Pavements (2024)

In de kunst is er een genre dat “naïeve kunst” wordt genoemd omdat het niet aan de professionele standaarden voldoet maar welk wat onbeholpen, slordig amateurisme ook wordt gewaardeerd om z’n kinderlijke ‘authenticiteit’. Wellicht is alle rock in wezen naïef maar maakt de muziekindustrie er een professioneel dus commercieel product van zodat het als ‘pop’ kan worden verkocht. Zo beschouwd is Pavement zeker een ‘naïeve rock’-groep en uiteraard is er ook een niche-markt voor dergelijke ‘alternative rock’.

De filmdocumentaire speelt op een postmodernistische manier met de ambivalentie van het ’succes’ van The Pavement die in de jaren ’90 in de schaduw van Nirvana en Sonic Youth opereerde. Het begint ermee dat de band nauwelijks kan spelen maar zoals gezegd is dat geen probleem voor het genre (het maakt juist dat je ‘fuck you’ zegt tegen je publiek hetgeen bij uitstek rock ‘n’ roll is), maar als zodanig imiteert de band ‘echte’ bands die wel goed kunnen spelen zodat er van hun authenticiteit ook weinig overblijft (de zanger wijst erop dat ze uit een voorstad komen en dat alles wat uit voorsteden komt nep is). Het gaat zo ver dat ze het succes van een rockband ook imiteren: de documentaire presenteert de band als “the world’s most important and influential band” om welke reden de reünie in 2022 gepaard gaat met een museumtentoonstelling over de band (waar je bv. naar een stukje afgeknipte teennagel van de zanger kunt kijken), een musical à la Mamma Mia! (want in het theater zou de kunst het zuiverst tot z’n recht te komen) en een biopic à la Bohemian Rhapsody (waarin de jongen die de zanger speelt onder meer een foto van de tong van de zanger neemt om nog beter de uitspraak van de zanger te kunnen imiteren). Op allerlei niveaus en manieren wordt zo het spel van het authentieke vs. de imitatie gespeeld waardoor er in feite vijf Pavements ontstaan: het archiefmateriaal dat het verhaal van de geschiedenis van de dan nog jonge band vertelt (dat is de eigenlijke muziekdocumentaire), beelden van de reünie met een stuk ouder geworden Pavement, de jongens die de bandleden spelen in de documentaire over de band, de jongens en meisjes die Pavement naspelen in musical-vorm en de artistieke presentatie van de band als iconische muziekgroep in het museum die zelf weer wordt geïmiteerd door nieuwe groepen.

De boodschap is natuurlijk vooral ironisch: The Pavement neemt zichzelf niet al te serieus want beseft heel goed dat ze nooit een grote band zijn geweest maar speelt met het imago van succesvolle band (die het in de marges van de ‘alternative rock’ ook beslist was: zo wordt niet onterecht opgemerkt dat als in de jaren ’90 je cool en intellectueel wilde overkomen je moest zeggen dat je van The Pavement houdt en zelfs ‘late night’-presentatoren als David Letterman nodigden de band uit). En tegelijk neemt The Pavement zichzelf wel serieus, namelijk als de band die ze waren (en die het blijkbaar de moeite waard maakt om nogmaals bij elkaar te komen). De documentaire weet beide aspecten van de band – het ironische en het serieuze – goed te vangen. Alleen is de inhoud behalve erg warrig – ook hierin imiteert de documentaire de rommelige ‘slackness’ van de band – ook te weinig interessant om ruim twee uur te blijven boeien: wat dat betreft neemt de documentaire (“world’s most important documentary”) zichzelf toch iets te serieus.

Begin jaren 90 was Pavements een sensatie in de Amerikaanse muzikale undergroundscene. De eigenzinnige band, met als spil de eigenzinnige Stephen Malkmus, zette zich af tegen de gelikte pop- en rockmuziek van die tijd en wist daardoor, tot hun eigen verbazing, een grote schare fans aan zich te binden. Het succesverhaal kwam abrupt tot een eind. 30 jaar later komen de oorspronkelijke bandleden bijeen voor een reünie en een terugblik op hun jonge jaren. Perry’s onconventionele structuur is niet aan iedereen besteed, maar daarmee doet hij wel recht aan Pavements en al waar ze voor stonden. Waardig portret van een merkwaardige band waar fans uiteraard extra van genieten.