Grands Travaux (2016)

Grands Travaux heeft geen voice-over, geen filmische trucjes, geen strakke structuur en - god-zij-dank - geen videologs waarin de gevolgde personen hun verhaal doen tegen de camera. Er zijn dus enkel de beelden.

En die beelden tonen op weinig sensationele wijze het dagelijks leven van een handvol leerlingen in een Brusselse beroepsschool. Leerlingen met een migratie- of zelfs vluchtelingengeschiedenis, en een moedertaal die niet het Nederlands is. Leerlingen op zoek naar een toekomst.

Afgezien van één scène in een doe-het-zelfzaak, blijft de camera steeds binnen de muren van de school. Naar de thuissituatie van de leerlingen kunnen we dus enkel gissen. We krijgen deze jongens te zien tijdens praktijklessen, waarin ze tijdens het sleutelen oeverloos en onverbloemd keuvelen met elkaar over alle onderwerpen die de wereld rijk is (voetbal en vrouwen, uiteraard), en tijdens lessen Nederlands waarin ze hun land van herkomst moeten voorstellen of sollicitatiegesprekken naspelen. En dan merk je dat de realiteit om de hoek loert: binnen luttele jaren staan ze in het echte leven, op de werkvloer, als zelfstandige of als werknemer binnen een bedrijf. Voor één van hen is het nu al zover, hij kan niet meer thuis blijven wonen en moet via de sociale diensten van de stad op zoek naar een eigen huis.

Over bepaalde pedagogische en didactische praktijken in de film kunnen we uren discussiëren. Ik heb zelf stage gelopen in dergelijke scholen en ik heb zo mijn twijfels bij de presentaties die de leerkracht Nederlands haar leerlingen laat voorbrengen en bij het weinig constructieve gesprek tussen een leraar en Abdi over punten en de toekomst. Maar misschien siert het de regisseurs net dat ze hier geen standpunt over innemen, anders dan bij zoveel andere media wanneer het over het onderwijs, de scholen in onze hoofdstad (en hun reputatie) en het lot van jongeren van vreemde komaf gaat.

Natuurlijk is er in al die beelden nog geknipt. Natuurlijk hebben de regisseurs gekozen wanneer ze juist hun camera aanzetten en op wie ze die richtten. Natuurlijk beslissen de regisseurs wat op de montagetafel sneuvelt en wat uiteindelijk de film haalt. Maar nergens wordt een politieke kant gekozen, dat is aan de kijker zelf. Je wandelt deze film dan ook buiten met meer vragen dan antwoorden, maar in ieder geval heb je een relatief eerlijk portret gezien van een handvol jongeren die enkel jong willen zijn, en tegelijk op zoek zijn naar een eigen vorm en een eigen toekomst.