Le Locataire (1976)

En zo zie je weer eens een oude Polanski.

Veel verwachtingen en een goede opbouw. De jaren 70-shots van Parijs, de rol van Polanski, het appartement en zijn vreemde buren en trekjes... en die zelfmoord van de vorige bewoner. Welke kant gaat het op?

En hier duurt de film in eerste instantie te lang. Het idee staat als een huis en zeker het feit dat dat hele appartementencomplex in handen is van een sekte, waar Polanski dan de nieuwe prooi van is kwam behoorlijk goed uit de verf. Maar op het moment dat Polanski zichzelf kleed als de overleden bewoner gaat het echt in het laatste kwartier alle kanten op en is het veelste vergezocht.

En dat is erg jammer. De ritueeltjes van Trelvolski (cafébezoeken), de hallucinaties, die maffe asociale vrienden van hem, de eigenzinnige doch donkere spannende sfeer en personages en de opbouw verveelden niet en wisten kleur te vormen. Maar net zoals Rosemary's Baby bouwt de film eigenlijk vrijwel op naar iets povers. Alsof Polanski haast had met de afwerking. Want die laatste shot.... Tsja...

Maar zoals ik al zei: Het idee staat als een huis en vandaar een 3,5*

Een man wordt geterroriseerd door de buren in zijn nieuw appartement. Hij wordt namelijk behandeld alsof hij nog de vorige bewoonster was. Hij gaat zich ook zo gedragen met identiteitsverlies als gevolg. Alsof de buren een soort satanisme uitvoeren en hopla we zijn op Polanski territorium. Een gedwongen dominantie met verandering in persoonlijkheid door een hogere, duistere kracht ... welke Polanski film voldoet niet aan die criteria ? Misschien zijn Hollywood films zoals Chinatown en The ghost writer maar ik moet die opnieuw zien om zeker te zijn. Hoe dan ook, Polanski vist graag in zijn bekende vijver waarin hij steeds met een duivelse glimlach zijn personages laat lijden. Hier doet hij het zichzelf aan want hij neemt de hoofdrol voor zijn rekening. Monsieur Trelkovski (die meermaals herhaalt dat hij een Franse burger is ondanks zijn naam of verleden : wordt Polanski hier persoonlijk tegen de autoriteiten die hem toen opjaagden ?) zal in de hel belanden en de opmars naar een destructieve daad kan niet meer worden gestopt. De film begint met een prachtig shot, die camera die ronddwaalt aan de ramen van de appartementen met daarin verschijningen (daarmee reeds het plot weggeeft) terwijl de score van Philippe Sarde een bevreemdend gevoel laat luiden. Polanski is scherp in zijn opbouw, in zijn observatie, in zijn eigen personage maar eens het verhaal vordert, gaat het mis. De overgang van signalen naar daadwerkelijk een nieuwe persoon (de vrouw) is ongeloofwaardig, niet gemotiveerd en het personage van Adjani moet wel het meest overbodige personage van het jaar 1976 zijn (en de concurrentie was scherp want we hadden ook nog Adriane van Rocky). Daarnaast voelt het einde aan als een 'is dit alles gevoel?' waardoor ik nogmaals eens moet besluiten dat hij geen geboren verteller is. Goede ideeën, warrige uitwerking.

Geen idee wat ik met deze Polanski moet aanvangen. De man heeft werkelijk geweldige films geproduceerd, maar hier weet ik het niet goed. Ik zie het potentieel van een topfilm wel aanwezig, maar ben echter niet geheel overtuigd van de uitwerking ervan.

De setting en sfeer zaten nochtans goed. Prima weergave van een groezelig appartement met vreemde medebewoners in dat grauwe stukje Parijs. Fijne seventies setting ook. Mysterieus en gedeeltelijk spannend met die hallucinaties. En genoeg aandacht voor de opbouw, want het komt pas langzaam op gang.

Én toch miste ik iets. Beklemmend, ja. Maar ook vaag. Maar al bij al toch de moeite om eens gezien te hebben.

Een beetje een vage film waarvan ik niet zo goed weet wat ik er van moet denken. Polanski wordt langzaam gek door het appartement waar hij in woont. Zo kan je de film het beste omschrijven denk ik. Het begin vond ik erg prettig, lekker sfeertje, mooie beelden, en goed acteerwerk. Het verhaal krabbelt langzaam en relaxed door. Op het moment dat Polanski gek wordt vind ik de film minder worden. Uiteindelijk kom ik op een krappe voldoende

The Tenant begon toch zeker heel boeiend, maar krult naar het einde toe veel te geforceerd een richting op. Dat leverde me gevoelens op van ongeloofwaardigheid. Dat was jammer, want de sfeer van Parijs in die tijd en de toch wat mysterieuze hoofdpersoon leveren mooie beelden op. Hij lijkt wat vreemd in deze wereld, maar zijn transformatie voltrekt zich wel heel snel en onaangekondigd. Daarmee eindigde de film met een low, helaas.

Ook hier miste ik de weg, where do we go?

Sfeer is prima, zelfs de tands des tijds goed doorstaan.

Briljante verfilming van de roman van Roland Topor!

Trelkovsky is een Pools-Franse kantoorklerk die een appartement huurt in een vervallen gebouw in Parijs. De vorige bewoonster, Simone Choule, heeft zelfmoord gepleegd door uit het raam van dat appartement te springen. Naarmate Trelkovsky zich in het appartement vestigt, begint hij te denken dat de andere bewoners van het gebouw samenspannen om hem tot waanzin te drijven en uiteindelijk zelfmoord te laten plegen, net zoals Simone. Hij verliest langzaam zijn grip op de werkelijkheid, terwijl hij steeds meer in de ban raakt van de vorige huurster en haar tragische lot.

Roman Polanski levert een opmerkelijke prestatie als de kwetsbare, geïsoleerde protagonist. Hij zorgt voor een ingetogen en genuanceerde vertolking, wat de groeiende paranoia en psychische ineenstorting van zijn personage op een overtuigende manier weergeeft. De bijrollen, gespeeld door acteurs zoals Isabelle Adjani als Stella en Melvyn Douglas als de huisbaas Monsieur Zy, versterken de gespannen en claustrofobische sfeer van de film.

De film is meesterlijk en subtiel geregisseerd. Aanvankelijk is er nog wat humor, maar weldra wordt het klimaat grimmiger en culmineert tot een nachtmerrie-achtige climax. Polanski weet een constante sfeer van dreiging en vervreemding te creëren door middel van strakke camerawerk en zorgvuldig opgebouwde spanning. De beklemmende cinematografie van Sven Nykvist draagt bij aan de onheilspellende atmosfeer. De sombere, schaduwrijke beelden en de groezelige interieurs van het oude flatgebouw versterken het gevoel van isolatie en beklemming dat Trelkovsky ervaart. "Le Locataire" onderscheidt zich door zijn subtiele, maar grimmige verkenning van vervreemding, angst voor een ander en psychische afbraak. Het is een film die nog lang blijft nazinderen en vragen oproept over de grenzen van identiteit en de destructieve kracht van paranoia.

Weinig intrigerende thriller waarin regisseur Roman Polanski zelf ook de hoofdrol vertolkt, ondanks dat hij wellicht niet de beste kandidaat was. Zijn vertolking kent namelijk een weinig innemende en vooral wat afstandelijke aanwezigheid, wat een speelduur van 126 minuten niet veel draaglijker maakt. Er wordt bovendien inhoudelijk weinig progressie gemaakt, wellicht met een doel om de lengte meer en meer op te rekken. Zoals Polanski vaker poogt te doen wordt de druk en spanning aanzienlijk verhoogd in de slotfase, maar The Tenant mist de experimentele benadering van Repulsion om zo'n zelfde effect te bereiken. Er zullen vast en zeker een hoop diepere lagen in de film zitten, maar het eerste uur (waarin de spanning meermaals wordt opgebouwd en binnen no-time wordt afgebroken) is ondraaglijk traag en erbarmelijk geacteerd. Veruit de zwakste deelnemer binnen de "The Apartment Trilogy", ondanks dat het script van deze film vooral met een klein gelukje in de handen van Polanski terechtkwam.

Wordt door Vinegar Syndrome op 4k uitgebracht.

Erg sterke thriller van Polanski,

Recentelijk had ik Repulsion nog herbekeken en dan mag deze gelijkaardige Le Locataire natuurlijk niet ontbreken. Ook bij een tweede kijkbeurt blijft dit een ijzersterke thriller. De spanning wordt vanaf het begin mooi opgebouwd. We zien Polanski in deze film als Trelkovski, de nieuwe huurder van een appartement, nadat de vorige zelfmoord heeft proberen plegen.

Het eerste deel is nog tamelijk rustig. Trelkovski nodigt zijn vrienden uit op zijn appartement, leert nieuwe mensen kennen, etc., maar er wordt wel al een lekker naargeestig sfeertje gecreëerd. Het groezelig appartementje, de binnenplaats waar je het toilet aan de overkant kan zien. Sowieso straalt het hele appartementsblok een bepaalde akeligheid uit. Het draagt allemaal bij in de juiste sfeerzetting.

Ook de voyeuristische trekjes van Polanski weet ik steeds te waarderen. Het bespieden van mensen op het toilet mag wel als toppunt van voyeurisme genoemd worden, maar er zitten ook steeds van die kleine details in, zoals de man die naar Trelkovski en Stella kijkt in de bioscoop. Het zijn toch zo van die zaken die bijdragen aan de juiste sfeerschepping.

Gaandeweg neemt Trelkovski's paranoia alsmaar toe en vermoedt hij dat de buren een complot smeden om hem gek te maken, zodat hij net zoals de vorige huurder zelfmoord zou plegen. De ontwikkeling van zijn paranoia wordt mooi opgebouwd. Het begint met enkele kleine details, maar gaandeweg begint hij meer en meer door te draaien en neemt hij als het ware de identiteit over van Simone choule.

Over de acteerprestaties van Polanski heb ik toch gemengde gevoelens. Langs de ene kant denk ik dat er zeker betere acteurs hiervoor geschikt zouden zijn. In sommige scènes vond ik de angst die zijn personage zou moeten uitstralen niet sterk genoeg. Anderzijds past hij dan weer op een bepaalde manier erg goed in deze film, als een nogal schuchter mannetje.

Heerlijke thriller zoals ik ze graag heb. Polanski behoort tot één van mijn favoriete regisseurs en dit is zeker één van zijn betere werken.

4*

Ik had deze film al lang niet meer gezien, en de 4K-uitgave van Vinegar Syndrome stond al een tijdje in de kast. Maar dat de film plots in de top 100 van de nieuwe filmsite Vijsterren.nl (waar het cinefiele deel van de Moviemeter-gebruikers te vinden is) verscheen, gaf het zetje tot herziening.

De film ziet er prachtig uit, met fotografie van Bergmans vaste cameraman Sven Nykvist. Vanaf het schitterende openingsshot hangt er een onheilspellende, deprimerende sfeer over het geheel. We volgen de nieuwe huurder (een rol van Polanski) die langzaam de grip op zijn omgeving kwijtraakt.

Zo ontstaat een unieke film die zijn wortels stevig in de jaren ’70 heeft.

Goed 4*

Een wat mindere film van Polanski, zeker als ik het vergelijk met meesterweken als Rosemary's baby en Repulsion die hij een paar jaar eerder afleverde. Ook hier draait het om identiteitsverlies: Is Trelkovsky ( gespeeld door Polanski zelf) het slachtoffer van een geheimzinnig complot van de buren, valt hij simpelweg ten prooi aan psychotische waanzin of is er sprake van een vermenging van beide. He kan geen toeval zijn dat Polanski er voor koos de film te regisseren als ook de hoofdrol te spelen.
Het lijkt er op dat hij zijn diepste angst aan het filmdoek toevertrouwt. Als kind overleefde Polanski het getto van Krakau door te schuilen bij vreemden, terwijl zijn moeder in Auschwitz werd vermoord. Trelkovsky is een verlegen Poolse immigrant in Parijs die voortdurend probeert "onopvallend" te zijn om niet op te vallen bij zijn Franse buren.
Het gevoel nergens echt thuis te horen, overal bekeken of beoordeeld te worden en angst te hebben voor vijandige autoriteiten/buren, kan direct voortkomen uit Polanski’s verleden als opgejaagde buitenstaander. Trelkovsky probeert zich aan te passen aan de absurd strenge regels van zijn huisbaas, maar hoe meer hij zijn best doet om "een goede buur" te zijn, hoe meer ze hem opjagen. Trelkovsky wordt niet zomaar gek; hij herhaalt het trauma van Simone Choule, de vorige huurster van het appartement. Hij bestelt haar drankjes, haar sigarettenmerk, haar kleding, en doet uiteindelijk haar sprong uit het raam over. Het is alsof de geschiedenis zichzelf wel móét herhalen.
Trelkovsky ( Polanski) heeft grote moeite met volwassen seksualiteit. Wanneer hij bij Stella (een aantrekkelijke vrouw) is, voelt hij zich ongemakkelijk en faalt hij op seksueel gebied. In plaats daarvan vlucht hij in crossdressing. Dit kan duiden op een regressie of een vrees voor de mannelijke rol en is waarschijnlijk ok de achtergrond van een echte gebeurtenis in 1977 als Polanski een 13 jarig meisje verdooft en verkracht/seks met haar heeft.

Allemaal interessant maar povertjes uitgewerkt door de maestro himself. Het tempo ligt laag, scene's duren te lang of voelen soms overbodig aan. Eigenlijk borduurt hij voort op het thema identiteitsverlies zonder daar iets nieuws aan toe te voegen. Het helpt ook niet echt mee dat de stemmen van de acteurs nagesynchroniseerd lijken te zijn en vlak en afstandelijk overkomen. Hoe dan ook weet Polanski hier wel sfeer te scheppen, is er waarlijk sprake van fijnzinnige humor, en is de filmmuziek niet onverdienstelijk.

(Hoogtepunt was Polanski die laat zien hoe fijn het is een pakje Marlboro te openen. Zo herkenbaar, iedere roker legt minutieus diezelfde route af . )