Sibérie (2011)

Sibérie is niet de slechtste film die ik ooit heb gezien, maar waarschijnlijk de meest zinloze. Het is saai tot in het extreme, maar dan wel weer op zo'n manier dat ik paradoxaal genoeg vol fascinatie heb zitten kijken, geboeid door de leegte van het geheel.

In de afgelopen 10-15 jaar is het niet ongewoon geworden om home video's te delen met de wereld via kanalen als YouTube, maar ik denk dat veel gefilmde vakantietripjes online niet een groter bereik hebben dan de vriendenkring van de filmer. Echter, de meeste mensen postten geloof ik ook niet filmpjes waarin ze in conflict raken met hun partner. Joana Preiss deed dat dus wel en vond het resultaat kennelijk zo boeiend voor de wereld dat ze het een film noemde en inzond voor festivalvertoningen. Een paar festivals pikte het zelfs op en in Nederland was het recent te zien op MUBI, voor wat voor reden dan ook.

De methode van opnemen is nog oppervlakkig boeiend, want Preiss en Dumont filmen elkaar. Lang niet altijd gelijktijdig, maar zo nu en dan wel. Dat heeft nog wel wat, maar het filmmateriaal dat het oplevert is meestal niet interessant en de keuzes die Preiss gemaakt heeft in de montage zijn ook twijfelachtig. Zo zit er een extreem lang stuk in waar Dumont haar filmt terwijl ze dronken door een hotelgang loopt. Niet grappig dronken verder. Vervolgens arriveren ze in hun kamer. Ze trekt haar schoenen uit. Ze zegt dat ze zin heeft in kaas. Ze loopt naar de koelkast en pakt kaas.

Klinkt dit je interessant in de oren? Wacht maar tot je weet wat er op volgt: na de kaas uit de koelkast gehaald te hebben snijdt Preiss naar een moment op een andere dag, waarin zij en Dumont in een kaaswinkel inkopen doen. De intellectuele montage van Eisenstein is er niets bij. Hierin observeren ze de kazen. In een koelkast zien ze appeltjes liggen. Zij vraagt aan hem of hij een appeltje lust. Hij zegt ja. Ze pakt twee appeltjes. Ze ziet peren liggen. Ze vraagt of hij ook een peer lust. Hij zegt ja, maar ook dat ze dan zijn appel kan terugleggen. Dat hoort ze kennelijk niet, want ze neemt zowel de peren als de appels mee naar de kassa.

Dat is ongeveer de strekking van wat je kunt verwachten van Sibérie, dit soort totaal loze scènes, die op z'n allerhoogst interessant zijn voor de naasten van Preiss en Dumont en zelfs dat waarschijnlijk niet. Echter, er zitten ook scènes in die hinten naar de breuk in de relatie tussen de twee (volgens mij waren ze al uit elkaar voordat Sibérie een festival bereikte). Verwacht hier echter niet te veel vuurwerk. Grote ruzies zijn er niet. Wel veel gesprekken die erop neer komen dat hij seks met haar wil, maar zij geen zin heeft (kennelijk om zij seks puurder beleeft dan hij, volgens naar eigen woorden). Dumont praat nogal eens poëtisch en sommige van die momenten komen op mij ingestudeerd over. Enkele van de zeer schaarse recensies die ik kon vinden prezen deze documentaire voor het spel tussen fictie en non-fictie, maar het is onmogelijk om het op een nog meer basale manier te doen dan hier gebeurt. Exit Through the Gift Shop is dit niet bepaald.

Ik voeg nog een vraag toe: wie vindt deze relatie interessant? Op geen enkele manier zijn wij als kijker betrokken bij dit tweetal, tenzij je wellicht een fan bent van Dumont of Preiss. We zien nooit dat ze verliefd zijn of zelfs specifieke genegenheid voor elkaar hebben, dus waarom gaat het ons iets aan dat ze nu, op een toch al vrij onderkoelde manier, hun relatief korte relatie (van een jaar) niet zien werken? Zelfs de "conflictgesprekken" zijn zo ver ik het begrijp slechts nagespeelde versies van echte "ruzies" tussen het tweetal. Het vereist een enorm ego denk ik om dit op een publiek los te laten. Al is het wel een ego met een tikkeltje zelfspot: zij verwijt Dumont dat hij haar vooral vaak filmt als ze zich aan het uitkleden is, maar ze laat die shots wel in de film zitten.

Dit is een lange recensie geworden en dat vat ergens wel samen hoe ik hier over denk. Het is een fiasco, ik raad het niemand aan (hoewel, misschien heeft Mochizuki Rokuro een geheime wens om een film te zien met Dumont in een kaaswinkel), maar op een gekke manier is het leuk om over deze leegte te praten.

1*

Nee, die wens heb ik niet. Is er een reden om die wel te hebben voor mij??

Is Dumont eigenlijk teruggekomen uit Siberië? Zou serieus goed nieuws zijn mocht hij er gebleven zijn!

Hij heeft sindsdien films geschoten in Frankrijk en ik heb hem dit jaar zelfs nog in Amsterdam in levenden lijve gezien. Beantwoordt dit je vraag voldoende of heb je nog steeds je twijfels?

Het was een grapje, omdat ik al jouw zwaar negatieve berichten zag bij Dumonts films. Als je al zo'n hekel aan hem hebt lijkt het me alleen maar erger om iets als dit te doorstaan. Hij is zo zwaar op de hand als je wellicht vermoed.

Hij was er om een oeuvre-prijs in ontvangst te nemen, nota bene.