Le Puritain (1938)

Er bestaan er dus meerdere van : films van auteur Musso die hij maakte i.s.m. Liam o'Flaherty...hier wederom de scenarist van dienst. En weer gebaseerd op een roman van hem. Ook deze roman speelde in Dublin, afgaande op de namen die duidelijk Iers zijn geldt dat tevens voor de film, maar de producenten achtten het opportuun om een disclaimer toe te voegen : het speelt "in een stad ergens ter wereld " aldus de openingscredits...right. Heel veel baten deed het niet: deze fel anti- godsdienstwaanzinnige film werd verboden in meerdere landen ! Niet in FR overigens, en Musso ontving hiervoor de eerder gememoreerde prijs die hem als auteur leek te lanceren.

Mocht niet zo zijn, ook deze film is nu tamelijk vergeten en past trouwens itt dernière jeunesse ook niet echt in de poëtisch realistische schema's. Daarvoor is dit te duidelijk een aanklacht, en is de protagonist ook te grotesk. Maar juist die thematiek maakt hem vernieuwend : deranged killers in naam des heeren ( "ik wilde een bloedoffer brengen " ) zijn nu gesneden koek in iedere genrefilm, toen lag dat - om voor de hand liggende redenen- anders.

Niet dat de setting afwijkt van de gekende poetisch realistische/ pre noir modellen : een shabby pension in een grauwe grootstad, dat we slechts verlaten voor nog groezeliger havenkroegen/ bordelen. Maar plein air fotografie is hier vrijwel afwezig en verdomme: ik heb geen mistbank gespot.

Protagonist van dienst is Barrault ( die jullie ook kennen van les enfants du paradis....) die door sommigen voor deze rol geroemd wordt, ik vond hem echter tot in het tamelijk ondaaglijke geaffecteerd, duidelijk ook gebruik makend van zijn kwaliteiten als mimespeler. Een gek spelen betekent toch niet dat je in een soort permanente staat van semi- psychose moet verkeren, lijkt me. Zeker niet als de flikken onder leiding van Fresnay ( die jullie ook kennen uit strangers on a train en zich ironisch genoeg later zelf ontpopte tot relifanaat...) je op de huid zitten !

Het is dan ook- voor de duidelijkheid- geen whodunnit, nog sterker: we beginnen meteen met de moord- amper onscreen- en vervolgens wordt het een Dostojevski achtig spelletje met een killer ( "ik moordde om te weten of god bestaat " )die door een behulpzame flic tot zelfinkeer en boetedoening gebracht dient te worden. Had interessant kunnen zijn dus, als Barrault van de anti- held geen totale nutter had gemaakt met wie we absoluut niet kunnen identificeren. Wat in een soort psychodrama toch wel handig is, geef ik toe.

Dat was echter niet de reden waarschijnlijk waarom de film schandaal veroorzaakte, de pointe hier zit hem erin dat Barrault weiswaar de fysieke dader is, maar uiteindelijk vooral wordt voorgesteld als een zielig slachtoffer van duistere klerikale machten : hij was helemaal in de ban van een soort bond voor morele herbewapening, Deze kwezels nu zijn de intellectuele daders, zo wordt geexpliceerd. Sommigen voelden zich schijnbaar aangesproken door deze aanklacht tegen kwezeldom...

Enfin, film die met een meer ingetogen en evenwichtiger protagonist- niet alleen de schuld van Barrault natuurlijk- een stuk beter had kunnen zijn dan hij nu is. Overigens: Franse cinema buffs zullen waarschijnlijk Viviane Romance herkennen onder een blonde pruik als het snolletje Molly. Een typischer rol voor haar dan de singer in the dark uit venus aveugle, hun welgekend...

Dit alles kan worden gedownload met fansubs.