Germania Anno Zero (1948)

Het is even wennen aan de nogal houterige manier van acteren (en de verschrikkelijke muziek) maar in feit is dit een erg knappe film. Het verhaaltje is op zich niet veel speciaals, maar de lange scene aan het einde wordt beschouwd als een van de beste uit de filmgeschiedenis. En helemaal gelogen lijkt me dat niet, het gaat echt over een hallucinante en erg mooie scene met de prachtige ruines van het kapotgeschoten Berlijn op de achtergrond. Dus we gaan niet zagen en 4 sterren geven.

Een mooie omschrijving die ik op de videocassette gevonden heb:

Neither an analysis of post-war Germany nor of the lingering appeal of fascism it is a film in the likeness of its central character and the devastated city in which he lives. Rossellini himself stated that the whole thing was conceived specifically for and around the extraordinary final scenes of Edmund wandering in the ruins, and this long final sequence marks the end of a narrative trajectory which begins in the mode of fairly straightforward 'documentary' reportage but becomes ever more hallucinatory and disturbing, charting a journey through a strange, devastated landscape full of pain, danger and fear.

Normaal verveel ik me niet echt met nostalgische films als deze en nu eigenlijk ook weer niet. Maar ik had deze keer een beetje moeite met de te snel elkaar opvolgende scènes, waardoor ik op het eind het gevoel had dat ik de helft van de film had gemist (waarom bekommert die leraar zich nou eigenlijk opeens om hem? hoe wordt hij zo vlug 'vrienden' met die twee andere zwerfkinderen? wat is er nou precies aan de hand met zijn ondergedoken broer? etc.).
De film had van mij dan ook veel langer mogen duren. 78 minuten is zeer kort: het verhaal kwam daardoor dus niet goed tot zijn recht.

Zoals Freud zegt, is die laatste (trage) scène inderdaad een erg mooie. Toen ik die zag had ik dan ook zoiets van: waarom niet de hele film lang aan dit tempo en prachtige kameravoering (het jongetje Edmund door de straten van Berlijn volgend) vastgehouden? Dan had het best een klein meesterwerkje kunnen zijn in mijn ogen.
Helaas kan ik het nu niet hoger dan een 2,5 geven.

P.S. Freud, weet jij misschien wat de voice-over precies vertelde helemaal aan het begin van de film? Ik heb dat niet zo goed kunnen volgen.

Mijn geheugen reikt maar een half jaar terug, sorry

Overleven doe je soms door te sterven.....

Ik had de pech dat de versie die ik zag, volledig in het Italiaans was en de ondertiteling nogal snel ging. Zodoende heb ik veel moeite gehad om de film te kunnen blijven volgen. Desondanks een prima film met een sterk einde.

Een beetje laat, maar nog bedankt. Ik moet de film eens herzien; de eerste keer was het met een half oog, laat in de nacht.

Bijzonder een film te zien zo direct na de val van het Rijk in een stad zo in puin, met zo'n menselijk edoch monsterlijk idee. Neo realisme in Duitsland, waar Edmund doorheen banjerd en door een constante stroom aan negatieve invloeden niets anders lijkt te kunnen dan zelf langzaam in te zakken. Zo'n einde lag in het verschiet, daarom mistte het wat impact, maar de weg ernaartoe was daarentegen vrij mooi. Film zelf liep soms wat stroef, geluid was hier erbarmelijk (in de versie die ik zag), zou hem gaarne nog eens in wat betere kwaliteit zien.

Vanwege het tijdsbeeld natuurlijk een heel bijzondere film, net als Roma, Città Aperta. Wat voor budget je ook hebt, zon óvertuigend decor als 'the real thing' kun je nooit evenaren. De ruines van Berlijn zien er werkelijk verschrikkelijk uit om in op te groeien. Voor iedereen in Europa was het vlak na de oorlog moeilijk, maar voor de Duitsers nog eens extra moeilijk omdat ze natuurlijk ook nog eensvolledig door alle andere Europeanen werden uitgekotst. Op symapthie hoevden ze niet te rekenen.

Het acteren is inderdaad houterig (typisch Duits?), maar dat komt ook vanwege de Italianse dub. Bijzonder treurigeinde. Wat een pedo-creep trouwens, die leraar! Brr!

Moeilijk te beoordelen, we kregen een print te zien zonder ondertiteling, en ondanks dat ik Duits altijd wel aardig makkelijk kan volgen was het hier een stuk lastiger. Te meer omdat het toch al niet zo'n beste print was, zo ook dus het geluid.

Uiteindelijk vielen een aantal dingen op in positieve en negatieve zin:

* Vrij matig theatraal acteerwerk en een paar knullig aandoende scenes.
* Opvallend overtuigende achtergrondshots van Berlijn, werkelijk alles is kapot, mensen wonen in kapotgeschoten huizen en dekken gaten in de muur af met een schilderijtje. Camerawerk en editing vond ik echter in zijn geheel nogal droog.
* Een mooi verhaal en vooral een knap laatste kwartier. Ook iets meer gevoelscinema dan daarvoor.
* Vlot en opvallend kort, verveeld daarom geen moment.

Het eerste halfuur kon me niet helemaal boeien, de rest maakt flink wat goed. Boven 3* kom ik echter niet uit.

Schrijnend portret van hartje Berlijn anno 1948. Schrikwekkend om te zien wat het puinhoop het daar 3 jaar na de oorlog nog was! Ook interessant dat een film eens de naoorlogse periode aankaart, een thema dat vaak nogal genegeerd wordt. Onterecht, want voor velen betekent het einde van de oorlog nog niet het einde van de miserie. Voor mensen zoals de jonge Edmund bijvoorbeeld, het product van een verwoeste samenleving. Op een erg deprimerende manier volgt de kijker hem door zijn leven van diefstal en honger al zwervend door het puin. Ook al speelt zich film zich over een grotere tijdsspanne af, voelt het erg als 'a day in a life' aan. Een mooie, nogal experimentele score verstrekt het hopeloze gevoel.

Meeslepend en compromisloos tot en met, al is het niet altijd even geloofwaardig, wellicht door de soms gebrekkige uitwerking. Ook het sterk fragmentarisch karakter vond ik naar het einde toe niet zo sterk. Desalniettemin, een belangrijke film binnen het Italiaans neo-realisme.

Zeker en vast geen absoluut meesterwerk binnen het Italiaans neorealisme vind ik. De ingrediënten die dit soort films net dat ietsje minder mooi maken - behoorlijk slecht acteerwerk van ongetrainde acteurs, vaak onverzorgde montage,... - zitten in Germania Anno Zero, maar het menselijk drama (dat zo sterk aanwezig is bij films als Ladri di Biciclette, La Terra Trema of Umberto D) is niet meeslepend en overtuigend genoeg om de film op te tillen tot een hoger niveau. Nochtans doet Rossellini zijn best en wordt een gitzwart beeld van het naoorlogse Duitsland geschetst, met als protagonist een kleine jongen die van de ene ellendige situatie in de andere belandt en tenslotte uit zelfhaat, wroeging en onder invloed van de uitzichtloze situatie zelfmoord pleegt, een behoorlijk brutaal moment.. Helaas zorgde o.a. het matig acteerwerk (vooral bij de oudere broer, de vader en de twee jonge boefjes) er voor dat bepaalde scènes niet zo sterk uit de verf kwamen.

Het grootste pluspunt aan Germania Anno Zero vond ik dat de film een voor mij behoorlijk uniek beeld geeft van het aan flarden geschoten Berlijn net na de oorlog. Vooral in de laatste scène van de film - de sterkste van de hele film, maar daar zal iedereen het over eens zijn veronderstel ik - komt dit sterk naar voor, het neerslachtige decor is de grootste sterktehouder van Rossellini's sluitstuk van zijn oorlogtrilogie.
Degelijke film, maar hij mist voor mij dus de emotionele kracht die er bij andere films uit het Italiaans Neorealisme voor zorgt dat de film boven zijn intrinsiek mindere technische kwaliteiten getild wordt. Een standaard 3*.


3*