L'Ebreo Errante (1948)

Ze bestonden al lang voor la vita è bella : Italiaanse films over de holocaust....deze kwam zelfs lang voor kapò, heeft die waarschijnlijk ook beinvloed. Sowieso 1 van de weinige holocaustfilms van vlak na de oorlog, een periode waarin oorlogsfilms in Europa meestal nog over het verzet gingen . De regisseur deed het wellicht bij wijze van Wiedergutmachung : een van de coryfeeen uit de regimecinema onder Mussolini immers. Tevens gehuwd met ene A. Magnani, die zoals gekend een paar jaar eerder mocht opdraven in de gekendste Italiaanse wo2 film Roma città aperta. Een werk dat allicht van invloed was op deze prent.

Dit is een merkwaardige en wel interessante productie, met zowaar fantastische trekjes, en opgezet als een parabel met duidelijke verwijzingen naar de heilgenlevens van het bekeerde grote zondaar types. Een halve allegorie waarin het contrast tussen de parabolische elementen en de meer realistische altijd een spanning oplevert en bevreemdend werkt, niet altijd geslaagd is echter. We zitten hier ergens halverwege Cecil B. de Mille cinema van het Grote Gebaar, en post- Rossellini geschiedsschrijving, met ook duidelijk Blasetti invloeden ( niet toevallig aangezien de fotografie werd verzorgd door Vich ) .

De inspiratiebron voor het verhaal was echter niet de legenda aureau maar het roemruchte le juif errant van Sue * , een sensatieromannetje dat wel wordt afgedaan als anti- semitisch. Dat werk werd hier dan omgebogen in humanitaire zin, maar als we eerlijk zijn moeten we toegeven dat de anti- held hier toch vooral in zijn hoedanigheid van woekerjood de meeste aandacht trekt en de film eerder lijkt te bevestigen wat hij wilde ontkennen.

Een antiheld hier vertolkt door Gassman, die zijn theatrale wortels net als de rest van de cast niet bepaald verloochent en het er dik oplegt. Dat wordt nog versterkt door reeds gememoreerde de Mille stijl van Alessandrini, al helemaal tijdens de flashback waarin Ahasveros ons meevoert naar de befaamde kruisweg van Jessy van Nazareth, met de uit de traditie gekende gevolgen. Een bijbelsche peplumsetting begeleidt deze episode visueel.

De sequenties in de ghetto en het begin van de oorlog waarin Ahasveros de gedaante van woekerjoodje Blumenthal heeft aangenomen zijn al even geforceerd en opdringerig, als we echter eenmaal richting KZ reizen wordt het geheel wat minder effectbelust. De beste scènes uit de film vinden we dan ook hier, geset in een schijnbaar Mauthausen geinspireerd kamp met een steengroeve. De actiescènes incl. verplichte poging tot uitbraak waren duidelijk Blasetti en Rossellini geinspireerd, en veruit de beste uit de film. Goed gedaan.. Het slot is dan weer over the top katholiek, en geeft deze film een wat bizarre nasmaak . Uiteindelijk en onbedoeld niet eens filosemitisch, maar nog minder gay vriendelijk: Alessandrini had maar weer eens wat gay nazi's uit de kast getrokken onder wie balletnicht Feist, die jullie ook kennen als SS tutunicht Bergmann uit RCA. En de verplichte gay kapo, niet te vergeten.

Over kapò gesproken : net als die Pontecorvofilm tracteert dit werk ons op de verplichte romance, en wel tussen Gassman en Cortese , hysterisch als altijd. Ja, dat maakt de pretenties tot geschiedsschrijving er niet geloofwaardiger op. Maar het is in de eerste plaats een opbouwende parabel, besluitend met het verplichte "liefde is groter dan haat " motto.

Al met al toch geboeid uitgekeken, juist vanwege de gedateerdheid ervan, maar duidelijk een acquired taste.

Kan uiteraard worden gedownload met fansubs als tvrip. Deze prent werd in onze contreien uitgebracht als " de wandelende jood " en moet door velen hier gezien zijn. Waarom zie ik dan geen stemmen ?

*: ik weet niet wie die "poster " heeft toegevoegd, maar ik hoop dat diegene inmiddels de professionele hulp van een oogarts heeft ingeschakeld. Dat is namelijk overduidelijk de kaft van een Italiaanse uitgave van de Sue roman.