Synecdoche, New York (2008)

Ik houd van films waarin oneindig veel valt te ontdekken, zo ook in deze! Sommige films zijn dan met hun complexiteit direct saai, onverteerbaar. Deze vond ik persoonlijk ingewikkeld mooi, en toch eigenlijk ook wel te volgen. Ik had misschien niet direct alle verhaallijnen ontrafeld, maar je voelt wel hoe deze film druipt van allerlei smarten, met name die van de vergankelijkheid. Hier valt nog veel over te zeggen, op naar de tweede kijkbeurt.

Dit is een wazige, bizarre, depressieve maar toch heerlijke film om naar te kijken. De donkere kant van het leven wordt hier vertoont en toch voelde het voor mij prettig om hier naar te kijken.

De film is helemaal volgepropt met symboliek en niet alles begreep ik er van (het brandende huis van Hazel bijvoorbeeld ontging me) maar sommige dingen raakten me juist weer heel erg. Ik denk dat iedereen, ondanks het donkere, er wel iets heel persoonlijks uit kan halen. Tenminste, dat gevoel heb ik bij deze film.

Af en toe zakte het wel wat in en ging het wat te ver in zijn surrealisme. Bijvoorbeeld toen er een acteur werd aangenomen om Sammy te spelen die Caden speelde. Toen was ik even bang dat het te ver zou doorslaan en af en toe deed dat het ook wel. Maar het schitterende einde maakt weer een hoop goed.

Een film die je heel erg laat nadenken, mooi !

Een film die het houdt tussen Truman Show en de neurotische karakters van Woody Allen. Het begint wel goed en gaandeweg heeft de film de nodige zwarte humor en originele drama om te boeien. Maar naar het einde toe komt het soms wat geforceerd filosofisch over en begint het neurotisch gedrag van Caden wel tegen te steken. Ik had trouwens enkele keren het gevoel dat de film gedaan zou zijn, waarop de film nog verder ging. Nogal langdradig met andere woorden en iets te zwartgallig en geforceerd om nog aangenaam te zijn. Leuk idee, maar er mocht toch sterker geknipt worden.

Het begon aardig, maar na verloop van tijd begon ik mijn belangstelling te verliezen. Er wordt een lijn gevolgd waar niet meer van afgeweken wordt. Dan kan het concept wel aardig gevonden zijn, na een uurtje geloof je het wel en dan bloed de film langzaam dood.

Apart maar niet bijzonder.
Wel geboeid maar niet verwonderd.

3*

De eerste keer dat ik deze keek was ik totaal flabbergasted, maar ik voelde op de een of andere manier dat Kaufman op het einde iets groots, iets werelds te pakken had.
Ik werd gewoon ontroerd terwijl ik niet wist waardoor. Mooie ervaring en ik ben benieuwd wat van die ervaring overblijft wanneer ik hem nogmaals ga kijken.

Die ervaring blijft even sterk, kan ik je verzekeren

Zeer goed 'zotte' film, maar ik heb toch liever films als Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Being John Malkovich en Adaptation. Dat zijn gewoon alle drie pareltjes en deze mist dat geniale. Hier gaat Charlie Kaufman gewoon ietsje te ver. Ik zou dus liever hebben als hij zijn geniale scripts overliet aan andere regisseurs zoals Spike Jonze, want heb echt het gevoel dat als deze film iets minder 'te' was, het echt prachtig had kunnen zijn.
Maar begrijp me toch niet verkeerd, ik vind het nog altijd een zalige film, maar Adaptation. bijvoorbeeld is gewoonweg beter.

Film begint niet onaardig, maar het laatste anderhalf uur is totaal verknipt.
Daar is geen doorkomen aan. Je zou er schizofrenie aan overhouden.
Volgens sommige commentaren moet je de film twee keer gezien hebben om hem beter te begrijpen. Ik weet zeker dat ik daaraan geen behoefte heb.

Pretenensieuze film over een theater-regisseur die zichzelf verliest in zijn nieuwste stuk. Het verhaal begint rechtlijning, maar op een gegeven moment wordt het geheel veel complexer tot het onbegrijpelijke toe. De film is zo gelaagd, en het lijkt of Charlie Kaufman simpelweg teveel wil vertellen. Ik was in ieder geval de weg kwijt, en daardoor kon de film me totaal niet meer boeien. Zelfs de goeie acteurs kunnen de film niet redden.

Dat compleet de draad kwijtraken is juist geweldig: op een typisch Kaufmaniaanse wijze wordt weergegeven hoe fictie / kunst de werkelijkheid beïnvloedt en andersom, net zo lang totdat je niet meer weet wat kunst is en wat werkelijkheid. Geniaal!

De film begon voor mij eigenlijk al meteen supervaag en absurd, en aangezien ik wist dat het nog veel erger zou worden had ik hem al bijna afgezet.

Maar ik besloot hem toch maar af te kijken. Heel het toneelstuk-idee is zo verwarrend nog niet, maar alles daarnaast? Kon er weinig mee.

Qua achterliggende gedachtes heb ik niet veel opgepikt. Het gaf me wel een naar gevoel, maar eerder omdat het zo vreemd is en Philip Seymour Hoffman de hele film gekweld door het beeld schuifelt. Een echt fundamentele boodschap of kern heb ik er ook niet in kunnen ontdekken, mede omdat de laatste 10 minuten een compleet raadsel voor me waren.

Maar hoe dit te beoordelen? Hoewel ik dacht 'dit kan nog gaan meevallen, als het nu een beetje een plausibel te begrijpen einde krijgt is het zo verwarrend nog niet' heeft het einde me toch compleet onbevredigd achtergelaten.

Heb ik me er desondanks toch mee vermaakt? Niet echt nee. Dit soort films is niet aan me besteed, ik vind het veel te belangrijk om iets helemaal te snappen. Films die expres voor vervreemding zorgen zijn mijn ding niet.
Echt veel humor of dingen om over na te denken heb ik niet kunnen ontdekken, maar dat ligt waarschijnlijk aan het feit dat ik nog veel meer bezig was om te bedenken waar het nu eigenlijk heenging. Iets wat met een herziening wellicht beter gaat, maar of ik daar zin in heb? Denk het voorlopig niet.

Gezien het werk dat erin gestoken is kan ik het niet superlaag beoordelen, ik zie dat het een ambitieus project is, er is zeker nagedacht over hoe alles eruitziet, en de sfeer die het moet uitstralen. De hoofdrolspeler zet ook zeker een rol neer.

Maar de briljantie die anderen erin zien, zie ik zoals ik al had verwacht niet.

Laat ik het op een 2,5 houden.

Enkele gedachten over de tijd naar aanleiding van een herziening van deze film, vanavond. Omdat er hier en daar wat spoilers in naar voren komen, heb ik de hele tekst maar tussen spoilertags geplaatst. Hopelijk brengt het wat inzicht

Synecdoche, New York is misschien wel een van de meest verwarrende films die ik ooit gezien heb. Tegelijkertijd heb ik er het volste vertrouwen in dat vrijwel alles in deze film op redelijke wijze te verklaren valt. Vanavond heb ik de film inmiddels voor de derde keer gezien, en ik denk dat deze voor een groot deel te verklaren valt aan de hand van een interpretatie van de tijd en tijdelijkheid. Dat tijdelijkheid een belangrijk thema is, daar zal iedereen het over eens zijn: er wordt in de film zelfs letterlijk gezegd dat Caden bang is dood te gaan en niets belangrijks te hebben gedaan voor zijn dood. Hier vinden we de volgende sleutel: iets belangrijks doen. In Cadens wereld staat dit gelijk aan iets vertellen wat waar is. Maar om iets te vertellen wat waar is, moet álles worden verteld om zo aan iedereen recht te doen. Het is echter onmogelijk om alles te vertellen. Waarom? Vanwege de tijdelijkheid van de mens. Tegen beter weten in onderneemt Caden toch deze poging, een poging om de tijdelijkheid te ontsnappen en zo in de eeuwigheid - het enige perspectief van waaruit zijn verhaal te vertellen valt - terecht te komen. Op deze manier valt de verwarde chronologie van de film te verklaren.
Deze verwarde chronologie komt het duidelijkst naar voren in het gesprek dat Caden met zijn dochter voert, vlak voordat ze doodgaat. Zijn dochter dwingt hem zich te verontschuldigen voor de homoseksuele relatie die hij met ene Erik heeft gehad. Maar hij heeft helemaal geen relatie met Erik gehad en het is niet per se duidelijk waar ze dit idee vandaan heeft. Eén interpretatie zou kunnen zijn dat dit idee haar ingefluisterd is door Maria, maar deze interpretatie doet geen recht aan het fenomeen tijd, zoals deze film dat brengt. Later in de film wordt Cadens rol als regisseur overgenomen door de actrice die poetsvrouw Ellen speelt en Caden neemt haar rol over. Deze poetsvrouw begint, zo zien we, een relatie met - jawel! - Erik. Dit doet ze in de rol van regisseur, in de rol van Caden. Maar hoe valt te verklaren dat Cadens dochter op de hoogte was van deze relatie, nog voordat deze had plaatsgevonden? Dat is eenvoudig: omdat Cadens toneelstuk - ten dele in ieder geval - de tijdelijkheid weet te ontvluchten en in de eeuwigheid terecht komt. En in de eeuwigheid is er geen nu-moment, in de eeuwigheid vallen alle momenten samen. Alles speelt zich tegelijkertijd af in de eeuwigheid. Vandaar dat Cadens dochter haar vader dwong zich te verontschuldigen voor de relatie, omdat vanuit het perspectief van de eeuwigheid, hij deze relatie inderdaad al had gehad en zelfs nog steeds had.
Zo is het ook mogelijk dat Caden de rol van Ellen overneemt en andersom: met het verdwijnen van de tijdelijkheid, door over te stappen van een tijdelijk perspectief naar het perspectief van de eeuwigheid, is het mogelijk geworden dat Caden samenvalt met meerdere personen. Er is niet één eindig perspectief meer, maar een eeuwig perspectief, en een eeuwig perspectief kan niet samenkomen in één persoon, want een persoon is per definitie eindig. Er wordt - en ik vrees dat ik me van Heideggeriaanse termen moet bedienen, omdat ik zo snel niet weet hoe het anders te verwoorden - verwisseld van het perspectief van het erzijn naar het perspectief van het zijn. Populair gezegd, misschien: vanuit het perspectief van de mens naar het perspectief van God. Maar dit kan uiteraard slechts worden volgehouden zolang het erzijn, de mens er is. Maar Caden sterft, en daarmee mislukt zijn project en eindigt de film.

Synecdoche, New York is misschien wel de meest verwarrende film die ik ooit gezien heb. Hij is ook verre van perfect, dat geef ik graag toe. Maar het is wel een film die elke keer nieuwe inzichten opent en stemt tot nadenken. Charlie Kaufman, wat ben ik dol op je.

Een aanvulling op wat ik gisteravond schreef:

Hoe is het mogelijk dat Cadens toneelstuk de eindigheid in zekere zin weet te ontstijgen? Het antwoord op deze vraag ligt in twee verschillende opvattingen van tijd die in deze film worden gehanteerd, de lineaire en de circulaire opvatting. De eerste is hoe wij doorgaans tijd opvatten: iets heeft een begin, een midden en een eind en het verloop van deze drie stadia gebeurt in een rechte lijn. Vanuit deze opvatting van de tijd is het onmogelijk de eindigheid te ontsnappen. Dit valt te verduidelijken aan de hand van een geometrisch voorbeeld. Stel, je ziet een stuk van een rechte lijn. Een rechte lijn is een figuur die altijd doorloopt. Dus als je uitzoomt, dan zie je nog steeds dezelfde rechte lijn vóór je, en niets anders. Het is daarom onmogelijk om vanuit het eindige menselijke perspectief ooit de hele lijn te zien.
Caden lost dit probleem op door een circulaire notie van tijd te introduceren in zijn toneelstuk. Dit wordt op verschillende manieren duidelijk gemaakt in de film. Ten eerste door het steeds opnieuw spelen van momenten in Cadens leven. Hij gaat naar een begrafenis, regisseert vervolgens een scène waarin hij naar een begrafenis gaat, vervolgens regisseert de acteur die Caden speelt dat hij naar een begrafenis gaat, enzovoorts. Bij deze notie van tijd is er geen duidelijk begin en geen duidelijk eind: het begin loopt over in het eind en andersom. Een andere manier waarop dit in de film duidelijk wordt, is dat Caden constant opnieuw zegt dat hij weet hoe het verder moet met zijn toneelstuk, en dat hij steeds opnieuw nieuwe titels ervoor verzint. Telkens als hij dit doet, begint het toneelstuk als het ware opnieuw. Vergelijk het met de geometrische figuur van de cirkel: het is mogelijk dat je een gebogen lijn ziet. Als je vervolgens steeds verder uitzoomt, dan krijg je na verloop van tijd, in tegenstelling tot bij de rechte lijn, de volledige cirkel in zicht. Zo is het mogelijk geworden de gehele figuur (lees: de eeuwigheid) te overzien.

Ik snap niet goed waarom men zo'n film maakt. Het eerste half uur ging nog maar dan werd het saaier en saaier. Nu heb ik hem wel op BBC gezien wat het nog moeilijker maakte want zelfs met ondertitels was het niet te begrijpen, zo'n moeilijke woorden.

Één ster voor deze film?

En Peter Faber speelt niet eens mee in deze film....

Even intrigerend als deprimerend, dit post-moderne en existentialistische werkje. Veel tamelijk bizarre situaties en vondsten, zoals het immer brandende huis van Hazel. Hopen symboliek ook, die ik voor het grootste gedeelte niet vatte, hoewel de sfeer me wat deed denken aan het Purgatorio uit Dante's Goddelijke Komedie. Vond in tegenstelling tot sommigen hier juist de dramatische impact naar het einde toe sterk toenemen, ook door de fraaie muziek. Verder is de film mooi geschoten en belicht. Behoorlijk goed dus, maar nog niet alles is op z'n plaats gevallen. Komt zeker in aanmerking voor een herziening ooit.

Deze binnenkort maar eens herzien wat ik er nog van weet is dat het een onbegrijpelijke film is en min of meer mislukt want er moeten herkenbare punten zijn in kunst en hier zaten die maar vrij weinig in maar wel erg knap geschoten.

Charlie Kaufman heeft bij het maken van deze film teveel naar iets groots gestreefd. Fiction en realiteit lopen door elkaar in een zoektocht naar de hogere zin van het menselijk bestaan waarbij levenscrisis centraal staat. De realiteit vervaagt daarbij en wordt een soort spiegelbeeld. Bij het kijken naar deze film schoten allerlei woorden door mijn kop: ontroering en verwondering, maar ook vreemd, gek, stug, genotzuchtig, te ambitieus en volgepropt. Verwarrend dus. Ondanks wat absurde humor is de film meedogenloos somber. Maar ook te lang en pretentieus saai. De cast daarentegen is indrukwekkend.