Müde Tod, Der (1921)

Het was ook de favoriete film van Hitchcock.

Liefde is tijdloos

Der Müde Tod is een klassiek sprookje, ondergedoopt in de expressionistische sfeer die eigen is aan Fritz Lang. Als eigenzinnig regisseur wil Lang zich deels afzetten van de vroege klassieke stille filmstijl, wat zich laat merken in een positieverschil van de camera. Het verschil is vaak miniem, maar het effect creëert hierdoor de beoogde expressionistische sfeer. Naast de typische 'Lang'-stijl experimenteerd de man ook op wonderbaarlijke wijze met een vroege vorm van speciale effecten.

De behandeling van het sprookjesgenre gebeurt op klassieke wijze, zo ook de opdeling van het verhaal. Het begin laat een quasi perfecte liefdesrelatie zien, die plots wordt beëindigt wanneer 'De Dood' de echtgenoot meeneemt. Voor de jonge vrouw zit er niets anders op dan haar man terug te halen. Ze krijgt daarbij de uitdaging van 'De Dood' om minstens één kaars van de drie brandende te houden en zo te beslissen over leven en dood (een thema dat kan tellen). Als ze daarin slaagt overwint ze het duister, datgene waar elk menselijk persoon zo voor vreest. De scene in de kamer vol met kaarsen straalt simpliciteit uit, maar is prachtig qua enscenering en setting.
Vanaf dan schakelen we over naar het middenstuk, dat bestaat uit drie actes (verhalen van het licht). Qua periodesetting is de keuze van de drie actes wederom klassiek, maar o zo herkenbaar.
De eerste acte zet ons neer in, laten we zeggen: de tijd van 'Alibaba en de 40 rovers'. In deze acte ontstaat een soort driehoeksverhouding (inclusief voorspelbaar resultaat) die je ook zal terugvinden in de andere actes.
De tweede acte speelt zich af in het 'Venetiaanse', wat resulteert in een meer donkere en lugubere sfeer.
De laatste en derde acte is een typisch slaaltje Aziatische humor.
Het slot is een soort verlenging van het middenstuk, dat je met het gewenste resultaat naar huis stuurt. De moraal wordt duidelijk aangebracht, maar spreekt tegelijk boekdelen: Liefde overwint alles, dood en leven.
Tijdens deze driedelige structuur creëert Lang vaak scenes met een bijzonder oog voor diepte, dit door middel van wijde long shots (zoals die van de muur en de trap naar de 'Onderwereld').
Zoals reeds vermeld in de inleiding weet Lang ook knap om te gaan met speciale effecten. De stop-motion afgewisseld met enkele spookeffecten en miniatuurpersonages zijn ongezien voor die periode; een sterk staaltje vakmanschap.
Het probleem en toch een punt van kritiek is de onevenwichtigheid tussen deze drie actes, de verhoudingen zijn namelijk niet gelijk. Zo vind ik de 'Venetiaanse' acte te weinig uitgewerkt en laten ze de kans liggen op een klassiek shot ('De Dood' die het typische bootje voortduwt). Daarnaast bevat de film ook enkele opvallende continuïteitsfoutjes, maar dat is absoluut geen struikelblok en aanvaardbaar voor die periode.

Toch even vermelding voor de live-piano tijdens de film, die tijdens de respectievelijke actes het accent op knappe wijze aanpast. De pianobegeleiding staat echter eerder in voor de sfeer en in minder mate voor de emoties.

3.5*

Best wel mooie vroege film van Fritz Lang. De drie verhalen zijn wat onevenwichtig, da's jammer. Zo steekt het derde verhaal in China er behoorlijk bovenuit mede door de verbluffende special effects van toen.