To Kill a Mockingbird (1962)

Voor een film die aangekondigd wordt als een kruising tussen een raciaal getint drama en een rechtbankfilm (AFI noemt het zelfs de beste rechtbankfilm ooit) ging het maar bar weinig over deze twee onderwerpen. En dat vind ik jammer, aangezien ik graag kijk naar rechtbankfilms (12 Angry Men, A Few Good Men) en films die over rassenhaat gaan (Mississippi Burning, Deacons For Defense).

De film is opzich niet slecht, maar voor mij niet de klassieker die men er in ziet. Eerste uur was op sommige momenten wat moeilijk door te komen. Scènes met die kinderen konden mij namelijk niet allemaal evenveel boeien.

Het laatste uur was daarentegen wel interessant. Eindelijk ging de film waarover de film dus eigenlijk zou moeten gaan: de verkrachting van het meisje en het proces inzake die gebeurtenis. Rechtbankscène was aardig opgezet, maar komt ietwat amateuristisch over. Vooral de getuigenis van het meisje en het feit dat de jury (na het oordeel) gewoon dwars de zaal doorloopt kwamen wat knullig over.

3,5*.

Volgens zeggen Gregory Peck's favoriete film.

Hij had het geluk de rol te krijgen toebedeeld, nadat zowel Rock Hudson als James Stewart afvielen.

Stewart (een nogal conservatieve Amerikaan) vond de rol te liberaal en vreesde de reacties die dat zou opleveren.

Het personage dat hij in de film vertolkt, Atticus Finch, is door het American Film Institute overigens uitgeroepen tot de grootste filmheld van de afgelopen 100 jaar.

Da's niet niks.

Gisteravond (alvorens Cape fear 1962) deze prachtige film weer eens gezien. Het contrastrijke zwart-wit fotografie zorgt voor een geweldige atmosfeer en de scenes met de spelende kinderen vind ik geweldig.

Toch vind ik dit niet de absolute klassieker zoals die vaak wordt genoemd. Het heeft simpelweg te weinig inhoud. De rechtszaak wordt naar mijn idee erg snel afgehandeld en is feitelijk oninteressant omdat het bewijs van de onschuld van de verdachte wel duidelijk is. Het feit dat de jury de verdachte toch schuldig bevind, maakt het weer wat interessant (het getuigd van het racisme in Alabama in de jaren dertig van de vorige eeuw). Echter, wanneer de verdachte, Tom Robinson, wordt doodgeschoten tijdens een (veronderstelde) vluchtpoging, richt de aandacht zich alleen op het verdriet en de teleurstelling van Atticus (Peck). Als vervolgens aan het eind de sheriff zegt dat de dood van Ewell, die de kinderen van Atticus aanviel, de dood van Robinson compenseert, zijn we wel erg ver verdwaald van rechtvaardigheid en humaniteit. Er wordt mijns inziens te gemakkelijk voorbij gegaan aan de tragiek van het racisme en de nadruk wordt gelegd op de nostalgie van het oude zuiden. Geen wonder dat dit boek en deze film grote Amerikaanse klassiekers zijn geworden, simpelweg omdat het het racisme in het zuiden aanpakt met zijden handschoentjes.

Afgezien van de behandeling van racisme en de heldenstatus die Atticus in de film wordt toebedeeld, is het toch een film die zeker de moeite waard is. De acteerprestaties, de fotografie, de muziek: alles draagt ertoe bij dat dit een prachtige film is geworden, ondanks de behandeling van racisme en de dood van Tom Robinson. Gregory Peck heeft verdiend een oscar gewonnen voor zijn portret van Atticus, ondanks dat dit niet een veeleisende rol is. Het allergrootste pluspunt zijn de kinderen, Philip Alrod en met name Mary Badham. Zelden zulke acteerprestaties gezien van kinderen van die leeftijd!

To Kill a Mockingbird begint aardig door goed acteerwerk van de kinderen en hun naieve en avontuurlijke gedrag. Je wordt zodoende langzaam het verhaal ingetrokken en gaat langzaam de film beleven alsof jezelf zo'n naief kind bent . Het kijkt allemaal prettig weg.

Halverwege slaat de film echter om. De rechtbankscènes zijn zo opzichtig. Eerst is daar een madam te zien die functioneel overacteert waardoor iedereen ziet dat ze liegt. Dan komt haar vader ten tonele die erg lacherig doet t.o.v. de neger en de verdediging waardoor we een hekel moeten krijgen aan deze man. Het is dan al lang duidelijk dat de neger geen schuld heeft. Vervolgens zien we nog een betoog van de verdediging tegen de jury waarbij het net lijkt of wij kijkers onderdeel zijn van de jury en een beroep wordt gedaan op ons geweten. In het volgend shot zien we de jury lekker over de banken hangen alsof ze hun oordeel al klaar hebben. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de neger veroordeelt wordt en wij met zijn alleen moeten uitschreeuwen: NEE dit kan niet. Dit is een schandaal, wat een racistische klootzakken.

De regisseur probeert deze doorzichtigheid enigszins te verdoezelen door de naïeve kijk van de kinderen te gebruiken. Als je daar doorheen kan kijken blijft er van deze film niet veel meer over dan een met een heipaal ingebeukte moralistische film. Bwegh om van te kotsen.

Het is zonde dat zulk puik acteerwerk door de boodschap teniet wordt gedaan. Ik kom dan ook niet verder dan 1*

Eerder vandaag schreef ik bij L'Avventura dat de film ongeveer zo was als ik verwacht had, maar dat dit niet zo slecht uitpakte als ik vreesde. Bij To Kill a Mockingbird vond ik daarentegen een film die compleet anders was als verwacht en die ook nog eens beter was dan ik vermoedde. Dat zie ik nog liever eigenlijk.

Ik dacht dat dit een en al rechtzaak zou worden en daarnaast zo'n typisch maatschappelijk betrokken film waarvan je er eind jaren '50 en begin jaren '60 zoveel zag. Schijnbaar kwam men er in Hollywood rond die tijd achter dat er iets fundamenteels mis was met de verschillende maatschappelijke verhoudingen in Amerika. Zeker als het op de verhoudingen tussen zwart en blank aankomt. Gevolg was een lading films die dergelijke thema's aankaarte, vaak geregisseert of geproduceert door Stanley Kramer. Ik heb er niet veel van gezien, maar naar huidige maatstaven zijn dergelijke films, hoewel goedbedoeld, wat te simplistisch en hebben wat aan hun kracht verloren. Ik vreesde dus dat To Kill a Mockingbird in deze groep behoorde.

In zekere zin is dat ook wel het geval. Ja, er zit een verhaallijn in rond rassenverhoudingen en ja, dit wordt allemaal net wat simpeler neergezet als dat het is. De verrassing voor mij was echter het perspectief. Ik wist niet dat de film bekeken zou worden vanuit de ogen van kinderen. En dit maakt een wereld van verschil!

Er wordt hier in enkele berichten al naar gehint, onder andere door Mister Blonde en BASWAS, maar ik maak er maar even een statement van: To Kill a Mockingbird is een kinderfilm! Niet voor de allerkleinsten, maar voor kinderen die waarschijnlijk aan het einde van hun basisschoolperiode zitten. Ik kan me voorstellen dat dit voor hun een razendspannende en zelfs magische filmervaring kan zijn, mits ze bereid blijken voor zwart-wit-beelden.

Waarom noem ik dit een kinderfilm? Niet alleen omdat het vertelperspectief vanuit kinderen is, al speelt dat wel een rol. Belangrijk is de sfeer. Het deed me aan The Night of the Hunter denken, zelfs al valt die film in een heel ander genre en is daar de stijl nog enkele malen excentrieker. In zekere zin is To Kill a Mockingbird gefilmd als een sprookje. Recensies op het internet spreken gek genoeg van een realistisch uiterlijk. Natuurlijk bestaat de plaats waar het zich afspeelt echt en zitten er autobiografische elementen van de schrijfster van het boek in, maar de filmstijl is niet direct realistisch. Er zit zelfs een minimale vorm van expressionisme in. Twee scènes doen meer denken aan een horrorfilm dan aan de werkelijkheid, namelijk Boo's schaduw die vrij vroeg in de film boven Jem hangt en de 'schurk' die dronken op de auto afkomt waar Jem in zit. Doen deze aan de realiteit denken? Zeker niet. Neem daarnaast ook het moment dat Atticus voor de gevangenis moet wachten terwijl er een boze menigte op afkomt. Aan het begin zien we Atticus vanuit een afstand alleen zitten. De hele plaats is donker, maar waar Atticus zit is het licht fel, doordat hij een huiskamerlamp daar heeft neergezet. Het ziet er prachtig uit en het heeft een sprookjesachtige, heroïsche zeggingskracht. Maar is het realistisch, mwah, daarvoor is het teveel... anders. Dit gegeven wordt zelfs doorgedrongen tot in de rechtbank. Bijna alles hier is wit, waardoor de zwarte beschuldigde nog eens extra afgetekend wordt van de rest. Dat laatste kan ook persoonlijke verbeeldingen zijn, maar er zit zeker nog meer bewijs in voor een wat expressionistischere aanpak.

De keuze voor zo'n aanpak wordt gerechtvaardigt door de voice-over. Dit zijn echt beelden van iemand die terugkijkt op bealngrijke gebeurtenissen op het verleden (al zijn er een paar korte stukjes waar Scout eigenlijk niet bij was, maar dat vergeef ik wel en ze heeft er waarschijnlijk van gehoord). Herrinneringen kunnen soms dingen anders laten lijken dan ze waren en de film moet dus ook vooral als een subjectieve beleving gezien worden. Doordat de hoofdrolspeler indertijd een kind was herrinnert ze zich ook dingen zoals kinderen die begrijpen.

Dit rechtvaardigt ook het simplisme van de film. Een kind van zes is sneller geneigd om mensen in helden en schurken in te delen. Natuurlijk is pappa is de grote held. Bovenal zijn de woorden van de vader vaak zo simpel (en leerzaam bedoelt) omdat hij zijn kind grotemensendingen probeert uit te leggen. Daar kun je je als volwassene aan storen, maar in ieder geval zegt Atticus geen dingen die voor kinderen niet het leren waard zijn. Daarbij kruipen er soms donkere elementen in die door Scout als kind niet begrepen werden, al kan ik me die verbeelden. Bob is een onsympathiek, gemeen karakter, maar in mijn ogen geen complete schurk, omdat hij ook duidelijk een slachtoffer is van de omstandigheden waarin hij leeft. Dit komt nog wel duidelijk terug in de film zelf. Maar waarom wilde Tom Mayella helpen? Echt uit medelijden, of toch een zekere aantrekkingskracht (waarmee ik niet wil zeggen dat hij haar verkracht heeft of ook maar gedurft zou hebben haar te kussen, dat zeker niet)? En als Atticus beweerd dat Tom gevlucht is en toen neergeschoten, kwam bij mij meteen de gedachte in me op dat iemand bewust Tom had neergeschoten, omdat er nog hoop is dat hij vrijgesproken zou worden bij hoger beroep. Mulligan gaat verder niet echt op dit soort zaken in. Wijselijk want voor een kinderfilm zou dat te zwaar zijn, maar ik denk graag dat hij voor de volwassen kijker wat openingen overlaat die wijzen op volwassenere thema's. Of het mijn verbeelding is of niet maakt eigenlijk weinig uit.

De belangrijkste reden waarom ik dit echter als een kinderfilm zie is omdat ik het zo ervaarde. Ik voelde me bijna een soort kind tijdens het kijken. Gewoonlijk is het niet bepaald prettig om door een film als kind aangesproken te worden, want dat betekend vaak dat de toon betuttelend is en de makers denken dat je dom bent. Hier wordt echter meer het gevoel van de kindertijd benadert. Het voelt als een kinderavontuur. Dit komt ook het moraliserende karakter dat er bij vlagen in zit ten goede. Dat hoort een beetje bij de kinderervaring. Opgroeien, dingen meemaken en erbij leren.

De casting van Gregory Peck verdient een aparte vermelding. Hij won een Oscar voor zijn rol, maar eigenlijk vind ik hem niet echt beter spelen dan anders. Hij is hier simpelweg beter op zijn plaats. Peck is nooit een favoriet van mij uit de oude acteerstal geweest. Hij is vooral geschikt voor onbuigbare rollen met een soort gezaghebbende, ietwat elitaire uitstraling. Een soort gentleman- Charlton Heston. Meer charisma dan acteertalent. Dat is echter precies wat Atticus Finch nodig heeft. Zijn vader gezien vanuit de ogen van de dochter behoort een beetje larger-than-life te zijn, een supernobele goedzak. De Oscar had Peck dan ook eigenlijk moeten afstaan aan de castingdirector. Zelden zo'n effectief staaltje casting buiten acteerwerk om gezien.

Ik twijfelde de hele tijd tussen 4* en 4,5*. Er is één moment waar ik echt een probleem mee heb. Als Atticus Finch die zwarte gemeenschap verteld dat Tom dood is komt die Bob eraan en spuugt Atticus in het gezicht. Atticus reactie had ik niet willen missen, maar dat die zwarte gemeenschap niets doet bij de aanwezigheid van Bob, die hun familielid onschuldig de dood in jaagde en vervolgens de man die voor hun opkomt in het gezicht spuugt gaat er bij mij niet in. Ik snap dat de zwarten zich in zo'n plaatsje wat rustiger moesten gedraagde om te voorkomen dat ze een lynchmob op hun dak kregen, maar dit is wel erg passief. Ik geloof het niet. Daarnaast vond ik sommige dingen net wat te voor de hand liggend en voorspelbaar, zoals dat Boo niet slecht bleek te zijn en uiteindelijk ergens een helpende hand zou bieden. Al is zijn uiteindelijke verschijning dan toch wel pure filmmagie

Toch kan ik me hier allemaal enigzins overeenzetten, omdat To Kill a Mockingbird toch wel een bijzondere ervaring voor me was. Ik heb de afgelopen jaren wel kinderfilms gezien die me bevielen en ook goede sprookjes op celluloid gezien, maar geen film heeft het kind-zijn denk ik ooit zo sterk voor mij voelbaar gemaakt als deze. Het deed me denken aan hoe ik als zesjarige verwondert kon raken door een sprookje. Een dergelijke ervaring is toch wel 4,5* waard.

Het eerste uur vond ik niet interessant, het gaat alleen over de thuissituatie van Peck en zijn kinderen, na een uur begon de rechtzitting, wat duidelijk de betere helft is van de film. Goed acteerwerk van Peck en goed verhaal, aldus een 3,5

Dit is een erg goede film. Prachtig en goed verhaal, goede geacteerd door Gregory Peck (zoals altijd) en de film boeit gewoon de volle 129 minuten. De tijd vliegt zo voorbij..

4.5*

Misschien wel leuk om eens te bekijken in samenhang met deze film en Atticus Finch dus.

AFI's 100 YEARS...100 HEROES & VILLAINS

Grappig dat hij nummer 1 is!

Overigens had ik in Boo niet Robert Duvall herkend!

Duvall's eerste filmrol als ik mij niet vergis.

Hij had daarvoor wel al rollen in TV series gespeeld.

een zeer goede film, maar volgens mij is het nog steeds de no:52 in de top 250

hieronder info van imdb.com

User Rating:8,5 Top 250: #52 (register to vote)

8.5/10 78,754 votes »

Voor mij was het sterkste moment uit de film wanneer Atticus geïntimideerd wordt door Bob. Hij spuugt hem zelf in zijn gezicht. Waar andere films Atticus hadden laten doordraaien, zegt hij niks, hij loopt gewoon door... het einde van de rechtbankscene is een echte tranentrekken

de film is een aaneenschakeling van briljante cinematografische hoogstandjes, enorm geraffineerde dialogen en scène-opbouw en prachtig authentiek acteerwerk van de hoofdrolspelers/tjes. Hierbij is het personage van Gregory Peck het meest fascinerend. Ik kon niet echt enthousiast worden van de plotomschrijving, maar de sublimiteit zit em puur in de details van de film. Eigenlijk doet het verhaal er nog niet eens zo toe voor mij.

Zijn er meer mensen trouwens die een enorme Godfried Bomans associatie hadden bij Peck? (zover iemand deze enorme held nog kent)

De zoveelste film over rassendiscriminatie, kleinzierigheid en vooringenomenheid in de Amerikaanse samenleving.

Het eerste gedeelte van de film leek mij eerder een jeugdfilm, hetgeen enigszins nodig was om de intrigue achteraf te verklaren, maar te lang uitvalt.

In het tweede gedeelte neemt Gregory Peck plaats in de lange rij Hollywoodvedetten (Tracy, Fonda, Stewart...) die in een rechtszaak ooit pleitten voor waarheid en gerechtigheid.

Het is wel het beste deel van een film, die op IMDB met een 8,5 rijkelijk beloond wordt. De knappe prestatie van de immer innemende persoon van Gregory Peck zal er wel voor een stuk tussen zitten.

hij had er zeker wel wat van weg.

Finch (Peck) is een Amerikaans icoon.

Zie: (al eerder hier geplaatst, maar voor de gelegenheid nog maar een keer)

AFI's 100 YEARS...100 HEROES & VILLAINS

Om redenen die waarschijnlijk niemand weet is de uitzending van deze film, vanavond om 0.35 bij NED2, gecanceld. In plaats daarvan worden we getrakteerd op een aflevering van "Het uur van de wolf". Een waardig vervanger, yeah right...

Er komt een tribute over Willem Breuker. Groots muzikant en gisteren overleden. Die filmkomt later vast wel weer een keer.

Koop je van de week de dvd, gisten gezien en dan zie ik zonet in de gids dat ie vanavond gewoon op tv komt. Maar goed, viel me toch wel enigszins tegen. Het zwart-wit deed weinig af, zag er mooi uit. Het eerste uur daarentegen vond ik vrij saai en langdradig. Vanaf de rechtbankscene werd de film een stuk interessanter en is toch wel een voldoende waard.

3.0*

Mooie film zolang die zich in de wereld van de kinderen afspeelt en met de geheimzinnige "Boo" als het grote gevaar dat loert in hun wereld.

Helaas wordt een half uur van de film ingenomen door de rechtszitting en dat hebben we al te vaak gezien.

De moeite waard maar helaas niet het grote meesterwerk dat velen erin zien, daarvoor is het allemaal wat te lichtvoetig en te moralistisch.

Wel schitterend camerawerk vooral in de scene met Mary Badham in ham-kostuum.

begint volgens nps-site, tt en tvgids.nl om 00.45 ipv van 1.15. tis weer zover.....welke tijd moet je nu nemen? ik ga maar van 00.45 uit en ruim opnemen...

Dank voor de tip in ieder geval!

gewoon even teletekst kijken, die zitten altijd goed.

Film begint volgens teletekst om 0.48uur.

Ik twijfel of ik hem zal opnemen of meteen kijken. NL is geen reclame dus das sowieso een pluspunt

Thumbs up naar NL dat ze van dit soort films tijd vrijmaken. Vind het arthouse aanbod ook erg goed van NL!

Ja, maar altijd op onmogelijke tijden....

Ik snap d'r ook geen drol van, gaan ze er dan echt vanuit dat mensen tot half 4 's nachts televisie gaan kijken?

Ja, ik kan dat soms best opbrengen. Ja het is wel jammer dat ze vaak pas vanaf 22:00 draaien of zelfs later. But hé! Ze doen het tenminste...

Kleine tip voor de mensen die 'm gaan zien: Verwacht meer een film over het verlies van onschuld en het opgroeien van een kind dan een spannende rechtbankthriller of een film over racisme. Het decor is racisme in het zuiden van de VS, maar het primaire thema is het niet.