Bronenosets Potyomkin (1925)

Weer die heerlijke discussie over vermaak ja/nee. Niet dat je nou persee hersendood voor een scherm moet gaan zitten en dan de gebeurtenissen opgelepeld krijgen, maar voor mij moet een film toch wel vermaken hor. Hetzij doordat het grappig is, hetzij door de plot, hetzijomdat de film je aan het denken of zelfs puzzelen zet enzovoorts. Dus een oordeel gebaseerd op vermaak als criterium vind ik erg gefundeerd.

Daarnaast ga ik er gemakshalve ook van uit dat deze film tenminste deels is gemaakt om het publiek te vermaken.

Ik heb me ook niet genoeg vermaakt bij deze film en dat resulteert in een 2.

Deze klassieker wordt hier nogal streng bekritiseerd, maar langs de andere kant zou het natuurlijk al te gek zijn de film puur vanwege historisch belang hoog te waarderen. Gelukkig heb ik Bronenosets Potyomkin heel anders ervaren. In tegenstelling tot het langdradige, nogal fragmentarische Stachka van Eisenstein is dit een meeslepende, schitterend gestructureerde vertelling. Ik zou zelfs zover gaan de film een heus spektakelstuk te noemen: door de befaamde montage zijn de virtuoos geregisseerde actie / massascènes ongeëvenaard dynamisch en intens. Naast de Odessa trappenscène springen voor mij persoonlijk de executie en het einde vooral in het oog.

Ik kan Onderhond wel echt volgen in dit, heel teleurstellende scène en overdramatische muziek en acteerwerk. Daarbij kwam het bij mij zeer verkeerd en stereotypisch over, zo die manne die al die brave mensjes zo op stang jagen. En dan nog op een trap, ongelukken verzekerd.
The One Ring heeft ook gelijk dat de film visueel niet zo bijzonder is als we kijken naar andere films uit dit tijdperk. Maar ergens heeft deze film mij toch kunnen raken en dat heeft voor een 3 gezorgd. De film heeft een razende snelheid en is niet lelijk om aan te zien. Sommige scènes blijven ook echt hangen, ziemaden in het vlees. Als propagandafilm is hij zeker meer dan geslaagd. Buiten de belachelijk zwart-witte propagandistische kijk op de opstand in 1905 is dit toch een zeer interessante film.
Wel een teleurstelling na het geweldige Stachka, deze film kwam bij mij veel realistischer over en was een perfect uiteenzetting van het concept 'Staken', vanuit het standpunt van de arbeider dan weliswaar. Daar paste dan ook die stereotypering van de hogere klasse ook meer.

Oppervlakkige maar fascinerende film.
3, neigend naar 2,5

86 jaar oud inmiddels. Het klinkt misschien vreemd, maar ondanks de enorme gedateerdheid is het bijna niet voor te stellen hoe oud dit werkje is. Wat dat betreft ben ik erg benieuwd hoe bijvoorbeeld onze (achter)kleinkinderen naar Star Wars zullen kijken. Echte revoluties op het witte doek zullen we waarschijnlijk niet meer meemaken, tenzij er een middel komt waarbij je letterlijk in een film komt te zitten. De stappen die na Pantserkruiser Potjomkin uit 1925 zijn gemaakt, zijn immens. Het verschil tussen stomme en geluidsfilms is natuurlijk vele malen groter dan het verschil tussen 2D en 3D.

Pantserkruiser Potjomkin is zonder enige twijfel een propagandafilm. Hoewel die er niet om bekend staan historisch correct te zijn, valt het resultaat reuze mee. In hoofdlijnen is het correct. Dat alle matrozen en inwoners van Odessa in 1905 zich als voorbeeldige communisten gedragen is dan weer andere koek. De eerste Russische revolutie was zonder twijfel een politieke opstand, maar had niets met het communisme te maken. Het was een aanklacht tegen de tsaar, de erbarmelijke situatie van het gewone volk en het slechte verloop in de Japans-Russische oorlog. Slechts het einde lijkt me verder wat aangedikt.

Voor de moderne kijker zal deze film een saaie bedoening. Het geheel heeft meer weg van een documentaire dan dat er echt een verhaal verteld wordt. Het ontbreken van dialogen is daar de grootste oorzaak van. De tussenschermen bevatten vaak niet meer dan losse kreten. Het geeft natuurlijk wel wat verduidelijking, maar de meeste informatie krijg je van de beelden zelf. Pantserkruiser Potjomkin is een behoorlijk chaotische film vanwege de krioelende mensenmassa’s, ruwe en verweerde gezichten en tot slot de vrij hectische muziek van Shostakovitsch. In mijn herinnering was de muziek van Meisel beter. Ik ben verder nooit een groot bewonderaar geweest van Shostakovitsch. In dat opzicht (maar ook qua cinema) vind ik Duitse tegenhangers een stuk beter. In elk geval is deze film natuurlijk historisch van onschatbare waarde. De scene op de trappen van Odessa is terecht legendarisch. Absoluut het hoogtepunt van de film. Het is goed om dit eens in je leven gezien te hebben. Ik kan er in elk geval wel van genieten.