Ik Heb Het Niet Gedaan (2019)

Hoe ‘de Nederlandse versie van Making a Murderer’ een onverwachte wending kreeg

Een film of docu kijken en beoordelen vergelijk ik met de beoordeling van producten bij het boodschappen doen: voor het ene ingrediënt neem ik genoegen met euroshopper, in het andere geval gaat het meer om de inhoud en af en toe ga ik toch naïef af op de verpakking "het merk of het plaatje" en de daarbij horende "voortreffelijke" inhoud. Bij mijn waardering van deze docu trok de verpakking (de vorm) me niet erg, was de inhoud echter best oké, al stoorde ik me een beetje aan de hoofdpersoon. En dat laatste doe ik eigenlijk niet vaak als het gaat om "delinquenten". Wat ik een sterk punt vond is dat het journalistieke werk (het doordrukken van de journalist) aan bod kwam. Het lijkt een open wond en een harde les voor Romano. De docu lijkt fair gemaakt en een vrij zuiver tijdsdocument.

Extreem tragisch figuur, een geboren pechvogel, komt na een leven vol criminaliteit en opsluiting terecht in de Spaanse lik. Nooit een pretje natuurlijk. Maar in dit geval een nogal verdachte veroordeling.

Een wat moeilijke film om naar te kijken. Ook omdat de persoon op zoek gaat naar zijn onschuld in de zaak vol aanranding en verkrachting maar constant veroordeeld blijft worden door vaders, vrienden, cineasten. Deels eigen schuld. Maar wel sneu... zie bv. ook het krantenbericht hierboven. Soort van nachtmerrie waar je niet uitkomt.

Romano van der Dussen komt in 'Ik Heb het Niet Gedaan' (2019) niet naar voren als een sympathiek mens. Of het de verdraaiingen zijn waarmee hij probeert om minder flatteuze kanten van zijn persoon onder de tafel te schuiven, omdat zijn onschuld aantonen voor hem belangrijker is dan de waarheid vertellen. Of de opgekropte woede over de oneerlijke situatie waarin hij is terechtgekomen, terwijl hij op bepaald moment zelf vurig wordt op documentairemaakster Elena Lindemans als zij terecht begint te twijfelen aan zijn getuigenis. Iedereen draagt schuld, behalve Romano zelf. En dat terwijl de anekdotes van zijn vader en een oude jeugdvriend er ook niet om liegen: hij had een gewelddadige inborst en mishandelde de vrouwen in zijn leven. Maar juist die verkrachtingszaak waar hij twaalf jaar voor in een Spaans cachot zat, heeft hij niet gedaan. Het DNA-bewijs ligt er dat de Britse serieverkrachter Marc Dixie sporen achterliet op het slachtoffer, terwijl er rond Romano's veroordeling een reeks aan justitiële missers speelde.

Met dit verhaal als een Griekse tragedie - over de schuldige man die terecht zijn eigen onschuld aanvecht - vangt Elena Lindenmans de tegenstrijdigheden in Romano van der Dussen. Dat menselijke aspect waar we als kijker niet worden uitgenodigd om te oordelen over goed en kwaad, maar vooral de worsteling zien van een intens getraumatiseerde man. Om vrede te krijgen met zichzelf en berouw te tonen naar zijn vroegere misstappen. Om zijn naam te zuiveren over datgene wat hij nu juist níet deed. Om de band met zijn vader te herstellen en zo een gezonde vader- en zoonrelatie te ervaren. Om verder te kunnen leven, zonder die ballast van het verleden. Want achter zijn boosheid en soms gebrekkige zelfbeeld komen er ook glimpen aan de oppervlakte van een zachter mens. Hoe Romano samen met zijn vader een brief schrijft of Marc Dixie álsjeblieft schuld wil bekennen voor zijn daden, omdat het tergend is om er onschuldig voor te worden veroordeeld. Of hoe Romano zowel zijn eigen misbruikverleden als zijn strafbare handelingen terugziet in een figuur als Dixie, die voor veel mensen alleen nog maar het absolute kwaad zal zijn.

Ik vind Romano van der Dussen een onuitstaanbare man en vermoed dat er ook slachtoffers zullen zijn die weer een heel ander licht werpen op zijn criminele verleden. Maar niet veel mensen zullen zo onomwonden durven toegeven dat ook zij een inktzwarte schaduwkant hebben. En gelukkig maar dat de rechtstaat in westerse landen (in de meeste gevallen) mensen niet reduceert tot monsters en hen de ruimte biedt om bestraft te worden op datgene wat ze hebben gedaan. 'Ik Heb het Niet Gedaan' (2019) is een mooi document over de nuanceringen en schakeringen bij mensen die niet altijd kunnen rekenen op empathie met hun situatie. Niemand verdient een onjuiste veroordeling, ook Romano van der Dussen niet.

Bij Jinek al een voorproefje gezien en aan tafel. Net de documentaire gezien en moet eerlijk zeggen ben er wel een beetje van onder de indruk (destijds trouwens ook zijn vrijlating in 2016 gezien en een kort interview)

Ik vond het best een zware hap. En ja het is inderdaad een pechvogel. Verder vond ik hem vrij eerlijk, puur en oprecht overkomen voor de kijker. En ik ben het er zeker mee eens, dat het "ene" totaal losstaat van het "andere" (als je de documentaire ziet, begrijp je wel wat ik bedoel). Lastig allemaal, gewoon erg lastig. Ik hoop voor hem dat ie toch alles op een bepaald moment in zijn leven los kan laten om zo verder te kunnen (waar die al deels mee bezig is). Het is hem oprecht gegunt, althans van mijn kant, als kijker.

*4.5

(trouwens ook wel mooi om te zien hoe liefdevol de lokale gemeenschap er mee omgaat.)

Volgens AD-journalist Edwin Winkels: 'Sinds de laatste draaidag van en ook dankzij #ikhebhetnietgedaan bij #2doc gaat het met Romano van der Dussen steeds beter... Vooral dankzij zijn vriendin, Nati, die al drie jaar niet op de voorgrond wil, en dus ook niet in de docu voorkomt...' https://www.ad.nl/buitenland/hij-zat-twaalf-jaar-onschuldig-in-cel-alleen-op-zee-voel-ik-me-echt-vrij~a655dcac/

Wat een interessante docu met een interessant hoofdpersoon en een goede twist. Heel bijzonder wat er met deze man gebeurd is, of het wel of niet terecht is. Ik houd van dergelijke docu's omdat het je erover laat denken.

Wat een onsympathieke man. Dieptepunt vond ik wel toen hij vertelde dat hij in Spanje hoerenrunner was geweest, want anders "moet je je kont verkopen of moet je stelen". Alsof er geen andere, normale dingen zijn die je kunt doen. Gewoon een baan zoeken Romano als je een nieuwe start wil maken (want daarom was je toch naar Spanje gegaan?)!

Voor mij tekenend voor de bekrompen kijk die Romano heeft op de samenleving. Ik vind het dus ook geen pechvogel, maar een man met een crimineel verleden die vaak niet gestraft is voor dingen die hij wel heeft gedaan en nu dus ook gestraft is voor iets wat hij -kennelijk- niet heeft gedaan.

Uitermate knap gemaakte en boeiende documetaire, die een open en onverbloemde indruk nalaat.

Romano had mogelijks zijn uiterlijk maar beslist zijn niet voorbeeldig verleden als argument tegen toen hij werd veroordeeld tot een lange gevangenisstraf. De verbetenheid waarmee hij een openstaande schuld aanvecht spreekt wel in zijn voordeel. Die verbetenheid leidt naar de strafste momenten in de reportage, zeker wanneer hij op de rooster wordt gelegd wegens onvolledigheid in zijn verhaal.

Merkwaardig, hoe een toch zware jongen van zoveel sympathie, genegenheid en vriendschap in zijn omgeving mocht genieten.

Een documentaire waar je alles recht voor je raab krijgt ik houd daar wel van, dat houd me scherp en dan blijf ik kijken ik vond het een confronterende gebeurtenis.