21 Grams (2003)

Ik was hier enkele jaren geleden bij de eerste kennismaking nogal gecharmeerd van, maar ik heb nu bij herziening toch een gevoel van (lichte) teleurstelling.

Het is denk ik een kunst om bij het vertellen van verhalen over de dramatische slagen van het lot dat mensen kan treffen, het pathetische te vermijden. Ik geloof niet dat Inárritu daar altijd in slaagt met zijn films, die niettemin toch wel een zekere flair hebben, juist ook omdat hij haast roekeloos die rand van de afgrond van de kitsch opzoekt.

In 21 grams ontkomt geen enkel hoofdpersonage aan dat pathetische, maar ze slagen er gelukkig wel net vaak genoeg in een tuimeling in die afgrond te vermijden. Dat doet vermoeden dat de kwaliteit van de acteurs hoger ligt dan dat van het scenario. Dat scenario biedt dan wel weer met name Watts en Del Toro de ruimte hun klasse te tonen. Een ruimte die overigens iemand als Gainsbourg hier veel minder krijgt (of neemt). Misschien niet zo'n geweldige casting, hier.

Watts is hier wél als een vis in het water met haar uitstraling van fragiliteit in combinatie met een zekere felheid, en Inárritu is brutaal genoeg om ook de fysieke 'kwaliteiten' van de actrice hier ten volle - misschien net wat teveel - uit te buiten.

Geen kwaad woord van mij overigens over de fragmentarische opbouw van de film en het heen en weer springen in de tijd, hier al zo vaak geroemd én bekritiseerd. Inderdaad zijn we er als kijkers al redelijk snel achter hoe de vork in de steel zit, maar in deze film draait het natuurlijk niet zozeer om de feiten, als wel om hoe de personages daar 'mee omgaan'.

Deze aanpak heeft een ontegenzeggelijke meerwaarde, omdat het de nadruk legt op de onontkoombaarheid van het lot, de samenloop van omstandigheden waar niemand greep op heeft, en waar niemand wat aan kan veranderen. Je kan in opstand komen tegen dat lot, of er vruchteloos allerlei vragen bij stellen (zoals alle betrokkenen in feite in eerste instantie doen), maar aan het einde van de dag gaat het om acceptatie ervan. En alle drie de betrokkenen krijgen dat ook, ieder op zijn eigen manier, en met hun eigen frame of mind, uiteindelijk voor elkaar. In die zin is deze film dan ook zeker niet deprimerend.

Of de lotgevallen en handelingen van de personages nog een bepaalde ironische of symbolische lading hebben - anders dan het feit dat dit soort handelingen óf futiel zijn, óf onbedoelde gevolgen hebben - laat Inárritu grotendeels wijselijk min of meer in het midden.

Dat ons aan het einde van de film toch nog wat semi-filosofisch gemijmer over het 'gegeven' waaraan deze film zijn titel ontleent, wordt voorgeschoteld, is wat mij betreft een teken dat hij met deze film méér dan genoeg hooi op zijn vork heeft genomen.