The Mastermind (2025)

Het slotakkoord van de film. Nadat de hoofdpersoon een oudere vrouw berooft van haar handtas loopt hij mee in een anti-oorlogsdemonstratie om niet gezien te worden. De politie drukt echter op dat moment de demonstratie hardhandig de kop in met geweld en arrestaties. Vervolgens wordt de hoofdpersoon per ongeluk gearresteerd voor iets waar hij niet bij betrokken was. Wegrijdend in een politiebus sluit regisseuse Kelly Reichardt de film af en laat de aftiteling lopen. Ik heb zelden zo hard zitten lachen tijdens een aftiteling als bij deze film. Origineel, humorvol en een scherpe analyse van een huisvader die zichzelf steeds meer in het moeras van ethiek weg laat drijven.

Om uit de financiële problemen te komen, steelt James [Josh O’Connor] met hulp van Guy [Eli Gelb] en Larry [Cobe Goldman] vier schilderijen van Arthur Dove. Incompetentie gooit roet in het eten. Het is moeilijk te zeggen of Reichardt een komedie of een drama in gedachten had, omdat het noch grappig, noch spannend is. Sterker nog: het is verschrikkelijk saai en de jazzscore van Rob Mazurek is slechts een vervelende gimmick. Aangezien Reichardt was zelf het ‘meesterbrein’ achter het erbarmelijke scenario. Alleen de verbeelding van het jaar (1970) waarin het zich afspeelt is goed.

De film gaat over een klungelige kunstroof en een even klungelige vlucht voor de politie van de ‘mastermind’ achter de roof (dat ironisch zal zijn bedoeld), maar het gebrek aan humor diskwalificeert de film als komedie en het gebrek aan spanning of überhaupt enige vaart diskwalificeert de film als thriller. De film is weer zo’n postmodernistische deconstructie van de heist movie en het resultaat is het grote niets: de film is in feite net zo zinloos als het leven van de loser in de film en ik ben bang dat dat de clue van de film is maar aan mij is dergelijke ‘moderne’ kunst niet besteed. Of misschien is de clue dat de dief in de film zich niet bezig houdt met de politiek en daardoor het grotere plaatje mist maar dat verband is zo ver gezocht dat het de film niet begrijpelijker maakt. De jazz-score is een stuk leuker dan de film zelf.

Ik heb zelden zo'n hersendode film gezien als deze.

Ik denk oprecht dat dit de slechtste film is die ik ooit heb gezien.

De reacties hierboven zijn niet mals, maar dat zijn ze eerlijk gezegd bij films van Reichardt nooit. Punt is dat alle sterke punten van Reichardt wel weer aanwezig zijn: een waanzinnig goede aankleding van deze historische film (speelt in 1970 en werkelijk alles klopt, inclusief gedrag personages), hele menselijke en invoelbare personages (vond vooral de oude bekende waar de hoofdpersoon op de vlucht langskomt heel sterk) en een fijn, rustig tempo. En vergeet de goederentrein op de achtergrond niet. Ik miste, net als De filosoof, overigens wel een beetje de clue (of vond die sterk genoeg), daarnaast mist de hoofdrolspeler wellicht net het charisma om dat laatste stuk helemaal te dragen.

De roof zelf is overigens hilarisch en grappig dat Alana Haim na Licorice Pizza weer een grote rol in dezelfde tijd speelt.

USA, 1970. James Mooney (Josh O'Connor) is echt wat je noemt een lapzwans. Gesjeesd van de kunstacademie en nu werkloos, teert hij op de zak van zijn werkende vrouw (Alana Haim), die hij ook het meeste van het huishouden laat doen (want 1970), en zijn welgestelde ouders. Hij doet alsof hij probeert een carrière als meubelmaker op te zetten, maar zoals het gaat met dat soort types, heeft hij een plan om snel rijk te worden: schilderijen stelen uit het lokale museum. Dat plan is uiteraard waardeloos in zowel opzet als van executie en James komt steeds verder in de problemen.

In principe is dit een komedie over een schlemielige kleine crimineel, zoals ook de Coen Brothers ze maken, maar dan op een soort kitchen sink drama manier. De beroving is klungelig, maar niet op een slapstickmanier, maar gewoon als alledaags gestuntel. Er wordt ook veel tijd besteedt aan gezinsgedoe met kinderen die te druk zijn en zo. Het werkt best goed, maar het is zo wel een tragikomedie die vooral mikt op een lichte glimlach in plaats een schaterlach. Ik heb één andere film gezien van schrijver/regisseur Kelly Reichardt, Showing Up, en die had precies die dezelfde licht ironische toon, maar dan over de marges van de kunstwereld zoals die zich afspeelt in culturele centra.

Iets anders dat die twee films gemeen hadden, is dat ik totaal niets kon met de kunst in de films. De schilderijen die Mooney wil stelen zijn van echte kunstenaar met toch wel een zekere reputatie, Arthur Dove, maar zijn vaag psychedelische abstracte landschappen zijn totaal niet aan mij besteed.

Wel aan mij besteed: de klassieke filmjazzscore. Echt heel vet. Gemaakt door Rob Mazurek, inderdaad een bekende jazzmuzikant, die zo te zien nog niet eerder een filmscore had gemaakt.

Gezien in Eye Filmmuseum in Amsterdam, die vooraf de korte film Een dag in het leven van een vrouwfiguur toonden, die zowel qua inhoud als toon perfect bij de hoofdfilm aansloot.

Ik deel de eerste 3-4 tal meningen hier.

Trage en van alle franje gestripte heistfilm, waarin we een mislukte vader een overval op het miseum zien plannen, uitvoeren en de nasleep ervan.

In handen van de Coen Brothers of Jim Jarmush had dit wellicht een vermakelijke film opgeleverd, maar helaas is de stijl en humor van Kelly Reichardt net zo saai als haar aanpak van het onderwerp.

Rest dat het wel een origeneel concept is en de film wel een mooi tijdbeeld geeft.

3*

Ik kan me aardig inleven in de hoofdpersoon. De hoofdpersoon is redelijk slim maar heeft niks voor elkaar gekregen in zijn leven en om een bepaalde reden lukt het hem niet. Ik denk dat hij geen draai kan vinden in de maatschappij en zoals hem zijn er duizenden of miljoenen mensen. Misschien is hij enigszins creatief maar niet creatief genoeg om daadwerkelijk een kunstenaar te zijn maar een crimineel is hij ook niet.

Hij ziet wel een weg uit de problemen. Die weg is een redelijk goed bedachte kunstroof. Door bepaalde tegenslagen had hij het niet moeten doen en moeten wachten want zelfs de chauffeur haakte af en hij moet opeens op zijn kinderen passen die en vrije dag kregen op school. Hij had moeten wachten maar hij is ongeduldig en gaat toch door met de roof en die mislukt en zijn leven is voorgoed veranderd.

In mijn ogen is deze film veel realistischer qua misdaad dan een gemiddelde misdaadfilm. Veel criminelen gaan impulsief en emotioneel te werk en niet professioneel, koud en zonder gevoelens. Veel criminelen zijn losers uiteraard.

Onwijs trage film met weinig inhoud. Hier en daar wordt het nog een beetje interessant maar dan begint de aftiteling ook gelijk Afgrijselijke muziek ook.

Redelijke film waarin een werkeloze man een kunstroof beraamt. Geen reguliere heist-film (dat kan ook niet met Kelly Reichardt achter de camera). De film speelt zich af ten tijde van de Vietnam-oorlog en de gehele aankleding is dan ook prima verzorgd. Wel vrij traag allemaal en niet alle scenes weten te boeien.

Zeer bewonderenswaardig hoe fijngezet – als de werkelijke mastermind, zoals Basje Putten van De Filmkrant treffend opmerkte – Reichardt haar films benadert. Alles voelt zorgvuldig geplaatst: de setting, de details en de plot. Niet zo sterk als First Cow, maar opnieuw een genot om naar te kijken.