8½ (1963)

Hmm, kan nou niet zeggen dat ik echt overdonderd ben. Verwachtte er misschien te veel van

Snap ik.

Waarom wil je hem af kijken? Ik heb het destijds wel gedaan en het werd er niet beter op. Man, wat een worsteling was dat.

Neem je jezelf niet te serieus?

Zo. Dat werd wel eens tijd: in één keer een hele Fellini tot mij nemen. En zelfs als ongeneeslijk protestantse noorderling - die hoe dan ook toch een zekere afstand voelt tot de preoccupaties van deze Italiaan - kan ik melden dat ik zeer onder de indruk ben. Hoewel het er in eerste instantie misschien een beetje op leek dat er maar wat aangerommeld en afgeleuterd werd, blijkt het geheel uiteindelijk zeer strak in elkaar te zitten, en wordt er in feite bijna geen woord teveel of te weinig gezegd, in een hele reeks van scènes die zich in je geheugen griffen, met prachtig in beeld gebrachte gezichten en schijnbaar tot in de puntjes geregisseerde bewegingen van de personages. De muziek is fantastisch, en wat Fellini doet met zwart en wit, en licht en schaduw, is werkelijk grandioos.

De film is verbluffend goed opgebouwd, met een geraffineerde wisseling van 'werkelijkheid', verbeelding en film. Maar de opeenvolging van die drie is natuurlijk uiteindelijk (of tegelijkertijd) een samenvallen, waarmee een schitterend verhaal wordt verteld van een filmmaker die alle obstakels van de buitenwereld en zijn persoonlijke obsessies weet om te smeden in een ultieme triomf.

En om bovenstaande vraag, tegen het einde van de film gesteld aan Guido, te beantwoorden: Nee. Iemand als Fellini, die de gave had zijn passie voor het leven met zoveel concentratie en discipline vorm te geven, kan zichzelf nooit serieus genoeg nemen. Ik ben nu in ieder geval zo ver, dat ik films als La Dolce Vita en Amarcord eens écht ga bekijken, en er niet alleen als een verstrooid konijn in de koplampen naar ga zitten staren.

Frederico Fellini parodieert zichzelf in deze film over een filmmaker die zijn inspiratie kwijt is, en tot grote ergernis van zijn omgeving ook niet meteen weer terugvindt.

Ironisch genoeg heeft Fellini nooit inspiratie gehad om mee te beginnen, waardoor 8 ½ een bijzonder bittere compilatie geworden is van zijn eerdere fratsen. Een zak van zijn karikaturen gaande van hoeren tot goochelaars worden bijeengesmeten -alleen een aapje ontbreekt nog om het circus te vervolledigen- en zijn welbekende handelsmerken krijgen een adrealineshot. Wat dus wil zeggen dat er zich een abstract maar hopeloos drukke tentoonstelling vormt van wisselende theatraliteit, schreeuwerige dramatisering en opzichtige symboliek. Dieptepunt is waarschijnlijk de wansmakelijke slettendans waar paters komen achternagelopen als hekeling op de katholieke kerk, of de regisseur die uit wanhoop onder tafel zit te vluchten. Over inspiratieloos gesproken.

Nochtans is de allereerste allegorische droomsketch nog eens fris en stijlvol wat een mens doet hopen, om niet lang daarna de eerste lading bombastische muziek over zich heen te krijgen die de fletse shertserijen terloops nog net dat tikje oubolliger komen maken.

Een inspiratieloze die een film maakt over inspiratieloos zijn kon natuurlijk alleen maar fout lopen, al is het wel eens een zeepbel van Fellini die bij momenten nog redelijk mooi werd vormgegeven. Helaas zijn sporadisch mooie plaatjes slechts kleine pleisters voor veelvuldige ellende, en zit de plompe finale nog zodanig na te zinderen dat ik er zelf van onder tafels zou beginnen kruipen.

Opgeblazen wegwerpcinema.


1,5*

Mooie bespreking van Ferdydurke (19/06/2011). Dit is voor mij zo'n film waarbij je bij elk beeld op de pauze-knop zou willen drukken, om het rustig te kunnen bestuderen. Of om gewoon opnieuw te beginnen... Amarcord, Giulietta degli spiriti, Ginger e Fred, Le tentazioni del dottor Antonio..., ze zitten er allemaal in, maar het is nog zoveel meer...