Gueules Noires (2023)

Duidelijk weer een film die tussen wal en schip valt! Maar die geenszins als slecht kan worden bestempeld! Oh, degene die de film willen kijken omdat ze gelezen hebben dat het lijkt op Neil Marshall's The Descent (2005) dit klopt niet echt! Afgezien dat tunnels inderdaad een claustrofobische omgeving kunnen zijn, is dit een hele andere film! Het is er eentje met een Lovecraftiaanse invloed!

De film neemt zijn tijd! ​​Het eerste deel leunt ook meer op een sociaal drama over mijnwerkers in de jaren vijftig. Na een proloog uit 1856 waarin een groep mijnwerkers een mysterieus iets tegenkomen, gaat de film naar 1956, waar Amir uit financiële noodzaak zijn thuisland Marokko verlaat om te werken in de ergste mijn van Frankrijk, bekend als het Duivelseiland. En plotseling...kort nadat de mijnwerkers en een professor op de diepte van 1000 meter door een instorting komen vast te zitten, verandert het in een horrorfilm!

Het script is niet helemaal zonder gaten of onwaarschijnlijkheden, maar dit wordt gecompenseerd door een grimmige sfeer en claustrofobische spanning. En het monster natuurlijk! Het wezen-ontwerp is bijzonder en met praktische effecten. De gruwelijke sterfgeval scènes zijn duidelijk niet voor de preutse kijkers bedoeld! Het is onder de grond natuurlijk donker en dat helpt om dingen te verbergen. Ik denk ook dat er een stukje CGI was dat er niet per se geweldig uitzag.

En er zijn hier ook veel Lovecraft-referenties. Er werd de inscriptie 'that is not dead which can eternal lie, and with strange aeons even death may die' voorgelezen wat een citaat is van "mad poet" " Abdul Alhazred" (pseudoniem van HP Lovecraft en schrijver van de Necronomicon) Ook refereren ze aan dat de god/monster afstamt van een "Elder god" Ik ging meteen iets rechtop in mijn stoel zitten! Uiteraard levert dit kosmische bij mij ook punten op!

Regisseur Turi (van het ook al fijne Méandre), die als regieassistent heeft gewerkt voor Quentin Tarantino, Stephen Sommers, Guy Ritchie en Luc Besson, bewijst hier dat hij zeer bekwaam is om een film te maken die lekker opvalt! Het uitgangspunt is niet perse nieuw. Maar ik hou van verwijzingen naar Lovecraft! Het acteerwerk is goed, evenals het geluidsontwerp en film-maken. Kortom, ik heb nogal genoten van deze wezensfunctie.

Leuk.

Het verhaal is behoorlijk origineel en de setting in een ouwe kolenmijn is ook fris - en leuk om daar allerlei details terug te zien komen die ik nog wel ken van mijn bezoeken aan bijvoorbeeld het mijnmuseum in Beringen. En wie had gedacht om Jean-Hugues Anglade ooit nog eens als een professor langs te zien komen.

Ook de vormgeving zit wel snor, het monster is erg fraai en gepast angstaanjagend - al komt het nooit echt in de buurt van iets als de Xenomorph. Toch ook op dat gebied genoeg originaliteit, en niet alleen qua ontwerp - de eerste kill viel me op, zowel door de manier als de onafwendbare sinisterheid van de executie.

Jammer dat het richting het einde af en toe een beetje op lijkt - narratief is er wel een uitleg voor, maar hetzelfde stukje ondergrond komt net iets te vaak langs, en daardoor verdwijnt het claustrofobische effect net een ietsje teveel. Toch is dat niet echt erg, want het fraaie einde maakt dat weer goed.

De film begint met een proloog die zich in een ver verleden afspeelt en laat zien hoe een aantal mensen ondergronds door iets wordt aangevallen. Zo weet de kijker reeds voordat het daadwerkelijke verhaal een aanvang neemt, dat ondergronds een soort monster leeft dat je beter met rust kunt laten. Natuurlijk doet men dat niet, aangezien de film langer is dan zijn proloog. Het duurt trouwens verrekte lang voordat de film eindelijk zover is. Pas in het laatste halve uur is er sprake van monsterlijke aanwezigheid.

Tot die tijd vermaken we ons met onderling geredetwist en een lange tocht door donkere mijngangen. Niet altijd spannend, maar op momenten weet de film toch wel een goede beklemmende sfeer op te roepen. De film heeft ook nog wat thema’s die worden aangeroerd. Het onderscheid der klassen komt aan bod en het onderwerp racisme wordt in de persoon van de protagonist verbeeldt, die als Marokkaan tussen Franse mijnwerkers aan het werk is. Zoals gezegd is dat alles niet erg spannend, maar de film die zich in de jaren 50 afspeelt, geeft met behulp van de thematiek wel een interessant tijdsbeeld af.

Regisseur en schrijver Mathieu Turi maakt met Gueules Noires zijn derde speelfilm. Zijn eerste film Hostile (2017) en zijn tweede film Méandre (2020) kon ik goed waarderen. In beide films speelt een vrouw de hoofdrol die in een dreigende situatie wordt geplaatst. In Gueules Noires moet de kijker het zonder vrouwen doen. De personages die ondergronds gaan zijn vooral mijnwerkers en daar zat in de jaren 50 geen vrouw tussen. De situatie waarin de mannen terecht komen is overigens spannend en doet niet onder voor de dreiging waarmee de vrouwen in de andere films te maken kregen.

Het verhaal stelt weinig voor en neigt naar een verhaal dat in een monsterfilm uit de jaren 50 wordt verteld. Het gaat om een expeditie naar het binnenste van een mijn, alwaar het monster wacht. Het verhaal wordt met dank aan de donkere setting absoluut sfeervol verteld. In de personages wordt weinig geïnvesteerd. Behalve een enkeling die wat grove eigenschappen krijgt toebedeeld en dient om de kijker inleving te bezorgen, zijn de meeste personages slechts aanwezig om als slachtoffer te dienen voor het monster. Geen onaardig monster trouwens. Hoewel het monster er wat trashy bijloopt, is het een creatuur dat dreigend aanwezig is en een paar indrukwekkende kills in petto heeft. Een prettige bijkomstigheid is dat het monster geen CGI-gedrocht is.

Geules Noires is een film in de trant van The Descent met zijn claustrofobische ondergrondse gangen en iets duisters die er zich verstopt. Niet bijster origineel maar wél zeer geslaagd in uitvoering. De film wordt vooral gedragen door de kwaadaardige kracht die in de tunnels schuilt. Het poppenwerk en de practische effecten zijn uiterst indrukwekkend en zorgen voor een old-school gevoel. Jammer dat de aanloop naar de écht interessante tweede helft zo lang moest duren. Ook zijn de personages inwissselnbaar maar dit wordt rechtgezet door het feit dat je geenszins weet wie het zal overleven op het einde.

3,5*

Eenvoudige, maar effectieve horrorthriller met een origineel monstertje. Regisseur Mathieu Turi heeft altijd potentie getoond, maar brengt dat hier voor het eerst echt tot stabiele uiting. De opgebouwde omgevingen zien er goed uit, de claustrofobie is voortdurend voelbaar en de spanning wordt vakkundig opgebouwd. Toch is het jammer dat er in Gueules Noires een lange aanloop van bijna een uur moet worden genomen voordat de ellende losbarst, zeker als de personages in zo'n donkere omgeving niet op de sterkste ontwikkeling kunnen rekenen. Eenmaal de mijnwerkers dan wel tegen het gevaar aanlopen, pakt Turi sterk uit met creatieve concepten en goed ingeleide griezelmomenten. Een aanrader van Franse makelarij.