L'Chaim!: To Life! (2014)

Vanaf 8 oktober in de bioscoop (Amstelfilm)

De documentaire zelf is niet noemenswaardig, het houd soms de aandacht moeilijk vast en kabbelt maar door. Toch weet L’Chaim 3,5 ster los te peuteren. Het intrigerende contrast van de nonchalante blowende oude hippie die je weet te veroveren met zijn humor, zijn ontwapenende kijk op het leven, gevormd door het holocaust verleden van zijn ouders, van beursganger tot getalenteerd schaker, junk en onbedoelde filosoof, diep religieus met een suïcidaal randje. Chaim was een genot om naar te kijken en zorgt ervoor dat ik deze documentaire niet snel vergeet. Een portret van een man groots in de erkenning van de bescheidenheid van zijn bestaan.

L'Chaim!

Waar het orthodoxe jodendom en een drugsverslaving elkaar raken

Het fijne aan 'L'Chaim!: To Life!' (2014) is hoe het via een intiem, menselijk gegeven - een oudere hippie zorgt voor zijn moeder die de Holocaust overleefde - een groter verhaal vertelt van twee generaties die allebei omgaan met het beladen oorlogsverleden. De liefdevolle levensgenieter die, ondanks al zijn slechte levenskeuzes, een drive heeft om zijn moeder te ontzien van meer leed dan zij in het concentratiekamp al heeft meegemaakt. De oudere vrouw, licht dementerend, die nog steeds confronterende herinneringen heeft aan dat extreem pijnlijke verleden. Ontroerend om de tederheid te zien waarmee een zoon alles doet om zijn moeder te beschermen tegen een onrechtvaardige wereld die haar al eens een loer heeft gedraaid. Buiten hun joodse afkomst, die natuurlijk een belangrijk onderdeel vormt, is het een herkenbaar beeld van mensen die zichzelf wegcijferen voor de mantelzorg van een langzaam stervende ouder waar zij om geven.

Ik was huiverig dat de humoristische band tussen de zoon en de moeder geportretteerd zou worden vanuit een koddigheid á la Man Bijt Hond. Gelukkig gaat de focus verliggen van de relatie tussen de twee kleurrijke figuren naar de levensfilosofie van de naoorlogse achterblijven Chaim Lubelski. Achter zijn verweesde uiterlijk zit namelijk een intelligente man, die probeert om de traumatische butsen in zijn identiteit te verwerken met een aardse drugsverslaving en zijn religieuze orthodox-joodse rituelen. Deze oudere man is een sympathiek vat vol tegenstrijdigheden: hij heeft geleefd in elke zin van het woord, maar toch is hij extreem trouw gebleven om zijn vader en moeder te beschermen; ondanks dat materiële goederen en bouwen aan de toekomst niet zijn prioriteit vormen, is hij nog steeds bezig met het orthodoxe jodendom en anderszins invulling geven aan zijn eigen joodse identiteit.

Ergens ga je hem wel begrijpen in hoe het continu blowen van joints in relatie staat tot de joodse religie als middel tot hogere zingeving: zijn generatie moet doorgaan na de intens traumatische verhalen en overleveringen van de vorige generatie. Zichzelf uitgommen én heruitvinden om de ballast van het oorlogstrauma over te brengen op volgende generaties. Over een kleurrijke man die zijn imperfecte, aardse bestaan zin geeft met optimisme, weemoed, humor en geloof. Een goede documentaire maakt het persoonlijke politiek en het politieke persoonlijk. Het belang om antisemitische bewegingen te blijven confronteren met wat de Jodenvervolging heeft veroorzaakt, zit diep verankerd in dit genegen, persoonlijke beeld van twee kleurrijke overlevers. Het voelt urgent en groots, terwijl het in wezen een heel intiem portret is van twee door het leven getekende mensen met een Joodse achtergrond.