Er zit een opvallende evolutie in het werk van Visconti, en ik ben er eigenlijk zelf niet helemaal uit welke fase ik het liefst heb

. Hij is begonnen als typische Italiaanse neorationalist, schijnt ook nogal communistische sympathieën gehad te hebben, al is het me vooral bij Bellissima opgevallen dat hij de eenvoudige man wel als centrum van zijn films neemt, maar niet zo idealiseert als wel vaker gedaan werd. Zijn personages zijn niet alleen arm, maar ook lelijk, vaak uiterlijk (niet de moeder dan natuurlijk

) maar meer nog innerlijk. Ze worden niet haatdragend getypeerd, maar wel wat venijnig, en dat maakt de film zo leuk. Niet toevallig is Almodovar er zo'n fan van

. Ook Rocco en zijn broertjes hoort in hetzelfde kader thuis, en ik vermoed dat Ossessione en La Terra Trema dat ook wel doen.
Boccaccio '70 heb ik niet gezien, dus voor mij ligt de ommekeer bij Il Gattopardo. Ik moet hem dringend herzien, maar het is in ieder geval een film over de rijke aristocratie en niet over de arme werkman, dat staat vast. Het is vooral het verval van de hogere klasse dat geschetst wordt, maar zonder leedvermaak. En visueel is de film veel gestileerder dan zijn eerder werk, veel grootser vooral.
Maar nog opvallender wordt het als je Ludwig bekijkt, een film over decadentie en hoogmoed, maar ook visueel ronduit bombastisch, met rijke decors en kostuums, schreeuwerige kleuren en haast manieristische beelden. Geen geweldige film, maar toch duidelijk van een groot regisseur. En in L'Innocente gaat hij eigenlijk bijna nog verder, dat is echt een typisch kostuumdrama dat zich afspeelt in een weelderige en overdonderende omgeving. Mooie shots bij overvloed, maar wel een totaal gebrek aan enig interessant verhaal. Grote gebeurtenissen zijn er nog steeds, maar de emotie blijft (bewust denk ik) totaal achterwege. Een groter verschil met Rocco e i Suoi Fratelli is haast ondenkbaar, een verhaal over een eenvoudig gezin in een armoedige omgeving, maar geacteerd met een gigantisch overdreven uitbundigheid, zuiver Italiaans melodrama met veel getier en tranen die in het rond stromen (die uitdrukking klopt van geen meter, maar in díe film kan dat

). Stiekem zit die marxistische gedachtegang eigenlijk in al zijn films: hoe rijker de mensen, hoe saaier hun leven, en de film

.
Visconti was homoseksueel (had lang een relatie met Udo Kier, de lievelingsacteur van Lars von Trier

) en dat zal ook wel de reden geweest zijn dat hij Morte a Venezia verfilmd heeft, en waarschijnlijk ook de verklaring waarom die film zo geweldig goed is, en waarom de onderhuidse erotische spanning tussen Bogarde en zijn jonge adonis, die eigenlijk de hele film draagt, zo fenomenaal realistisch overkomt. Die film past niet in mijn verhaal (en zo zullen er misschien nog zijn, ik heb immers maar een derde van Visconti's films gezien) maar ik ben blij dat hij hem gemaakt heeft, want het is zijn grootste meesterwerk, en een extra bewijs van zijn veelzijdigheid.
Morte a Venezia 5.0*
Bellissima 4.5*
Il Gattopardo 4.5*
Rocco e i Suoi Fratelli 4.5*
Ludwig 3.5*
L'Innocente 3.5*