-
1. Henkjan Honing/A.L. Snijders
3 januari 2010 (30 minuten)
In zijn boek 'Iedereen is muzikaal' veegt onderzoeker Henkjan Honing op grondig onderbouwde wijze de vloer aan met mensen die zichzelf zonder na te denken wegzetten als a-muzikaal. Want: a-muzikaliteit lijkt -uitzonderingen daargelaten- in de beleving van Honing niet te bestaan.
-
2. Ellen de Bruin
10 januari 2010 (30 minuten)
De huidige obsessie met eeuwige jeugd lijkt alles te maken te hebben met een verlammende angst voor de naderende, onvermijdelijke dood. Maar: is die dood wel zo onvermijdelijk? NRC-wetenschapsjournalist Ellen de Bruin zocht het uit en maakt in haar boek Onsterfelijkheid voor beginners een schifting tussen waan en werkelijkheid.
-
3. James Kennedy/Franca Treur
17 januari 2010 (30 minuten)
In zijn essaybundel Bezielende verbanden behandelt de Amerikaanse historicus James Kennedy de gezondheid van de Nederlandse samenleving. In hoeverre zijn we nog tolerant? Zijn we als land wel voorbereid op onze verantwoordelijkheden voor de 21e eeuw? En weten we überhaupt nog wel wie we zijn?
-
4. Marijn Kruk/Caroline Hanken
24 januari 2010 (30 minuten)
Parijs is nog steeds de stad waar intellectuelen een flinke vinger in de pap van het publieke debat hebben. Maar wie zijn die spraakmakende denkers, waarvan sommigen eenzelfde status als popsterren hebben bereikt? En hoe bewegen ze zich in die stad, die zo krampachtig blijft vasthouden aan de waarden van de Republiek?
-
5. Bernlef
7 februari 2010 (30 minuten)
De reputatie van Bernlef's Hersenschimmen groeide in de jaren na de originele uitgave in 1984 als spreekwoordelijke kool. Inmiddels is de roman een alom geaccepteerde klassieker in de Nederlandse literatuur. De vijftigste uitgave is inmiddels gearriveerd, samen met zijn nieuwe roman Geleende Levens. Tijd, ook voor Bernlef, om terug te blikken.
-
6. Henk Hofland/Thomas Blondeau
14 februari 2010 (30 minuten)
Van de hand van Henk Hofland, alias S. Montag, verscheen een bundeling met overpeinzingen met als titel 'De kronieken van S. Montag'. Thomas Blondeau spreekt over zijn tweede roman, 'Donderhart', die zich afspeelt tegen de achtergrond van de zelfmoordaanslagen in de Londense metro in 2005.
-
7. Bert Keizer/Anna Enquist
21 februari 2010 (30 minuten)
Voor Onverklaarbaar Bewoond liep Keizer drie maanden mee op de afdeling neurochirurgie van de VUmc in Amsterdam, waarvoor hij werd uitgenodigd. De voornaamste insteek daarbij: wat gaat er om in het hoofd van iemand die –bot gezegd- in het hoofd van iemand anders snijdt? In haar nieuwe bundel Nieuws van nergens vangt Anna Enquist het verlies van een kind in woorden. Onderwerpen waaieren breed uit: van voetbal tot winter, en van zoutwinnen tot cello spelen. Maar in elk gedicht komt haar dochter terug.
-
8. Sytze van der Zee
28 februari 2010 (30 minuten)
Sytze van der Zee schreef met Vogelvrij een omvangrijk en spraakmakend boek over de jacht op Joodse onderduikers in de oorlog, en geeft antwoord op de vraag: wie verraadde Anne Frank?
-
9. Irene van der Linde/Nicole Segers
7 maart 2010 (30 minuten)
Schrijfster Irene van der Linde en documentair fotografe Nicole Segers trokken voor 'Het veer van Istanbul' een jaar lang met een veerpont tussen de Europese en Aziatische kust van Istanbul. Met in het achterhoofd de vraag: vaart het land richting Europa, of gaat het de andere kant uit?
-
10. Beatrice de Graaf/Pauline Slot
14 maart 2010 (30 minuten)
In Theater van de angst belicht expert Beatrice de Graaf het terrorisme vanuit een nieuwe invalshoek: die van circus en massahysterie. Terroristen zijn slechts uit op het creëren van theater, van drama, van angst. De vraag luidt: hoe moeten overheden daarop reageren? De gelauwerde Chileense dichter Pablo Neruda wilde de volledige mensheid in zijn hart sluiten, maar zijn eigen gezin keerde hij de rug toe. Pauline Slot gebruikte het als aanleiding voor de tragische historische roman En het vergeten zo lang.
-
11. Anton Zijderveld/Paul Beers
21 maart 2010 (30 minuten)
Socioloog Anton Zijderveld schrijft in zijn essay 'Lof der twijfel' over hoe broodnodig twijfel is, en hoe we kunnen vasthouden aan onze overtuigingen zonder daarbij door te slaan in fanatisme? Paul Beers spreekt over de correspondentie tussen de Duitstalige dichters Paul Celan en Ingeborg Bachmann die hij vertaalde in 'Een dramatische liefde'.
-
12. Nico Dros/Kester Freriks
28 maart 2010 (30 minuten)
Hoe een discussie over een slang de aanzet kan geven tot een slepend kerkelijk conflict. Nico Dros schetst in De Sprekende Slang het Texelse Oosterende van na de gereformeerde synode van Assen in 1926: een dorp verscheurd, een kwart eeuw lang verdeeld in kampen. Gehuwde Dochter is een roman over geheime levens, over de liefde tussen vader en dochter, en vooral: een roman over de krakersrellen van Amsterdam in 1980.
-
13. Hans Crombag/Bert Theunissen
4 april 2010 (30 minuten)
Een gesprek met psycholoog Hans Crombag over zijn boek 'Integendeel, over misdaad en straf, psychologie en recht'. Bestaat er zoiets als het verdringen van herinneringen? Waar dient wraak eigenlijk voor? Bestaat er zoiets als een internationale satanistische beweging waarvan de leden zich met regelmaat te buiten gaan aan gruwelijke misdrijven? Verder een gesprek met wetenschapshistoricus Bert Theunissen over 'De koe. Een eeuw cultuurgeschiedenis van de Nederlandse melkkoe'.
-
14. Pieter Steinz
11 april 2010 (30 minuten)
-
15. Ian Buruma/K. Schippers
18 april 2010 (30 minuten)
In Grenzen aan de vrijheid werpt Ian Buruma licht op actuele politiek- maatschappelijke vragen over vrijheid. Wat houdt vrijheid in? En kan iedereen onder het mom van 'vrijheid van meningsuiting' zomaar beledigd worden? Marcel Duchamp (1887-1968) was een spraakmakend conceptueel Frans-Amerikaans kunstenaar, die alledaagse voorwerpen als urinoirs en fietswielen tentoonstelde en daarmee de readymade uitvond. Maar hij had ook een grote liefde, waar niets over bekend is. K. Schippers ging naar haar op zoek.
-
16. Hans Achterhuis/Ernest van der Kwast
25 april 2010 (30 minuten)
Filosoof Hans Achterhuis bewijst in 'De utopie van de vrije markt' het bestaan van een kapitalistisch manifest, en de gevolgen daarvan. Ernest van der Kwast beschrijft in 'Mama Tandoori' zijn jeugd en zijn Indiase familie, waar zijn kordate, koopjesjagende moeder middels een waar schrikbewind de scepter zwaait. In Mama Tandoori beschrijft Ernest van der Kwast zijn jeugd en zijn Indiase familie, waar zijn kordate, koopjesjagende moeder middels een waar schrikbewind de scepter zwaait. Hilariteit en ontroering steken beiden de kop op.
-
17. Nop Maas
2 mei 2010 (30 minuten)
In deel 2 van zijn kloeke, driedelige biografie over Gerard Reve focust Nop Maas zich op het tijdperk 1963 - 1975. Het zijn de jaren waarin Reve, met alle gevolgen van dien, uitgroeit tot icoon.
-
18. David van Reybrouck
9 mei 2010 (30 minuten)
Het ontbreken van een allesomvattend naslagwerk over Congo spoorde cultuurhistoricus David van Reybrouck aan tot het schrijven van Congo: Een geschiedenis. Vijftig jaar na de onafhankelijkheid van Belgie is het land nog onveranderend tumulteus. Komt het goed?
-
19. Theo Kars/Judith Uyterlinde
16 mei 2010 (30 minuten)
-
20. Jean Kwok
23 mei 2010 (30 minuten)
Haar roman Bijna thuis is fictie, zo benadrukt de Chinees-Amerikaanse schrijfster Jean Kwok. Maar het verhaal, waarin een jonge immigrante verstrikt raakt in het web van de druk om te slagen in Amerika, familieverplichtingen, en haar eigen persoonlijke verlangens, is sterk gebaseerd op haar eigen ervaringen.
-
21. Maurice Swirc
30 mei 2010 (30 minuten)
Voor Altijd mazzel reisde Maurice Swirc langs verschillende Joodse gemeenschappen over de hele wereld. Hoe ziet het dagelijks leven van joden eruit aan het begin van de eenentwintigste eeuw? En speelt de Holocaust nog een rol?
-
22. Douwe Draaisma/Roanne van Vorst/Maaike Meijer/Gustaaf Peek/Esther Gerritsen/Rob van Scheers
5 september 2010 (1 uur en 30 minuten)
In deze live uitzending vanaf Manuscripta zijn verschillende auteurs te gast: Douwe Draaisma, van wie dit najaar het 'Vergeetboek' zal verschijnen. En Roanne van Vorst naar aanleiding van haar onderzoek 'Jullie zijn anders als ons'. Maaike Meijer komt vertellen over haar Vasalisbiografie. Eveneens te gast zijn Gustaaf Peek, over zijn nieuwe roman 'Ik was Amerika', en Esther Gerritsen, over 'Superduif'. Rob van Scheers schuift tijdens de uitzending diverse malen aan naar aanleiding van zijn boek 'De Jazz Parade', een verborgen geschiedenis van New Orleans. Het combo van Roel Spanjers vertolkt de muziek waarover Van Scheers vertelt.
-
23. Betsy Udink/Joost Vijselaar
12 september 2010 (30 minuten)
In het boek 'In Koerdische kringen' beschrijft journaliste en schrijfster Betsy Udink haar sympathieën en antipathieën voor de zaak van de Iraakse Koerden en haar groeiende haat voor Sadam Hussein en zijn regime. Historicus Joost Vijselaar analyseert in 'Het gesticht' de lotgevallen van patiënten en de sociale mechanismen rond het gesticht tussen 1890 en 1950.
-
24. Marente de Moor/Bram Buunk
19 september 2010 (30 minuten)
De tweede roman van schrijfster en journaliste Marente de Moor, 'De Nederlandse maagd', is gesitueerd in het Derde Rijk en speelt zich af in een wereld van schermen, liefde en oorlogsdreiging. Bram Buunk, hogleraar evolutionaire sociale psychologie, beschrijft in 'Oerdriften op de werkvloer de manier waarop mensen functioneren in organisaties en hoe allerlei oerdriften daarbij een rol kunnen spelen.
-
25. Peter Buwalda/Frank Westerman
26 september 2010 (30 minuten)
Bonita Avenue, een zeer ambitieus debuut van Peter Buwalda, is een caleidoscopische zedenroman over de kloof tussen generaties, over vaderliefde en verraad, over hedonisme versus tucht. Een familiedrama rondom een gevierde wetenschapper, die de schaapjes op het droge lijkt te hebben, maar nog een fout heeft goed te maken. In Dier, bovendier beschrijft Frank Westerman de historie van de befaamde lipizzaner paarden. Langs de zuivere bloedlijnen uit het stamboek reconstrueert hij vier generaties van het Weense hof, die achtereenvolgens de ondergang van het Habsburgse Rijk, de beide wereldoorlogen en de waanzinnige veredelingsproeven onder Hitler, Stalin en Ceausescu doorstaan. Wat begint als een sprookje, mondt uit in een kroniek over raszuiverheid.
-
26. Joeri Boom/Marc de Kesel
3 oktober 2010 (30 minuten)
Journalist Joeri Boom schreef het boek 'Als een nacht met duizend sterren'. Volgens Boom zal Defensie de missie in Uruzgan uitroepen tot een succes, ook al was zij de gewelddadigste sinds de Korea-oorlog. De Vlaamse filosoof Marc de Kesel stelt in 'Goden breken' de vraag hoe het komt dat de typische westerse godsdiensten, de monotheïstische religies (het jodendom, christendom en de islam), zelf bepalend zijn geweest voor de afname van de maatschappelijke invloed van religie, en er tegelijkertijd fel door zijn bestreden.
-
27. P.F. Thomése/Ann Meskens
10 oktober 2010 (30 minuten)
Schrijver P.F. Thomése vertelt over zijn roman 'De weldoener'. Het idee voor dit boek ontstond na het lezen van een krantenbericht over een man die een meisje van de verdrinkingsdood redde en haar vervolgens jarenlang misbruikte. De Vlaamse filosofe Ann Meskens schreef een boek over de Franse acteur, komiek en regisseur Jacques Tati (1908-1982). In dit boek leert Meskens ons anders naar het leven te kijken.
-
28. Mariëtte Haveman/Kees Beekmans
17 oktober 2010 (30 minuten)
In de roman 'De vrouwenvanger' beschrijft kunsthistorica Mariëtte Haveman een kleine leefgemeenschap van twee gezinnen die samen onder één dak wonen. Maar wat is geluk? En is dat te organiseren? Kees Beekmans probeert in zijn boek 'Tussen hoofddoek en string' het ingrijpende moderniseringsproces in Marokko in kaart te brengen. Waar zien we de moderniteit verschijnen, en waar zien we de traditie zich daartegen verzetten?
-
29. Jonathan Franzen/Pia de Jong
24 oktober 2010 (30 minuten)
De roman 'Vrijheid' van de Amerikaanse auteur Jonathan Franzen draait om een modern Amerikaans gezin. Aan de hand van de levensverhalen van de familie Berglund wordt het begrip vrijheid aan de kaak gesteld. 'Dieptevrees' van schrijfster Pia de Jong gaat over een man van middelbare leeftijd die troost zoekt bij een meisje van drieëntwintig jaar.
-
30. Adriaan van Dis/Marita Mathijsen
31 oktober 2010 (30 minuten)
In zijn woonplaats Amsterdam is gisteren Harry Mulisch overleden. De schrijver werd 83 jaar. De uitzending van Boeken op zondag 31 oktober is geheel gewijd aan het werk en leven van Harry Mulisch (1927-2010). Wim Brands praat met schrijver Adriaan van Dis en Marita Mathijsen, emeritus hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde. Mathijsen heeft een specialisatie in de negentiende-eeuwse letterkunde en publiceerde enkele studies over het werk van Harry Mulisch. Beiden waren ook bevriend met de schrijver.
-
31. Arnon Grunberg
7 november 2010 (30 minuten)
Met Huid en haar heeft Arnon Grunberg een roman over de liefde geschreven, met als uitgangspunt het laisser-faire principe. Vanuit het geloof dat mensen het best gedijen als ze de kansen krijgen om hun vrijheid optimaal te benutten. Intussen denken we elkaar te kennen, maar we missen cruciale informatie. Hoe kunnen we beslissingen nemen op grond van informatie die niet klopt?
-
32. Douwe Draaisma
14 november 2010 (30 minuten)
Voor het menselijk geheugen worden er in de taal allerlei metaforen gebruikt die gericht zijn op conserveren, opslaan, registreren. Zoals de machinekamer of de harde schijf. We stellen het geheugen voor als het vermogen iets te bewaren, het liefst intact en volledig, terwijl het geheugen wordt gedomineerd door vergeten. We vergeten meer dan we onthouden. Maar wat is het lot van al die verdrongen herinneringen? En waarom lijkt het vastleggen van herinneringen ons veel verleidelijker? Het Vergeetboek van filosoof en psycholoog Douwe Draaisma zoekt naar antwoorden.
-
33. Amanda Maxwell/Stephen Vizinczey
21 november 2010 (30 minuten)
Als ik dat had geweten is het debuut van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Amanda Maxwell. Een verhalenbundel over jongeren die vol verwondering en verwachting door het leven gaan. Jongeren die opstandig, ongeremd, roekeloos, belachelijk en dapper kunnen zijn, of misschien zelfs al die dingen tegelijkertijd, omdat de toekomst er is, als een soort vangnet. In Loflied op de rijpe vrouw voert de Hongaarse schrijver Stephen Vizinczey de verteller András Vajda op, die zich wenst te verrijken met de wijsheid en warmte van rijpere vrouwen. “Om te proberen naar bed te gaan met iemand die net zo onbedreven is als jijzelf, lijkt me ongeveer net zo verstandig als in het diepe springen met iemand die net als jij ook niet kan zwemmen.”
-
34. Yves Petry/David Vann
28 november 2010 (30 minuten)
Een krantenbericht over een bizarre en gruwelijke moordzaak inspireerde Yves Petry tot het schrijven van de roman De maagd Marino. De zaak van een Duitse kannibaal die in 2001 de penis van zijn minnaar afsneed en ‘m vervolgens opat. Legende van een zelfmoord is een verhalenbundel die leest als een roman, omdat de personages dezelfde namen behouden. “Alles is fictie, maar gebaseerd op veel uit de werkelijkheid,” schrijft David Vann in zijn nawoord. In het boek, dat is opgebouwd uit vijf korte verhalen en een novelle, gaat de Amerikaanse schrijver – dertig jaar na dato - op zoek naar de mogelijke oorzaken van de zelfmoord van zijn vader.
-
35. Tomas Lieske/Auke van der Woud
5 december 2010 (30 minuten)
In Alles kantelt, de zevende roman van schrijver Tomas Lieske, lijdt de 35-jarige theaterwetenschapper Anton Saint-Milot aan epilepsie en waanvoorstellingen. Zijn jeugdherinneringen zijn overschaduwd door het verlies van zijn vrouw Robin, die onlangs bij een verkeersongeluk is overleden. Ons beeld van de vaderlandse geschiedenis is te rooskleurig, vindt historicus Auke van der Woud. Met zijn boek Koninkrijk vol sloppen ontkracht hij het historische zelfbeeld van Nederland als een land met een burgerlijke cultuur. Bij de geschiedschrijving van de periode tussen 1800 en 1900 bestaat de neiging om op de gegoede burger te focussen, terwijl miljoenen Nederlanders rond 1900 in zeer gebrekkige omstandigheden leefden. In achterbuurten vergelijkbaar zijn met de sloppenwijken van de grote steden in de huidige Derde Wereld.
-
36. Rachel Polonsky/Edwin Trommelen
12 december 2010 (30 minuten)
De Britse slaviste Rachel Polonsky vertrok in 1998 naar Moskou, waar ze een appartement betrok op Romanovlaan 3. Van haar bovenbuurman kreeg ze de sleutels van het appartement van Vjatsjeslav Molotov (1890-1986), de minister van Buitenlandse Zaken onder Stalin en diens trouwste handlanger. Aan de hand van Molotovs boeken ontvouwt zich in Molotovs toverlantaarn een verkenning van de Russische cultuur en geschiedenis. Zeg je wodka – zeg je Rusland. In het boek Davaj! worden alle facetten van de wodka en zijn consumptie toegelicht. De slavist Edwin Trommelen heeft hierbij citaten uit de Russische literatuur verzameld, die hartverscheurende wodkataferelen heeft opgeleverd, vol van euforische roesmomenten, verdwaalde kwartaaldrinkers en meelijwekkende dorpspriesters.
-
37. Kees 't Hart/Jaap van Heerden
19 december 2010 (30 minuten)
Schrijver Kees ’t Hart heeft een ongebruikelijke kijk op de wereld. Terwijl de grote massa de bekende helden of idealen omarmen, heeft Kees ’t Hart juist oog voor het ongebruikelijke. In zijn nieuwe bundel Engelvisje en andere verhalen schrijft hij over zijn bewondering voor de voormalige showworstelaarartiest Jesse ‘The body’ Ventura, de vergeten teenybopperzanger Jack Scott en de Duitse wielrenner Heinz Jakobi. Met een ontwapenende openhartigheid eert hij zijn helden. In de bundel Fascinaties zijn autobiografische essays verzameld die filosoof en psycholoog Jaap van Heerden eerder in AMC Magazine publiceerde. Vijftien essays over kwesties die hem de afgelopen decennia hebben beziggehouden.
-
38. Daphne Huisden/Jan Bor
26 december 2010 (30 minuten)
De hoofdpersoon in de roman Alles is altijd fictie, het debuut van de 22-jarige schrijfster Daphne Huisden, verlaat het ouderlijk huis en gaat op zichzelf wonen. Een nieuw leven. Het biedt de kans om te ontdekken wie je nu eigenlijk bent. Terwijl je jezelf als doodnormaal beschouwt kom je in een omgeving terecht die je leven gronding in de war brengt. De vraag ‘wie ben ik?’ maakt langzaam plaats voor de vraag ‘waar ben ik?’ En wat is het nut van bescheidenheid als die nooit wordt beloond? Volgens de oude opvatting zou de filosofie in Griekenland zijn ontstaan, waar Thales als eerste naar een rationeel antwoord zocht op de vraag wat de oorzaak van de wereld en het uitspansel was. In Een (nieuwe) geschiedenis van de filosofie corrigeert filosoof Jan Bor dit eurocentrische vooroordeel door de westerse filosofie in het bredere verband van de Aziatische filosofie te plaatsen.