Repulsion (1965)

Laoslander schreef:
WOOW verplichte kost is deze film!

yeyo schreef:
Repulsion begint met een Bunueliaanse close-up op een oog, waarna de camera langzaamaan uitzoomt en we de jonge Carol haast als in een freeze frame zien staan. Die complete apathie en blik op oneindig, vat de meteen gehele sfeer van de film perfect samen. Langs de andere kant, eender welke still van de film zal dit effect oproepen. Een verdienste die slechts voor een handvol meesterwerken weggelegd is.

Wat volgt is een bevreemdende tocht door de hersenspinsels van een schizofreen meisje. Carol, een ongelofelijk intrigerend personage, is een verlegen muurbloempje dat zich enerzijds erg infantiel gedraagt, maar door haar complete argeloosheid en onschuld als seksobject overkomt. Ze lijkt zich niet eens bewust van haar eigen seksualiteit of van de gevolgen die het kan teweegbrengen. Daar is de scène met de huisbaas, wanneer ze niet eens de moeite doet om zich aan te kleden of de man fatsoenlijk te woord te staan, toonbeeld van.

Haar psychologische problemen gaan echter veel dieper: Carol is misschien wel geïnteresseerd in mannen, maar op een zeer afstandelijke, bijna onmenselijke manier. Tegelijkertijd is ze door elke vorm van aanraking en contact gedegouteerd. We zien hoe haar toestand steeds verslechtert: paranoia, waanvoorstellingen en uiteindelijk moord. Omdat de film haast uitsluitend in subjectief standpunt verteld is, worden we als kijker volledig meegetrokken in de bizarre leefwereld van Carol.

De ongemakkelijkheid van haar sociaal bestaan wordt erg vakkundig in de verf gezet door de cinematografie. Het camerawerk bestaat uit erg dichte close-ups, vaak met een wide angle lens gefilmd, waardoor het gelaat van Carol er bij momenten vervormd en erg getroebleerd uitziet.

Catherine Deneuve was de geknipte actrice voor deze rol en een groot deel van mijn bewondering voor de film heeft te maken met haar aanwezigheid. Niet zozeer haar acteerprestatie, die overigens prima is, maar vooral haar uitstraling vind ik interessant: engelachtig, enigmatisch en felblond haar dat een eigenzinnig contrast vormt met de duisternis en het sfeervolle schaduwgebruik in de vele interior-shots.

Ook de omgeving speelt een sleutelrol in de toenemende waanzin. Polanski gebruikt surrealistische trucjes zoals plots verschijnende barsten, verrot voedsel en zelfs handen die door de muur komen à la Cocteau. Het belangrijkste sfeerelement is echter het appartement zelf, dat haast een entiteit op zich wordt. De set is uitermate gedetailleerd, met zelfs een plafond, wat veel lage shots als gevolg heeft. Ook ligt de nadruk vaak op de meest troosteloze details: flets behangpapier, versleten meubilair.. We zien hoe Carol zich letterlijk afsluit van de buitenwereld door haar kamer te barricaderen en elke ‘indringer’ te lijf te gaan. Maar zelfs haar vertrouwde omgeving begint ze na een tijd als een gevaar te zien. Het appartement lijkt andere vormen aan te nemen en wordt wijder (wederom wide angle lens perspectief), wat een zeer claustrofobisch gevoel teweegbrengt.

Qua opbouw weet Polanski een soort bedriegelijke sereniteit op te roepen door fade-outs, subtiele match cuts en natuurlijk ook gewoon door de lethargie van het hoofdpersonage. De plotse schrikmomenten komen dan ook als een klap aan en dit effect wordt bijgestaan door de experimentele jazz soundtrack van Chico Hamilton: het ene moment klinkt het zeer gemoedelijk, maar dan barst het onheil los.

Als ik één favoriete film zou moeten noemen, zou het waarschijnlijk Repulsion zijn. De film heeft een onverklaarbare aantrekkingskracht op mij, vergelijkbaar met de manier waarop Colin is aangetrokken tot Carol.

Ik vind het trouwens erg spijtig dat de toestand van het hoofdpersonage weer maar eens toegeschreven moet worden aan 'seksueel misbruik'. Dat wordt namelijk nergens gesuggereerd, maar lijkt een modeverschijnsel te zijn in films over psychologische stoornissen.

Zinema schreef:
Alvast sorry.

Want ik lees nogal wat lyrische reacties.

Ik was helaas minder onder de indruk. Sfeervol, dat wel. Degelijk gefilmd ook.

Maar een psychologisch drama moet wel een beetje onder mijn huid gaan zitten. En dat gebeurde geenszins. Deneuve is beeldschoon, net als haar acteerwerk. Maar het verhaaltje kon mij amper bekoren, evenals het tempo. Vond weinig drama terug in de geestelijke aftakeling. Althans weinig wat ik sterk vond. En echt griezelig werd het amper.

De traagheid van een film kan mij heus wel doen opgaan in het scherm. Hier wekte het bij mij soms irritatie. Geen goed teken.

Deux.