Rashômon (1950)

Toen ik enkele jaren terug een reeks van Kurosawa zag, ben ik deze uit het oog verloren. Ik dacht een herziening te zien, maar dat was niet zo. Een interessante film vanuit sociologisch standpunt omdat een bepaald misdrijf vanuit verschillende personages en interpretaties wordt verhaald. Ieder zijn waarheid als men er vanuit gaat dat men niet bewust liegt.

Verder ook visueel erg mooi vorm gegeven. Het bos, maar ook het klaterende water, kwamen goed naar voren in het zwartwit. Het acteerwerk vond ik iets minder. Zeker dat schaterlachen van die boef irriteerde na verloop van tijd, al moet gezegd dat de film voor mij opleefde wanneer hij in beeld kwam.

Onderhoudende klassieker voor mij. Fijn deze uiteindelijk afgevinkt te kunnen hebben.

De film is 75 jaar oud en met dat in het achterhoofd is dit een prima film. Helaas heeft hij de tand des tijds niet doorstaan. De enige vrouw in het verhaal doet niets anders dan gillen en huilen, en net als je denkt dat ze eindelijk voor zichzelf opkomt door te roepen dat de beide vechtende mannen losers zijn valt ze vrijwel direct daarna opnieuw in haar ondergeschikte rol van van jankende dramaqueen wat op den duur toch wel wat ergerlijk wordt.

De verhaalstructuur van Rashomon heeft enorm veel navolging gekend van arthouse films tot in de Amerikaanse tv series (een episode van Magnum PI neemt dit met veel humor over) toe. Getuigen die elk een andere interpretatie geven aan een feit zoals een moord. Trouwens, volgens mij is het 'overdadig acteren' van de film ook in die context te begrijpen nl de overdrijving van het verhaal (=getuigenis) zit ook in het acteren om dit visueel duidelijk te maken dat we met een subjectieve waarheid te maken hebben. Het is dan ook een open deur intrappen om het te hebben over 'Wat is waarheid ?'. Veel reviews hier op de pagina's gaan immers over dit thema. Dat zit er wel in maar laat mij eens een ander (hoofd)thema aansnijden. De vraag die ook zeer luid weerklinkt is ; geloven we nog in het goede van de mens ?. Het einde van de film is toch veel betekend. Een man neemt de baby mee als zorg. Het verhaal van de verschillende getuigenissen sluit daar bij aan nl allen zijn slecht en liegen om hun gezicht te redden. Het heroïsch gevecht van de bandiet om zijn angst te verbergen, een nobele opoffering van de man om zijn lafheid te verbergen en een zinsverbijstering van de vrouw om haar lust te verbergen. Kurosawa stelt volgens mij met het einde dat er steeds hoop is voor de mens. De mens mag dan egoïstisch en zelfingenomen zijn, op het einde van de rit is de mens pure goedheid. Humanisme is trouwens een thema dat vrijwel in elke film van Kurosawa voorkomt. Het komt bij mij echter wat naïef over en daarom raken de meeste Kurosawa's mij minder. Ik geloof er niet echt in.

Nog even vermelden dat de film nochtans schitterend visueel vorm is gegeven door natuurelement als symboliek te nemen voor emoties (ook typisch Kurosawa) en door met voorgrond/achtergrond projecties (deep focus) te werken.

Destijds was Rashômon mijn kennismaking met Kurosawa en kreeg die meteen een 4*. Ondertussen heb ik al wat meer van de man gezien, maar ik was benieuwd of deze nog zo hoog ging scoren als bij de eerste kijkbeurt.

Dat er niet veel regisseurs zijn die onweer en regen zo goed als Kurosawa in beeld kunnen brengen, wist ik ondertussen al, maar het blijft toch een genot om dit in zijn films te zien. De hevige regenbui bij de Rashômonpoort waar de 3 mannen zitten, past perfect als sfeerelement om de verschillende verhalen te ondersteunen.

Hoe de vork nu juist aan de steel zit, blijft ook op het einde nog onduidelijk. Iedereen zal ook wel zijn/haar eigen interpretatie van de verhalen hebben en dat maakt de hele opzet van Kurosawa geslaagd. Ikzelf vermoed dat de waarheid het dichtste aanleunt bij de getuigenis van de man in de tempel en dat de andere getuigen hun verhaal hebben aangepast naargelang hun gevoelens en hoe zij zich de feiten willen herinneren.

Tajômaru, die heerlijk wordt gespeeld door Mifune, wilt zich voordoen als een stoere bandiet die de man heeft vermoord in een titanenduel, maar in werkelijkheid heeft hij hem vermoord in een klungelig gevecht. De vrouw voelt zich schuldig voor de dood van haar man en voor haar voelt het alsof zij hem vermoord heeft. De vermoorde man, wiens verhaal wordt overgebracht door een medium, vindt dat hij gefaald heeft als echtgenoot en voor hem voelt het aan alsof hij zichzelf heeft vermoord. Mogelijks zit ik er volledig naast, maar daar schuilt wat mij betreft de sterkte in van Rashômon.

Enkel het einde waar de baby als vondeling gevonden wordt, had voor mij niet gehoeven. De bedoeling van Kurosawa om aan te tonen dat er toch goedheid in de mens schuilt, is wel duidelijk, maar was nergens voor nodig wat mij betreft. In ieder geval heb ik erg genoten van deze herziening en mijn oorspronkelijke score blijft makkelijk overeind.

4*