Court (2014)

Court, het zou bijna een alternatief woord voor Trial kunnen zijn en laat dat nu de Engelse titel zijn van Franz Kafka's Das Proces. Gewoonlijk ben ik er niet te dol op om te veel buitenstaande elementen bij een film te betrekken, maar wie ooit dat boek van Kafka heeft gelezen of de verfilming van Orson Welles zag zal bij Court er waarschijnlijk aan moeten denken. Ook hier krijgen we met een vage rechtszaak te maken, waarbij de echte juridische procedure haast slechts een formaliteit lijkt en ook nog eens verhindert wordt door een schijnbaar oneindige dosis bureaucratie.

Dit is een satire die zich niet inhoudt en ik vroeg me af of het rechtssysteem in India werkelijk van zo weinig professionaliteit en van zoveel belachelijke wetten en regeltjes afhangt. De advocaat van de aangeklaagde, politieke volkszanger moet zich door een wirwar banen van hopeloos verouderde wetten die op erg weinig gebaseerd zijn. Niet alleen het juridisch proces wordt zo op de hak genomen, maar ook de hang in India naar bijgeloof en tegenstrijd tussen moderne en extreem ouderwetse denkbeelden. Het meest absurde is nog wel hoe willekeurig de momenten zijn waarop men ineens grijpt naar hopeloos verouderde wetten en wanneer naar meer hedendaagse.

Nogmaals ik weet te weinig van de Indische rechtstaat af om uitspraken te doen over de geloofwaardigheid, maar het verhaal werd in ieder geval bijzonder overtuigend verteld en het werkt ook als een bureaucratische nachtmerrie. Het meest bizarre is nog wel dat de misdaad waar de volkszanger wordt beschuldigt te vergezocht is voor woorden en dat zelfs de aanklagers nauwelijks moeite doen een coherente zaak van te maken. De verdediging krijgt het vooral moeilijk door het steeds uitstellen van datums of het proberen om getuigen in de zaal te krijgen. Het is een grappige film, maar wel op een wanhopige manier.

Wel was het tempo niet echt ideaal. Er zaten veel scènes in van de advocaten van beiden kanten terwijl ze hun dagelijks leven leefden. Soms levert dat een ironisch contrast op met de toestand van de verdachte, maar vaak haalt het gewoon de vaart uit het verhaal en is het gewoon niet bijster interessant. Het einde draaft ook iets te ver door. Dat de rechter op vakantie gaat, waardoor de nieuwe rechtszaak tegen de zanger flink uitgesteld wordt, was al lang duidelijk, maar Chaitanya Tamhane ramt het er kennelijk graag in en nadat de film al een tijdje afgelopen lijkt te zijn volgen er nog vele scènes waarin de rechter als een belachelijk figuur neergezet wordt. Niet nodig, want het was al lang duidelijk. Een pure focus op de rechtszaak alleen had dit nog net wat puntiger kunnen maken. Niet dat het nu niet aankomt, want dat doet het zeker.
4*

Het deed me een beetje denken aan Roemeense films als Police adj. en The Death of Mr. Lazarescu. En aan Kafka natuurlijk. Vechten tegen iets waar niet tegen de vechten valt. Verrassend om zo'n film eens uit India te zien. Vond de scenes met de advocaten en rechters eigenlijk juist wel behoorlijk wat toevoegen. Iedereen lijkt gevangen te zitten in een soort monster dat dit rechtssysteem eigenlijk is

De film is wat conventioneler dan die Roemeense films en als geheel wat minder scherp. En daardoor ook wat minder goed. En die Indiase film die ik dit jaar gemist heb lijkt me nog wel wat beter, maar de film die vooraf het meest een opvuller was in mijn IFFR-programma dit jaar bleek wel een stuk beter dan verwacht.

3.5*

...En ik moest denken aan "Barbertje" uit Multatuli's "Max Havelaar" waar ook al iemand om een totaal niet bewezen en door de wet niet precies omschreven feit, een verzinsel eigenlijk, wordt veroordeeld.

In ieder geval, de Indische rechtspraak wordt hier niet bepaald bewierookt. Een onverschillige en onverantwoordelijke rechter en een pak wetsartikels die niets betekenen en niet terzake zijn zorgen ervoor dat de hele rechtzaak op de lange baan wordt geschoven en bij het zien van de scènes buiten de rechtszaal is het duidelijk dat onbekwaamheid en gebrek aan doorzicht worden gesuggereerd..

Er is ook een indringend beeld van een verloederde wijk en een scène waarin een wellicht heersende sociale ongelijkheid wordt aangeraakt.

Kritische film, niet slecht om eens gezien te hebben.

Excentriek filmpje waarvan ik het einde niet goed begrepen heb, aan een herziening heb ik echter ook weinig behoefte. Het is een vreemde rechtszaak, een verhaal met potentie maar dat haalt de film er helaas niet uit. Daarnaast vind ik het jammer dat er niet meer aandacht is voor de verdachte wat ik een uiterst interessant personage vond. Een onvoldoende is niet op zijn plaats voor deze film maar ik kan er weinig mee.

De Indiase cinema is bij mij het bekendst om de vrolijke groepsdansjes en kleurrijke potpourri van verschillende genre-elementen. In die zin is 'Court' (2014) een positieve uitzondering. De sobere, beschouwende manier van filmen. Geen enkel personage sympathieker of heldhaftiger dan nodig voor een kafkaëske vertelling over sociale klasse en rechtsongelijkheid. Vanaf een afstand toont de film hoe protestzanger Narayan Kamble (Vira Sathidar) steeds dieper wegzakt in een stinkend moeras van een gebrekkig juridisch systeem. Op grond van de absurde aanklacht dat hij een rioolwerker zou hebben aangezet tot zelfmoord, met een protestlied over de schrijnende werkomstandigheden van de Indiase onderklasse. Archaïsche wetsregels uit de koloniale tijd. Corruptie en censuur. Maar het ergste is de onoverbrugbare kloof tussen uitvoerders van de wet en de lagere sociale klassen. Hoe openbaar aanklaagster Nutan (Geetanjali Kulkarni) bezwaren blijft indienen en rechter Sadavarte (Pradeep Joshi) zijn uitspraak voor zich uitschuift. Als het verhaal al een held kent, dan is het strafadvocaat Vinay Voray (Vivek Gomber) die fungeert als 'het morele geweten'. 'Court' (2014) is subtiel, droogkomisch en gelaagd als systeemkritiek op hoe ongelijkheden in de Indiase maatschappij weerspiegeld worden in de rechtszaal.