Nashville (1975)

Ik ben zelden, of lang niet, zo verrast geweest door een film. Ik heb het grootste deel met een immense grijns zitten genieten en het laatste gedeelte met de kin op de knieën. De rijkdom aan kleine verhalen is an sich al overweldigend, en dan de speelsheid, virtuoos eigenlijk, hoe de lijnen verstrengeld worden en elkaar raken, overlappen, overnemen en toch echt een samenhang hebben...het acteerwerk en regie daarvan, de schier oneindige inhoudelijke rijkdom t/m de songteksten aan toe... Blown away, wat een bijzondere, unieke, zalige, sprankelende, rijke, lévende film!

Een zeer uitvoerig portret van de muziekscene in Nashville in de jaren '70. De enorme hoeveelheid personages maakt enige diepgang daarin of enige karakterontwikkeling nagenoeg onmogelijk. Je zit dus heel lang naar een hoop personages te kijken waar je geen enkel band mee hebt of krijgt. Boeiende verhaallijnen zitten er ook niet in. De muziek in de film is ook niet van de hoogste kwaliteit, dus daar moet de film het evenmin van hebben. Mijn aandacht begon ik gaandeweg wel te verliezen en waar deze film zijn status aan ontleent is mij niet duidelijk geworden.

Dit is een type film waar ik graag al mijn aandacht aan schenk, een mozaïekvertelling met twee dozijn personages die elkaars pad kruisen en elkaars leven veranderen, of net niet. Altman deed het later nog eens met Short Cuts, we zagen het ook in Magnolia, Bobby, Any Way the Wind Blows en de lichtjes vergeten Vlaamse tv-serie De Ronde.

Altman geeft zijn personages ook veel te doen. Het lijkt alsof ze allemaal op een kruispunt in hun leven belanden, of ze nu hoopvol naar Nashville zijn getrokken of eerder uitgeblust zijn. Lily Tomlin is fantastisch als gospelzingende moeder die zich plots vragen stelt bij haar saaie huwelijk, Ronee Blakley zou echt een country-superster kunnen zijn die bezwijkt onder de druk en het succes, Henry Gibson is dan weer uitstekend als de conservatieve patriot, Keith Carradine is een gladde playboy maar heeft wel de sfeervolste scène en het beste nummer, Karen Black overtuigt met de schaarse minuten die ze krijgt, Gwen Welles is aandoenlijk als naïeve zangeres die niet beseft dat ze het talent niet heeft om het te maken. Enkel Geraldine Chaplin is een valse noot als de karikaturale BBC-journaliste, die erin lijkt geschreven om verhaallijnen aan elkaar te lijmen. Politiek speelt een grote rol in de film, met de nakende tweehonderdste verjaardag van een natie die in brand staat en de felbevochten verkiezingen in aantocht, maar de personages hebben andere kopzorgen. Misschien is dat wel de metafoor die Altman wil tonen: terwijl het land op een kruispunt in haar geschiedenis staat, gebeurt hetzelfde met haar inwoners.

Zoals vaker met mozaïekfilms heeft ook dit oervoorbeeld zijn gebreken. Er zit een behoorlijke portie willekeurigheid in die ik soms moeilijk kan plaatsen, van de gastoptredens van Julie Christie en Elliott Gould tot de onverwachte climax. Opvolgers van Nashville spelen zich opvallend vaak af op één dag, dus dacht ik dat dit hier ook het geval zou zijn, maar hier waaiert de actie uit over vijf dagen, waardoor het ook allemaal wat urgentie verliest. En sommige liedjes zijn echt te lang en te veel, waardoor de beklijvende en goed geschreven nummers die een wezenlijk onderdeel zijn van het verhaal, soms naar de achtergrond dreigen te verdwijnen. Maar voor tweeënhalf uur zat ik helemaal in Nashville in de jaren zeventig en wou ik nergens anders heen.

Met Short Cuts had ik al een goede mozaïek film gezien van Altman en mozaïek films hebben toch altijd iets speciaals, maar dit is jammer genoeg net iets minder geworden.

Er zitten gewoonweg te veel karakters gepropt in deze film om echt goed uit de verf te komen. Sommige zijn natuurlijk best interessant om te volgen zoals de fragiele Barbara Jean en de vals zingende Sueleen Gay. De manier waarop ze tegen beter weten in toch een carrière probeert uit te bouwen, is tragisch om te zien met als dieptepunt wanneer ze gedwongen wordt om een striptease act te doen. Verder waren de andere personages niet al te boeiend om te volgen.

Daarnaast is de countrymuziek niet bepaald mijn favoriete genre. Voor een film van ongeveer 100-120 minuten zou dit nog prima te doen zijn, maar nu duurde sommige muzikale scènes iets te lang.

Ondanks dat de film goed gemaakt is en het tijdsbeeld goed uit de verf komt, is het bij momenten wat te saai.

Nipte 3*