Home Game (2024)

Uitgeroepen tot de beste film op het Movies That Matter Festival. Erg goede docu van en over Lidija Zelovic die op 22 jarige leeftijd als vluchteling naar Nederland kwam. Ze gaat van haar tweede thuis houden, en waar Nederland eerst een mooi, netjes en goed georganiseerd land lijkt, wordt het na de 9-11 aanslagen steeds meer een land van tegenstellingen waar rechtse populisten steeds meer te zeggen krijgen. Na Pim Fortuyn kwam Wilders. “Die zal niet veel aanhang krijgen, daar hoeven we ons geen zorgen over te maken.” tot het moment waar de PVV de grootste partij werd en waar zelfs de vader van Lidija niet ongevoelig blijkt voor de populistische haatzaaierij van Wilders. Wat ook goed woedt verwoord in deze docu is de struggle van bijna elke immigrant. Waar voel je je meer thuis? Zelfs haar in Nederland geboren zoon kampte daarmee.

Van “In Nederland komt nooit meer oorlog” totdat haar zoon een brief in huis krijgt van Defensie dat hij een dienstplicht heeft wat bij een eventuele dreiging een opkomstplicht kan worden. Het zijn rare tijden.

De film gaat over de bekende ontworteling van de vluchteling die zich niet meer thuis voelt waar hij vandaag komt maar zich ook niet thuis voelt in het nieuwe land. Naast de vraag waar men begraven wil worden of voor welk land men is op het WK geeft de documentairemaakster Lidiya in dat verband een invoelbare verklaring waarom ze Bosnisch spreekt tegen haar in Nederland geboren zoon: het Bosnische ‘volim te’ drukt haar liefde waarachtiger uit dan het door haar pas later geleerde Nederlandse ‘ik hou van je’ en omgekeerd klinkt ‘ik hou van Nederland’ voor haar alleen waarachtig in het Nederlands. Maar de boodschap van de film is vooral een politieke: door het trauma van de oorlog in Bosnië die is ontstaan doordat politici verdeeldheid tussen de bevolkingsgroepen aanwakkerden, is ze geobsedeerd door de politiek en hypergevoelig voor politici die verdeeldheid aanwakkeren zoals Wilders. Tot haar ontzetting wordt de PVV de grootste bij de verkiezingen in 2023 en tot overmaat van ramp krijgt haar zoon een dienstplichtbrief van Defensie en lijkt oorlog (vanwege Rusland) opeens dichtbij: het Bosnië-scenario dat ondenkbaar leek voor het keurige, saaie Nederland is opeens denkbaar geworden.

De film is aldus een politieke waarschuwing – met name tegen de PVV en ik denk dat het geen toeval is dat de film een week voor de nieuwe verkiezingen op TV werd uitgezonden – en dat lijkt wat goedkoop maar de film is intelligent en goed gemaakt.

Lidija Zelovic was 21 toen ze in 1993 met haar Servische vader en haar Kroatische moeder ontsnapte aan de burgeroorlog in Joegoslavië en zich vestigde in Nederland. Ze blikt terug op haar leven voor en na 1993 aan de hand van archiefbeelden en homevideo’s die ze voornamelijk zelf filmde. Ze toont de veranderingen in haar geboorteland, maar ook die in Nederland, vooral met betrekking tot vluchtelingen en asielzoekers. De titel verwijst naar een prangende vraag: is Nederland nu een thuis voor haar en haar ouders? Zware kost is dankzij de vernuftige montage en Zelovics nuchtere, soms ironische commentaar goed verteerbaar en prikkelend.