Hitler: The Rise of Evil (2003)

Bij Hitler is het toch nog het ergst. Iedereen heeft Hitler zien spreken, iedereen kent hem als een Duits sprekende man. Als je hem dan in het Engels gaat nadoen, komt dat ongeloofwaardig over, en als je dan de hele film naar een rol zit te kijken die je niet gelooft, dan is dat een serieus minpunt.

Voordat er dadelijk misverstanden van komen: Hitler is een uiterst interessant persoon, maar sympathie voor hem heb ik absoluut niet. In elk geval ben ik het er niet mee eens dat Hitler het ultieme kwaad is uit onze geschiedenis. Behalve dat ik niet geloof dat er puur kwaadaardige (of onmenselijke) ‘beesten’ zoals hij zijn, kon zijn tijdgenoot Joseph Stalin er namelijk ook wat van en heeft officieel twee keer zoveel doden op zijn naam staan als Hitler. Ergens begin ik er wel een beetje moe van te worden dat films als deze erop gebrand zijn om Hitler af te schilderen als iemand die onafgebroken kwaad(aardig) is. Ik ben er van overtuigd dat in iedereen een “potentiele Hitler” schuilt. Gelukkig kan het overgrote deel dat eenvoudig onderdrukken. Het is een verademing dat een film als Der Untergang (uitegerekend een Duitse film) durft te laten zien dat hij ook gewoon menselijke trekken had, waarmee die ban doorbroken is.

In elk geval vind ik dat Robert Carlyle best overtuigend is in zijn rol. Zeker in de speeches zie ik wel de Hitler van de foto’s en (horende van de) geluidsopnames. Daarbij wordt er een goed beeld gegeven van de opkomst van het nationaal socialisme. Dat de film engelstalig is, stoort me geen seconde. Interessant zijn vooral de sleutelmomenten: de eerste wereldoorlog, het voor Duitsland vernederende verdrag van Versailles en de onrust die daarop volgde en Hitlers idiote ideeën, maar briljante overtuigingskracht. Jammer dat we continu de Hitler zien vanuit de (westerse) overwinnaarsperspectief zien: de megalomane driftkikker met een onafgebroken reeks van woedebuien. Het is natuurlijk niet meer dan terecht dat de aandacht eveneens uitgaat naar de slachtoffers van zijn regime. In dit geval nauwelijks de joden, maar wel (en daarbij goede rollen van Matthew Modine en Peter Stormare) de andersdenkenden, zij het binnen de partij, maar ook de pers. Al met al schuilt er natuurlijk een goede boodschap achter de film, maar de nadruk ligt er teveel op.

Mooi verhaal, maar niet realistisch.

Waarom niet?

Bedoel het meer als een waarschuwing. Zoiets lijkt niet realistisch, echter is het daadwerkelijk op deze manier gebeurd.