leuk dat Mikkelsen in Deense films zo anders gecast wordt als underdog dan als de eeuwige hitman uit Amerikaanse films.

Bizarre komedie met een goede opbouw waarin meerdere verhaallijnen toch mooi in elkaar passen op het einde. Onnodig (en over de top) bloederig. Wel goed gespeeld en even tragisch en duister als grappig met een aantal mooie vondsten.

Gisteravond met zeer gemengde gevoelens deze film in de bioscoop gekeken.

Het verhaal was zoals verwacht inderdaad lekker zwart en absurd, het acteerwerk van met name Mikkelsen van hoog niveau. De film bevatte meer slapstick-elementen dan ik had verwacht maar ook zwaardere thematiek dan ik had verwacht: wat mij betreft meer een tragikomedie dan de van tevoren aangekondigde komedie.

Ik vond de film vermakelijk totdat vrij in het begin bij Manfred de diagnose DIS (dissociatieve identiteitsstoornis) werd gesteld. Wat deze echt bestaande stoornis inhoudt, die alleen kan ontstaan bij jonge kinderen die herhaaldelijk ernstig zijn getraumatiseerd, weet ik zelf helaas uit eigen ervaring. En ik kan vertellen dat het een helse lijdensweg is die vrijwel niets te maken heeft met de manier waarop in deze film DIS wordt weergegeven. Het maakte me boos dat er (in de eerste helft van de film) met alle slapstickhumor zo lollig over werd gedaan en dat het overige publiek er zo smakelijk om aan het lachen was.

En dan kun je zeggen: 'wees niet zo gevoelig, het is maar een film'. Maar bij gebrek aan juiste informatie draagt zo'n film wél (samen met andere populaire films als Split) bij aan het stigma rondom DIS. Ik vind dat ontzettend kwalijk. Het gaat hier om een groep extreem kwetsbare mensen die geen vertrouwen meer in de medemens heeft en voor wie weinig passende hulp beschikbaar is. Zelfs binnen de ggz kan deze groep niet vanzelfsprekend rekenen op erkenning en begrip, want ondanks wetenschappelijk bewijs zijn er nog altijd professionele hulpverleners die het bestaan van DIS hardnekkig ontkennen. Het laatste wat deze groep nodig heeft is nóg meer onjuiste beeldvorming en tot slapstick gedegradeerd worden...

De film an sich vond ik vermakelijk en interessant en bevatte mooie elementen. Ik ben ook blij dat tegen het einde van de film e.e.a. enigszins werd rechtgetrokken door de trauma's invoelbaar te maken en daarmee het gedrag van Manfred begrijpelijk, al vrees ik dat bij het grote publiek de lollige elementen het meest zullen blijven hangen..

**** voor de film, * ster aftrek voor de nodeloze stigmatisering van mensen met DIS.

Altijd leuk, een nieuwe samenwerking tussen schrijver/ regisseur Anders Thomas Jensen en akteur Mads Mikkelsen. Die twee brengen het beste in elkaar boven, ook nu weer. Het stikt ook van de bekende gezichten uit Jensen's eerdere films. Helaas is de film aan de te lange kant en ligt de focus iets teveel op de psychologische verwerking van traumatische gebeurtenissen, vooral naar het einde toe, waardoor de balans een beetje weg is. Op gegeven moment weten we het wel, temeer omdat dat aspect van het script nogal voorspelbaar is uitgewerkt. Niettemin valt er veel te genieten en vooral te lachen.