Ik Heb Het Niet Gedaan (2019)

Een film of docu kijken en beoordelen vergelijk ik met de beoordeling van producten bij het boodschappen doen: voor het ene ingrediënt neem ik genoegen met euroshopper, in het andere geval gaat het meer om de inhoud en af en toe ga ik toch naïef af op de verpakking "het merk of het plaatje" en de daarbij horende "voortreffelijke" inhoud. Bij mijn waardering van deze docu trok de verpakking (de vorm) me niet erg, was de inhoud echter best oké, al stoorde ik me een beetje aan de hoofdpersoon. En dat laatste doe ik eigenlijk niet vaak als het gaat om "delinquenten". Wat ik een sterk punt vond is dat het journalistieke werk (het doordrukken van de journalist) aan bod kwam. Het lijkt een open wond en een harde les voor Romano. De docu lijkt fair gemaakt en een vrij zuiver tijdsdocument.

Romano van der Dussen komt in 'Ik Heb het Niet Gedaan' (2019) niet naar voren als een sympathiek mens. Of het de verdraaiingen zijn waarmee hij probeert om minder flatteuze kanten van zijn persoon onder de tafel te schuiven, omdat zijn onschuld aantonen voor hem belangrijker is dan de waarheid vertellen. Of de opgekropte woede over de oneerlijke situatie waarin hij is terechtgekomen, terwijl hij op bepaald moment zelf vurig wordt op documentairemaakster Elena Lindemans als zij terecht begint te twijfelen aan zijn getuigenis. Iedereen draagt schuld, behalve Romano zelf. En dat terwijl de anekdotes van zijn vader en een oude jeugdvriend er ook niet om liegen: hij had een gewelddadige inborst en mishandelde de vrouwen in zijn leven. Maar juist die verkrachtingszaak waar hij twaalf jaar voor in een Spaans cachot zat, heeft hij niet gedaan. Het DNA-bewijs ligt er dat de Britse serieverkrachter Marc Dixie sporen achterliet op het slachtoffer, terwijl er rond Romano's veroordeling een reeks aan justitiële missers speelde.

Met dit verhaal als een Griekse tragedie - over de schuldige man die terecht zijn eigen onschuld aanvecht - vangt Elena Lindenmans de tegenstrijdigheden in Romano van der Dussen. Dat menselijke aspect waar we als kijker niet worden uitgenodigd om te oordelen over goed en kwaad, maar vooral de worsteling zien van een intens getraumatiseerde man. Om vrede te krijgen met zichzelf en berouw te tonen naar zijn vroegere misstappen. Om zijn naam te zuiveren over datgene wat hij nu juist níet deed. Om de band met zijn vader te herstellen en zo een gezonde vader- en zoonrelatie te ervaren. Om verder te kunnen leven, zonder die ballast van het verleden. Want achter zijn boosheid en soms gebrekkige zelfbeeld komen er ook glimpen aan de oppervlakte van een zachter mens. Hoe Romano samen met zijn vader een brief schrijft of Marc Dixie álsjeblieft schuld wil bekennen voor zijn daden, omdat het tergend is om er onschuldig voor te worden veroordeeld. Of hoe Romano zowel zijn eigen misbruikverleden als zijn strafbare handelingen terugziet in een figuur als Dixie, die voor veel mensen alleen nog maar het absolute kwaad zal zijn.

Ik vind Romano van der Dussen een onuitstaanbare man en vermoed dat er ook slachtoffers zullen zijn die weer een heel ander licht werpen op zijn criminele verleden. Maar niet veel mensen zullen zo onomwonden durven toegeven dat ook zij een inktzwarte schaduwkant hebben. En gelukkig maar dat de rechtstaat in westerse landen (in de meeste gevallen) mensen niet reduceert tot monsters en hen de ruimte biedt om bestraft te worden op datgene wat ze hebben gedaan. 'Ik Heb het Niet Gedaan' (2019) is een mooi document over de nuanceringen en schakeringen bij mensen die niet altijd kunnen rekenen op empathie met hun situatie. Niemand verdient een onjuiste veroordeling, ook Romano van der Dussen niet.

Uitermate knap gemaakte en boeiende documetaire, die een open en onverbloemde indruk nalaat.

Romano had mogelijks zijn uiterlijk maar beslist zijn niet voorbeeldig verleden als argument tegen toen hij werd veroordeeld tot een lange gevangenisstraf. De verbetenheid waarmee hij een openstaande schuld aanvecht spreekt wel in zijn voordeel. Die verbetenheid leidt naar de strafste momenten in de reportage, zeker wanneer hij op de rooster wordt gelegd wegens onvolledigheid in zijn verhaal.

Merkwaardig, hoe een toch zware jongen van zoveel sympathie, genegenheid en vriendschap in zijn omgeving mocht genieten.