Pather Panchali (1955)

Mooie film, maar niet het meesterwerk waarop ik had gehoopt. Deze film had op mij voor een groot deel hetzelfde effect als Tree of Wooden Clogs die ik eerder deze week zag. De films lijken niet meteen op elkaar, maar beide films moesten het voor mij vooral hebben van een aantal kleine momenten die mij wisten te pakken, maar de algehele impact van de film is niet zo groot als hij had kunnen zijn.

Moeilijk om te zeggen waar dat precies aan ligt, want eigenlijk is er veel goed aan deze film (ik verkies hem ook boven Tree of Wooden Clogs, maar dat terzijde). Met name de personages zijn gewoon geweldig goed neergezet. Mooie karaktertekeningen van de moeder, zus, tante en vader van Apu. Naar Apu zelf is de trilogie vernoemd, maar eigenlijk heeft hij hier een wat karakterloze en bijna compleet passieve rol. Jammer, maar niet storend. Opvallend was vooral de rol van de moeder. Die trekt geloof ik geen vriendelijk gezicht tijdens de gehele speelduur, maar toch verloor ze nooit mijn sympathie.

Ook erg fijn dat Ray in staat is om een film over armoede te maken zonder te vervallen in gemakkelijke maatschappijkritiek. Hier geen wijzende vingertjes naar rijke landeigenaren of corrupte overheden. Ray is niet zozeer geïnteresseerd in de basis van de armoede als wel in wat de familie eraan doet. De familie vindt soms steun en soms tegenstand van de mensen in hun omgeving. Daar komt bij dat de familie soms goede en soms slechte keuzes maakt. Het is een erg evenwichtig portret, dat niet te snel oordeelt over mensen en dat werkt voor mij toch wel het beste voor films als deze. Het is erg humaan eigenlijk.

De film haalt ook erg veel voordeel uit de schitterende omgevingen, al werd er qua camerawerk in mijn ogen niet veel gedaan. Behalve in de treinscène dan. Het probleem dat ik met veel scènes wel had, inclusief die treinscène is dat ze wat te kort duren. Veel mooie momenten hadden van mij wat langer aangehouden mogen worden. En wellicht verdiende de vader wat meer schermtijd. Verder kan ik niet veel kritiekpunten vinden. Ik moet ook toegeven dat tijdens het schrijven van deze recensie mijn waardering van de film omhoog lijkt te gaan. Ik hou het evenwel toch op 3,5*. De vervolgen zal ik ook zeker nog eens bekijken.

De dvd van Artificial Eye heeft overigens afschuwelijke ondertiteling. Erg veel stukken worden niet ondertiteld. Zo was er een theaterscène, die best lang duurt, maar waarvan alleen de eerste twee zinnen ondertiteld worden. Waarom neemt men niet de moeite om het gehele stuk te ondertitelen?

Film blijft wel door mijn hoofd spoken. Toch maar een halfje erbij.

De film had hetzelfde effect op mij. Ik denk dat de hele trilogie bij herziening beter wordt, omdat je dan nog meer betrokken bent bij de verschillende personages. Helaas heb ik de trilogie nog niet in mijn bezit.

Eindelijk kunnen zien en ik vond hem erg goed! Inderdaad geen opgeheven vingetjes of goedkoop sentiment maar gewoon een mooie menselijke film. Het is allemaal heel simpeltjes en eigenlijk is er geen echt verhaal, desondanks is de beeldtaal bijzonder treffend en heb ik me werkelijk nergens verveeld. Cinematografie is ook nergens echt opvallend, de plaatjes waren juist erg simpel en straalde een bepaalde warmte uit. Apu en zijn zusje die weinig hebben maar zich toch al spelende weten te vermaken en geen enkele zorgen kennen, hun moeder daarintegen lijkt heel ongelukkig (een afwezige man en een arm/saai routineus leven) en dat werd door middel van verschillende frustraties mooi weergeven. In het begin vond ik haar nog wel eens irritant maar mijn sympathie groeide al snel. Ook dat oude vrouwtje was geweldig, wat een heerlijk mens! Ze deed dan wel niet veel en zat er vaak maar als een stuk meubilair bij, maar bleek vaak wel een hart van goud te hebben. Het hoogtepunt van de film is dan wel het moment waar die kinderen door het zien van die trein beseffen dat er een grote buitenwereld op hun wacht en ze dan in de volgende scene dat oude vrouwtje dood vinden. Prachtig!
Ook de (al eerder door SB beschreven) sterfscene van Duga met die windvlagen door dat gammele huisje en uiteindelijke thuiskomst van die vader waar de moeder amper onder woorden kan brengen wat er tijdens zijn afwezigheid allemaal is gebeurd en ze beide braken, waarop die vader het uitschreeuwde, misschien wel omdat hij op dat punt besefte hoe egoistisch hij was geweest om zo lang van huis weg te blijven. Kippenvel! Ook het einde waar Apu die ketting vond die zijn zus dus toch gestolen had van haar buurmeisje en hem vervolgens in het water gooide om haar geweten te zuiveren. Sluit perfect aan op het eerder genoemde moment. Het enigste wat ik jammer vond was dat de tweede helft echt aanzienlijk sterker als het eerste en die het laatsgenoemde eerste uur hierbij een beetje in het niets leek te vallen. Nouja in het niets? Wat ik bedoel is dat ik door de eerder genoemde hoogtepunten wel stukken meer ontroerd raakte, terwijl de eerste helft juist wat aandoenlijker werkte en erg simpeltjes was. Maar goed laat ik daar vooral niet te diep op in gaan of de indruk wekken dat ik het slecht vond want dat is dus absoluut niet het geval. Over een cijfer heb ik wel even getwijfeld maar aangezien ik zo heb genoten, zo werd geraakt door de beelden en uiteraard ook met volle teugen uitkijk naar de overige twee films uit de trilogy, houd ik het lekker op een vier. Echt een aanrader voor een ieder die van dit soort neorealisme houd...

4 sterren