VPRO Boeken - Seizoen 2 (2006)

Plot VPRO Boeken

In dit boekenprogramma ontvangt presentator Wim Brands wisselende gasten. Met hen worden er gesprekken gevoerd over boeken, zijn er discussies naar aanleiding van boeken en er is plaats voor interviews met auteurs. Daarnaast is er ook geregeld aandacht voor impressies van literatuurevenementen.

Afleveringen Seizoen 2 (2006)

1. 1. Fik Meijer

   8 januari 2006 (30 minuten)

   Fik Meijer, hoogleraar oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, beschrijft in zijn nieuwe boek ‘Macht zonder Grenzen, Rome en zijn imperium’ de Romeinse geschiedenis van 350 voor Christus tot 400 na Christus, de periode van Rome's opgang naar de macht, de bloei van het rijk en de neergang ervan. De oude Romeinen zijn hot. Ze figureren in games, boeken en speelfilms en in de prestigieuze Amerikaans-Britse televisieserie Rome, die nu in Nederland wordt uitgezonden door SBS. De expansiedrift van het Romeinse rijk spreekt kennelijk tot de verbeelding. Meijer vergelijkt de Amerikaanse president Bush met de Romeinse keizer Trajanus (53-117 n. Chr). Ook legt hij uit hoe soepel de integratie van minderheden verliep in het Romeinse rijk rond het begin van onze jaartelling.

2. 2. Flip Schrameijer/Gemma Blok

   15 januari 2006 (30 minuten)

   In ‘De Adolescentenkliniek’ voert Flip Schrameijer de lezer mee langs de lotgevallen van patiënten, psychiaters en onderzoekers van de kliniek voor schizofrene jongeren van het Academisch Medisch Centrum. Hij gaat in gesprek met Gemma Blok. Het Academisch Medisch Centrum is een kliniek die de idealen uit de jaren zeventig wilde realiseren. Schrameijer laat zien dat de gezinstherapieën van bekende therapeuten als Iki Freud en Louis Tas weinig opleverden, en dat bij toeval cannabis als grote risicofactor werd ontdekt. Die ontdekking wees de weg naar het biologisch onderzoek dat de ervaring van de patiënten veel begrijpelijker maakt.

3. 3. C.J. Lammers

   22 januari 2006 (30 minuten)

   C.J. Lammers vertelt over zijn onlangs verschenen boek ‘Vreemde overheersing, Bezetten en bezetting in sociologisch perspectief’. Daarin onderzoekt hij hoe een bezetter een bezetting organiseert en welke machtsmiddelen een bezetter kan gebruiken. Hoe kun je het best een land bezetten? Prof. dr C.J. Lammers spreekt in Vreemde overheersing over bezetters en collaborateurs. Wie wil slagen in de bezetting van een land kan er maar beter voor zorgen zoveel mogelijk collaborateurs te werven. De Duitsers voldeden in Nederland na mei 1940 aanvankelijk redelijk aan deze eis.

4. 4. Bas Kast/Beatrijs Ritsema

   29 januari 2006 (30 minuten)

   Wanneer je een vrouw op een wiebelende brug zet, zal ze meer mannen aantrekken dan wanneer je diezelfde vrouw op een stevige stenen brug zet; hartkloppingen leiden tot liefde, terwijl het omgekeerde niet het geval is. Dit beschrijft wetenschapsjournalist Bas Kast in ‘De liefde’. Hij gaat in gesprek met Beatrijs Ritsema, die 'Ter harte' schreef. In De liefde beschrijft Kast waar de hartstocht vandaan komt. In dit boek onderzoekt hij de 'geluksformule' voor een goede relatie op wetenschappelijke basis. Hij legt uit welke stoffen er in de hersenen aangemaakt worden wanneer men verliefd is (en dat zijn dezelfde stoffen die vrijkomen in het brein van een dwangneuroot). Onder leiding van Wim Brands gaat Kast in gesprek met Beatrijs Ritsema, auteur van Ter harte, die de liefde meer vanuit de hormoonspiegel wil verklaren. Is de liefde wel zo leuk? Wat is er precies aan de hand met lichaam en geest tijdens verliefdheid? En hoe is de liefde in stand te houden?

5. 5. Frank Martinus Arion/Piet Emmer

   5 februari 2006 (30 minuten)

   6 miljard euro in 20 jaar. Dat is de eis die de Antilliaanse auteur Frank Martinus Arion op tafel legt tijdens zijn discussie met Piet Emmer. Wanneer Nederland die 6 miljard in onderwijsprogramma's op de Antillen stopt, is na 20 jaar de schuld aan het slavernijverleden op de Antillen ingelost. De Antillen kunnen dan volledig zelfstandig worden en kan er een vriendschappelijke verstandhouding met Nederland worden opgebouwd. Professor P.C. Emmer plaats zijn vraagtekens bij de herstelbetalingen: economisch heeft niemand onder de slavernij geleden. Ook meent hij dat de slachtofferrol die de nazaten van de slaven nog steeds aannemen uiterst onverstandig is.

6. 6. Floris-Jan van Luyn/Jan van der Putten

   12 februari 2006 (30 minuten)

   Floris-Jan van Luyn schreef ‘Een stad van boeren’, waarin hij vreest voor een ecologische ramp die ons te wachten staat bij de opkomst van China als wereldmarkt. Jan van der Putten is in ‘Standplaats Peking’ optimistischer gestemd. China wordt binnenkort wereldmarktleider, de economische groei daar is niet te stuiten. Maar de angst voor deze opkomende wereldmacht moet niet liggen in de concurrentiepositie. In het westen profiteren we van de economische ontwikkelingen, omdat de Chinezen vooral gericht zijn op de export. Angstaanjagender is de ecologische ramp die de wereld te wachten staat, en het gebrek aan democratie.

7. 7. Salomon Kroonenberg

   19 februari 2006 (30 minuten)

   Eigenlijk is het hoogzomer, geologisch gezien dan. Dat de ijskappen smelten heeft niets te maken met menselijk handelen, maar met het ijstijd-seizoen. Dit beschrijft Salomon Kroonenberg in zijn boek ‘De menselijke maat’. Het hele idee dat het klimaat momenteel flink aan het veranderen is, is onzin: het klimaat veranderde altijd al. Mensen die daarvoor waarschuwen zijn 'somberklonten', aldus Salomon Kroonenberg, auteur van De menselijke maat. Het Kyoto-verdrag is dan ook grote onzin, zegt de geoloog. Milieuactivisten hebben goed werk verricht door erop te wijzen dat er zuiniger omgegaan moet worden met grondstoffen, en dat je niet zomaar afval kan laten slingeren, dat weten we inmiddels wel, maar door campagne te blijven voeren en te waarschuwen tegen CO2 schieten ze hun doel voorbij. Deze activisten worden slechts gedreven door een heimwee naar vroeger en een christelijk denken van schuldgevoel en de mens als 'kroon op de schepping'. Maar wil je werkelijk begrijpen wat er aan de hand is dan moet je niet alleen kijken naar waar je naartoe wilt, maar ook naar waar je vandaan komt.

8. 8. Sybe Izaak Rispens

   26 februari 2006 (30 minuten)

   Wetenschapshistoricus Sybe Izaak Rispens schreef ‘Einstein in Nederland’, waarin hij laat zien hoe Peter Debye meewerkte aan anti-joodse maatregelen en brieven ondertekende met 'Heil Hitler'. Nobelprijswinnaar prof. dr. Martinus Veltman vindt dat het afgelopen moet zijn met alle heisa rondom Debye. Rispens zelf betreurt het dat de hele discussie is getrokken in de kwestie goed of fout, maar meent wel dat de universiteiten van Utrecht en Maastricht- die hun naam niet meer aan Debye verbonden willen zien - gelijk hebben. Veltman: “Wat moet je als wetenschapper wanneer je voor je bestaan een bepaald systeem wordt opgelegd? Met morele diskwalificaties achteraf moet je niet aankomen. Debye ging in 1940 niet voor niets naar de Verenigde Staten.” Hij vindt dat de commotie rondom Debye buitenproportioneel is.

9. 9. Bas Heijne/Elmer Schönberger

   12 maart 2006 (30 minuten)

   Bas Heijne schreef het boek 'Zang', waarin hij ingaat op zijn extraverte muziekbeleving. Zijn beleving staat haaks op die van musicoloog Elmer Schönberger, auteur van 'Het gebroken oor'. Volgens Schönberger is het grote luisteren verloren gegaan, is er iets kapot gemaakt in de manier waarop we nu met muziek omgaan. Schönberger: 'Het luisteren is steeds meer een sociale bezigheid geworden. Podia lijken de essentie van de muziek geworden, terwijl ze dat niet zijn. De beschikbaarheid van de hoeveelheid muziek is weliswaar groter, maar door de enorme hoeveelheid leggen interessante stukken het af tegen de gehypte zogenaamde complete werken door het Kruidvat'.

10. 10. Mark Heirman

    19 maart 2006 (30 minuten)

    In zijn twaalfde boek 'Beschavingen botsen niet' zegt de Vlaamse politiekfilosoof Mark Heirman, tevens tekstschrijver van de Belgische premier Verhofstadt: 'Niet de Islam vormt de bedreiging voor het Westen, maar het Westen vormt een bedreiging voor de Islam. Wij zitten in Irak, niet andersom; de Russen zitten in Tsjetjenië, niet andersom. Hier in het Westen wordt het gevaar opgeklopt omdat we gebaat zijn bij een gemeenschappelijke vijand.'

11. 11. René Boomkens

    26 maart 2006 (30 minuten)

    Eeuwenlang heeft de Westerse gemeenschap geloofd in de maakbaarheid van de samenleving. In zijn boek 'De nieuwe wanorde' betoogt cultuurfilosoof René Boomkens dat dat idee achterhaald is. Nederland zou sinds 2000 zelfs volledig de kluts kwijt zijn, maar dat is volgens Boomkens 'helemaal niet erg'. De zogeheten crisis na de moord op Fortuijn en Van Gogh wordt volgens Boomkens ten onrechte geafficheerd als een typisch Nederlandse. Het verlangen naar een verloren gegane saamhorigheid dat in de laatste jaren zichtbaar is geworden leeft volgens Boomkens namelijk op mondiaal niveau. Door de 'globalisering' zouden wereldwijd traditionele samenlevingsvormen teloor gaan en vervangen worden door nieuwe verbanden. Het nostalgische verlangen naar die oude vormen vindt zijn neerslag in de discussies die momenteel gevoerd worden over cultureel erfgoed en de canon. Het ideaal van één gemeenschap is volgens Boomkens religieuze kitsch: 'Het is niet zo dat één gemeenschap oplossingen kan bieden. We zijn juist altijd gevormd door chaos en pluraliteit.'

12. 12. Rik Delhaas/Klaas de Jonge

    16 april 2006 (30 minuten)

    Journalist Rik Delhaas portretteert in 'De president, de hyena en de kleine hagedis’ de werkelijkheid van Afrika. Hij gaat met oudstrijder en wapenleverancier bij het ANC Klaas de Jonge in gesprek over rechtenloosheid en over pogingen de chaos te beteugelen in verschillende delen van Afrika.

13. 13. Stine Jensen/Daan Rovers

    9 april 2006 (30 minuten)

    Filosofe Stine Jensen schreef een boek over leugen en bedrog, en zit samen met Daan Roovers, hoofdredacteur van Filosofie Magazine, aan tafel bij Wim Brands. Ze spreken over humoristische leugens, liefdesleugens en pathologische leugens.

14. 14. Dirk Sijmons/Jean-Paul Baeten

    16 april 2006 (30 minuten)

    'We hebben weer utopisten nodig om Nederland vorm te geven', menen Dirk Sijmons en Jean-Paul Baeten. Ze schrijven hierover in hun boek ‘Hendrik Wijdeveld’, de utopische architect. Wim Brands spreekt met Dirk Sijmons - Rijksadviseur van het landschap en auteur van Een plan dat werkt, en met de co-auteur van Ontwerp het Onmogelijke en curator van de tentoonstelling over Wijdeveld, Jean-Paul Baeten. Hoe komt het toch dat het in Nederland architectonisch zo'n rommeltje is? Waar vroeger België een schrikbeeld was voor de kwaliteit van de ruimtelijke ordening, vervult het land tegenwoordig bijna een rolmodel.

15. 15. Guus Kuijer

    23 april 2006 (30 minuten)

    In 'Hoe een rotgodje God vermoordde' beschouwt Guus de daden van God en andere bijbelfiguren vanuit het perspectief van de moderne lezer en komt tot opzienbarende conclusies over de koran en de bijbel. In de heilige boeken worden eigenschappen aan God toegeschreven die volgens Kuijer het goddelijke niet eens benaderen. Een boek voor gelovigen en ongelovigen die bereid zijn de heilige boeken met een kritische blik te lezen.

16. 16. Ramsey Nasr

    30 april 2006 (30 minuten)

    Afgelopen jaar was Ramsey Nasr de stadsdichter van Antwerpen. Zijn Antwerpse gedichten zijn gebundeld in 'Onze-lieve-vrouwe-zeppelin'. Tegelijk met deze dichtbundel verschijnt ook 'Van de vijand en de muzikant' een verzameling essays en opiniestukken over kunst, politiek en identiteit.

17. 17. Willem Albert Wagenaar

    7 mei 2006 (30 minuten)

    Prof. dr. W.A. Wagenaar is hoogleraar psychologische functieleer en verwierf grote bekendheid door zijn optreden als getuige-deskundige in rechtszaken op het gebied van de menselijke waarnemingen en het geheugen. In 'Vincent plast op de grond' behandelt hij een aantal zaken waarover hij als deskundige ten behoeve van de rechter over heeft gerapporteerd.

18. 18. Joshua Livestro/Hubert Smeets

    14 mei 2006 (30 minuten)

    Vrij Nederland-columnist Joshua Livestro over zijn nieuwe werk, De adem van grootheid. Nederland in de jaren vijftig. Over Drees, Greet Hofmans, Chroetsjov, Jip en Janneke, de komst van televisie, nieuwbouwwijken , de Hongaarse opstand en de watersnoodramp, en al die zaken die iedere Nederlander kent en staan voor de jaren vijftig.

19. 19. Breyten Breytenbach

    21 mei 2006 (30 minuten)

    Breyten Breytenbach schrijft in ‘Intieme vreemde’ dat de vernieuwing in Zuid-Afrika is uitgebleven. Er zou geen ruimte meer zijn voor individualiteit. De blanke minderheid is weliswaar vervangen door een zwarte meerderheid, maar volgens Breytenbach is er nog steeds niet echt iets veranderd. 'Vernieuwing is in Zuid-Afrika uitgebleven. Verschrikkelijke dingen zijn natuurlijk niet gebeurd - de hele overgang had kunnen uitlopen op een rassenoorlog, maar vooruitgang voor iemand die niet belangrijk is binnen het ANC is onmogelijk. Er is geen ruimte meer voor individualiteit. De blanke minderheid is weliswaar vervangen door een zwarte meerderheid, maar echt iets veranderd is er niet. De manier waarop de ANC-kanonnen nu met de macht omgaan, is een verraad aan de revolutie. Dat Zuid-Afrika ook niet echt veranderd is, zie je aan de reacties op Zuma die niet schuldig is bevonden aan verkrachting. Je ziet daar een opkropping van frustraties die naar buiten komt, frustraties omdat er van de beloftes die zijn gedaan weinig terecht is gekomen. De hele situatie kan leiden tot een explosie wanneer de economische omstandigheden niet verbeteren en de criminaliteit de spuigaten uit blijft lopen. Populisme moet vervangen worden door beheer en visie'.

20. 20. Marjo Buitelaar

    28 mei 2006 (30 minuten)

    Marjo Buitelaar beschrijft in ‘Islam en het dagelijks leven’ dat de Marokkanen in eigen land minder radicaal zijn dan in Nederland en dat hier meer conservatisme heerst. Het is volgens Buitelaar te vergelijken met de Hollander in Canada die midden in de zomer haring eet. De interesse en aandacht voor religieuze identiteit neemt toe naarmate je vaker op die identiteit wordt aangesproken. Moslims worden hierdoor vanzelf in de hoek van de radicalisering gedwongen. Volgens Buitelaar zijn de Marokkanen in eigen land minder radicaal dan in Nederland, er heerst hier meer conservatisme - dat is een algemene eigenschap van immigranten. Het is te vergelijken met de Hollander in Canada die midden in de zomer haring eet. Marokkaanse vrouwen worden door dit conservatisme vaker in de hoek gedrukt van huisvrouw, terwijl in Marokko zelf de economische noodzaak van een werkende vrouw groter is. Nederlandse moslimjongeren richten zich via internet vaak tot imams, zo ontstaat er een 'knip-en-plak-islam'. dat hoeft niet per se tot radicalisering te leiden, maar kan wel uitlopen op het vormgeven van de eigen frustraties. Politici zouden er goed aan doen een cursus te krijgen in het onderscheid tussen islamisering en radicalisering. 'De onkunde van niet-moslims en onkunde van knip-en-plak-moslims leiden tot islamisering'.

21. 21. Midas Dekkers

    10 september 2006 (30 minuten)

    Hoe goed of hoe slecht is sporten voor ons? Deze en andere vragen worden door Wim Brands afgevuurd op de bioloog Midas Dekkers, die in ‘Lichamelijke oefening' uiteenzet waarom sporen slecht is voor lichaam én geest.

22. 22. Shervin Nekue

    17 september 2006 (30 minuten)

    In ‘De Perzische Paradox’ probeert Shervin Nekue de paradox van het moderne Iran te ontraadselen; een land waar de jeugd in de ban is van merkkleding, weblogs en sateliet-tv, waar de hoofddoek voor vrouwen verplicht is, maar waar meer dan elders in het Midden Oosten vrouwen aan het publieke leven deelnemen.

23. 23. Christine Mummery

    1 oktober 2006 (30 minuten)

    Stamcellen lijken het nieuwe tovermiddel tegen ongeneeslijke kwalen. Hoe werkt dat dan? In ‘Stamcellen’ beschrijft Christine Mummery de mogelijkheden van stamcellen.

24. 24. Ineke Holtwijk

    8 oktober 2006 (30 minuten)

    In haar boek ‘Rooksignalen’ schrijft correspondente Ineke Holtwijk over nog steeds onbekende indianenstammen in het Amazonegebied. Door de snelle opdringende ontbossing wordt af en toe zo'n stam ontdekt.

25. 25. Frank Buys

    15 oktober 2006 (30 minuten)

    Politicoloog Frank Buys onderzocht de positie en de standpunten van de tweede generatie moslimjongeren in Nederland. Zijn bevindingen beschrijft hij in ‘Strijders van eigen bodem’.

26. 26. Jacques Kruithof/Thomas Vaessens

    22 oktober 2006 (30 minuten)

    Jacques Kruithof schreef het pamflet ‘Je moet niet doen alsof alles hetzelfde is’, waarin hij zich verzet tegen de heersende norm om geen onderscheid meer te willen maken tussen hoge en lage cultuur. Thomas Vaessens spreekt over zijn boek ´Zonder kritiek wordt niemand groot’.

27. 27. Fouad Laroui

    29 oktober 2006 (30 minuten)

    Fouad Laroui combineert in ‘Over het islamisme’ zijn persoonlijke visie op de Islam, de godsdienst en het geloof met de feiten en ontmaskert zo veel van de clichés en taboes die ons leven zijn gaan beheersen.

28. 28. Lyc Huyse/Antjie Krog

    5 november 2006 (30 minuten)

    Aanleiding voor het gesprek is het verschijnen van 'Alles gaat voorbij, behalve het verleden' van Luc Huyse en de Van der Leeuw lezing 2006 door Antjie Krog met als titel 'I speak, holding up your heart... Cosmopolitanism, Forgiveness and leaning towards Africa'. Huyse en Krog stellen zich de vraag hoe om te gaan met de naweeën en effecten van oorlog en aanverwante verschrikkingen.

29. 29. Paul de Beer/Jelle van der Meer

    12 november 2006 (30 minuten)

    Paul de Beer en Jelle van der Meer spreken over hun boek ‘Gelijk!’ Hierin bespreken zij de dilemma’s rond gelijkheid. Rukt de afkeer van gelijkheid op?

30. 30. Kees van den Bosch/C.D. Andriesse

    19 november 2006 (30 minuten)

    Journalist Kees van den Bosch en emeritus hoogleraar C.D. Andriesse schreven ‘De angstreactor’, over de voormalige kerncentrale Kalkar die werd omgebouwd tot recreatieoord.

31. 31. Douwe Draaisma

    26 november 2006 (30 minuten)

    Douwe Draaisma, bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de psychologie aan de Rijksuniversiteit te Groningen, maakt in de essaybundel ‘Ontregelde geesten’ inzichtelijk hoe de wetenschappers ziektes als Parkinson, Korsakov, Alzheimer, Lombroso en Asperger op het spoor kwamen .

32. 32. Auke van der Woud/Marita Mathijsen

    3 december 2006 (30 minuten)

    Auke van der Woud, hoogleraar architectuur en stedenbouw en Marita Mathijsen, hoogleraar Moderne Nederlandse letterkunde, schreven samen het boek ‘Een nieuwe wereld’ en spreken hierover. Maar wat betekende alle nieuwe verworvenheden voor de mens uit de negentiende eeuw?

33. 33. Richard Dawkins

    10 december 2006 (30 minuten)

    Richard Dawkins heeft in zijn boek ‘God als misvatting’ een gepassioneerde en rigoureuze weerlegging van religieuze aanspraken geformuleerd voor iedereen die zich stoort aan de inconsistenties en wreedheden waarvan de Bijbel doorspekt is.

34. 34. Jona Lendering

    17 december 2006 (30 minuten)

    Historicus Jona Lendering spreekt over zijn boek ‘Oorlogsmist’, waarvoor hij Alexander de Grote tot in Pakistan achterna reisde en vertelt over grote veldslagen.

35. 35. Nelleke Noordervliet/Hans van Maanen/Bas Haring

    31 december 2006 (30 minuten)

    Welk idee houdt stand? Op ‘The Edge' kunnen schrijvers en wetenschappers virtueel met elkaar debatteren. Drie debatterende landgenoten zitten aan tafel: schrijfster Nelleke Noordervliet, wetenschapsjournalist Hans van Maanen en filosoof Bas Haring.

Reviews & comments

• 0 berichten
• 0 meningen

Er zijn bij dit seizoen nog geen berichten geplaatst.

Gast

• berichten
• stemmen

• Opmerking
• Mening/Recensie

Dit bericht bevat spoilers, tot en met

(dit bericht bevat geen spoilers) aflevering 1 aflevering 2 aflevering 3 aflevering 4 aflevering 5 aflevering 6 aflevering 7 aflevering 8 aflevering 9 aflevering 10 aflevering 11 aflevering 12 aflevering 13 aflevering 14 aflevering 15 aflevering 16 aflevering 17 aflevering 18 aflevering 19 aflevering 20 aflevering 21 aflevering 22 aflevering 23 aflevering 24 aflevering 25 aflevering 26 aflevering 27 aflevering 28 aflevering 29 aflevering 30 aflevering 31 aflevering 32 aflevering 33 aflevering 34 aflevering 35 (de laatste aflevering)

Let op: In verband met copyright is het op TvMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

Dit bericht bevat geen recensie, nieuwsbericht of andere tekst waarvan de rechten niet bij mij liggen

* denotes required fields.

E-mailadres

Gebruikersnaam

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

Anderen mogen mijn e-mailadres zien

*

Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden en privacybeleid

* denotes required fields.