Hinterland (2021)

1920. Kort na de Eerste Wereldoorlog. Oostenrijk heeft de oorlog verloren. Uit Rusland komt een aantal krijgsgevangenen naar huis. Ze kennen Wenen nauwelijks terug, chaotisch en verpauperd. In Rusland moet iets gebeurd zijn, want al snel worden de krijgsgevangenen een voor een vermoord. Een van de mannen, een voormalige politieman, gaat de zaak onderzoeken.

Zo bezien lijkt het nog wel wat. Maar de (te) uitvoerige synopsis hier vertelt niet waar het verhaal om draait. Dat is het moordonderzoek. Maar erg spannend is dat niet. Het complot is ook nogal geconstrueerd en weinig geloofwaardig. Nog vreemder is de vorm waarin deze film gegoten is. Zo te zien vrijwel geheel gemaakt vanachter de computer en opgebouwd met gedigitaliseerde beelden. Vreemde beelden, als waren ze opgenomen met een fisheyelens, waardoor het lijkt alsof alle huizen vervormd zijn en op instorten staan. Misschien bedoeld om de hallucinerende ervaringen van de mannen te suggereren, maar voor mij hoeft deze beeldtaal niet.

Liv Lisa Fries ('Babylon Berlin') heeft een klein rolletje als schouwarts en is altijd leuk om naar te kijken. Maar ze gaat hier niet uit de kleren. Ja, dan blijft er weinig over.

De oorlog om alle oorlogen te beëindigen is voorbij. Hoofdpersoon Peter Perg, die in Russische gevangenschap zat, keert terug uit de Eerste Wereldoorlog (uitstekend gespeeld door Murathan Muslu) maar vindt geen steun in zijn vaderland. Gedesoriënteerd deelt onze hoofdrolspeler ons mee dat hij was vertrokken om het Oostenrijks-Hongaarse rijk te verdedigen, om vervolgens terug te keren naar het nu kleine, onbeduidende land Oostenrijk.

Thuiskomen in Wenen, waar alles anders is, alles nieuw en alles niet goed voelt voor hem. De keizer is afgezet en anarchie, fascisme, communisme en pacifisme strijden om wat er nog over is.Tot overmaat van ramp heeft een seriemoordenaar het op zijn oude kameraden voorzien. Om de reeks moorden op te lossen assisteert Perg als voormalige lid van de politie zijn ex-collega, Renner.

Deze film was visueel erg opvallend vormgeven met behulp van green/blue screen-techniek. De gebouwen zien er scheef uit, de straten lopen in een zigzagstijl, de camera jongleert met vaste hoeken. Uiteraard geïnspireerd naar het Duitse expressionisme (zoals in de film "The Cabinet of Dr. Caligari", uit 1920) maar vermoedelijk ook bedoeld om het ontheemde gevoel van Perg weer te geven. Alles wordt ook lekker donker, vies en hopeloos gehouden.

Het is een uitstekende verhandeling over de re-integratie van soldaten in de samenleving en de hel van diezelfde oorlog die mee terugnamen, het is ook een spannend moordmysterie waar zelfs ook wat bloed was te bewonderen. Het moordmysterie-plot voelt dan misschien een beetje gekunsteld...maar het zat wel goed in elkaar, de personages boeide goed en het verhaal eindigt passend met een treurige ontknoping. Dit was toch wel heel erg mijn ding. Een hypergestileerd maar zeer effectief naoorlogs Weens moordmysterie!

Hinterland neemt de kijker me naar een wereld van ruim 100 jaar geleden. Een wereld die ver in het verleden ligt, maar ook een wereld die tegelijkertijd actueel aanvoelt. Het is 1920 en we bevinden ons in Wenen waar men de wonden die WOI heeft geslagen met nieuw elan in de vergetelheid probeert te drukken. De keizer is niet meer. Lang leve de republiek. En over de oorlog hebben we het liever niet meer. Heel vervelend voor getraumatiseerde krijgsgevangenen die terugkeren naar een land dat zij niet meer kennen. Een land dat de oude normen en waarden waarvoor zij hebben gevochten overboord heeft gezet.

Model voor zo’n gedesillusioneerde krijgsgevangene, staat het personage Perg. Hinterland vertelt het verhaal van een man die er achter komt dat niemand op hem zit te wachten. Dat niemand aan de oorlog wil worden herinnerd. Dat voor hem in deze nieuwe wereld eigenlijk geen plaats is. Perg wordt gespeeld door Murathan Muslu die een zeer intense acteerprestatie aflevert. Hij slaagt er goed in om zonder veel dialoog, zijn gevecht tegen de teleurstelling, neerslachtigheid en de demonische trauma’s die de oorlog heeft achtergelaten, weer te geven.

Het decor van Wenen is grotendeels met de computer tot stand gekomen. Het decor is geen naadloze kopie van Wenen in het jaar 1920. Wenen is in deze film een surrealistische plaats. Alles ziet er scheef, verwrongen en op de een of andere manier verkeerd uit. De huizen lijken elk moment te kunnen omvallen. Straten verlopen bijna nooit gelijkmatig en verdwijnen soms gewoonweg ergens in de lucht. Ook de kleurstelling die bestaat uit zwart, grijs en blauw draagt ertoe bij dat niets realistisch lijkt.

Heel sfeervol dus. Somber, onheilspellend, troosteloos. En tweeslachtig. Je bevindt je in een duistere, nachtmerrieachtige wereld waarin de grenzen die de realiteit aanduiden, worden opgerekt. Een wereld waarin de grens tussen deugdelijk en ondeugdelijk onduidelijk is geworden. Een wereld die metaforisch is voor de gemoedstoestand en leefwereld van protagonist Perg. Wenen als de spiegel van zijn ziel.

Hinterland combineert het persoonlijke drama met een anti-oorlogsboodschap met een thriller. Op dat laatste vlak is de film minder bijzonder. Regisseur en schrijver Ruzowitzky vertelt een klassiek verhaal over de jacht op een seriemoordenaar. Klassiek maar goed. De moorden zijn bizar en de weg naar de oplossing kent spannende momenten. Het zijn echter de intrigerende karakterschets van Perg en de fantastische setting die de film meer laten zijn dan de kwalificatie 'klassiek maar goed'.