Moffenmeid (2019)

In 2001 ruilde ik mijn studie aan de ALO in voor geschiedenis aan de RUG, dit was tevens het jaar waarin Spielbergs Band of Brothers (2001) uitkwam, een serie die toen veel indruk maakte op iemand die nog niet enorm veel oorlogsfilms gezien had. Het was verrassend om daar opeens de bevrijding van Eindhoven te zien, en een scène over het kaalscheren van meiden die zich met een Duitser hadden ingelaten; onder luid gejuich werden ze kaalgeschoren voor hun 'heulen met de bezetter'. Collaboratie! Maar de bevrijders die toekeken, leken niet zozeer van het tafereel gecharmeerd. Ik had er nooit veel vraagtekens bij gezet.

Via de studie kwam ik met boeken als Grijs verleden in aanraking, dat poogde af te rekenen met de opvatting dat de Tweede Wereldoorlog in Nederland kon worden samengevat in termen van goed en fout. En meer specifiek voor het fenomeen moffenmeiden gaat het historisch onderzoek ook door, met projecten als Geknipt voor de vijand - Moffenmeiden. Het is heel makkelijk om iemand als fout weg te zetten, zonder context, en we zien dit nog steeds gebeuren. In ons tijdperk van internet en social media is een volkstribunaal geen uitzondering, met het recente pedo-jagen als uitschieter. Even los van de wenselijkheid eigen rechter te spelen, je zult maar valselijk beschuldigd worden en zo'n groep wappies achter je aan krijgen. Ik lees wel eens over bedrijfjes die ten onder gaan aan 1* reviews op Yelp omdat ze dezelfde naam hebben als iemand die wat gevroten heeft, en er ergens een oproep is gedaan om de schuldige kapot te maken. Alleen hebben ze helaas de verkeerde te pakken. Dat is heel wat anders dan Giuliani die een speech voor het verkeerde Four Seasons geeft. Scary.

Moffenmeid neemt geen positie in over een eventuele schuldvraag, maar laat het menselijk gezicht zien van een familie die bij de bevrijding opeens de rekening moet betalen voor het zwanger worden van dochter Nellie, van een Duitser. Prima geacteerd, goed gespeeld en Moffenmeid oogt nergens alsof het geen budget had om een period piece te maken. Gonny Gaakeer (de moeder) deed me een klein beetje aan Claire Foy denken, trouwens. En dat is ook een compliment voor haar spel.

Weinig engere dingen dan een woedende massa die heilig overtuigd is van het eigen gelijk, en niet meer bereid is te luisteren, en alleen nog maar wil straffen.

4*

Zoals John Milton het reeds mooi omschrijft wel een interessant kijkstuk om te zien hoe een opgefokte massa uit wraakzucht, overtuigd van het eigen grote gelijk/rechtvaardigheidsgevoel, andere mensen belaagt of straft voor hun wandaden. Collaboratie is nog steeds een erg gevoelig (politiek) onderwerp in Vlaanderen, net als in Frankrijk (en Nederland) vermoed ik. Jammer genoeg ook een thema dat net als zovele thema's hier niet losgekoppeld kan worden van het communautaire (Vlaanderen vs Wallonië). Om het even over de Jodenvervolging te hebben, waren er wel degelijke verschillen in de "bestuurlijke medewerking" tussen steden als Antwerpen of Brussel.

Ik had best te doen met het gezin, niet alleen de ouders of de zus, maar ook met 'kale Nellie'. Wat is de definitie van collaboreren natuurlijk? Doelbewust en structureel meeheulen met de vijand om jezelf te verrijken (en dit zelfs ten koste van anderen) is in mijn ogen nog iets anders dan een "simpel wicht" dat de liefde vindt bij een Duitse soldaat die daar ook helemaal niet wou zijn. Het waren ook niet allemaal boemannen zoals zovele films en literatuur laten uitschijnen.

Prima observerende kortfilm die een mooie inkijk geeft hoe een gezin gebukt gaat over een misstap van de dochter. Een misstap die 9 maanden later uiterlijk vorm krijgt in een onschuldig kind. Niet eenvoudig ...

Een oorlogsrealiteit, heel menselijk voorgesteld en uitstekend vertolkt.

Het gekende aspect van de "represaille"-berechting door het volk, dat helaas, om velerlei redenen, alles in een wit of zwart vakje stopte, terwijl...

Merkwaardige houding van de moeder. De essentie van de film.