Die Nibelungen: Kriemhilds Rache (1924)

Inderdaad beter dan het eerste deel. Het tempo ligt wat hoger en wat een verscheurend drama op het einde. Ik bedoel: je kunt de hele kwestie vanuit het standpunt van ieder personage bekijken en begrip en sympathie opbrengen voor ieder van hen. Ze deden allen wat zij echt geloofden dat het juiste was en het leidt enkel tot de ondergang van hen allen.
Zo'n groots drama ten tonele voeren zonder in stereotypen, clichés en zwart/wit-voorstellingen te vervallen is meesterlijk!!!

Waar deel 1 van Die Nibelungen zich richt op Siegfried en zijn grootsheid, gaat deel 2 over zijn weduwe, en haar drang naar wraak naar de moordenaar van Siegfried.. Deel 1 ging over een ontdekkingsreis van Siegfried en deel 2 voornamelijk over de onderlinge relaties: de decors zijn hierdoor wat eenzijdiger (maar nog steeds erg mooi).

Het leuke is, zoals al eerder genoemd, dat elk karakter redelijk legitieme motivaties heeft voor zijn/haar handelen. Het einde van de film kende ik al (uit een of andere docu over expressiosme als extra op een andere silent): het knalt erin als een malle, de grootste strijd tussen de hunen en de nibelungen is prachtig om te zien.

Wel heeft de film ook wat oneffenheden: Sommige camerastandpunten komen nogal uit de lucht vallen: zo zie je eerst een persoon tegen een huis staan, en bij de close up veranderd de achtergrond opeens naar iets heel anders. Soms lijkt dit een bewuste keuze, soms niet. ik weet niet zo goed wat ik ervan moet maken... Ook de montage laat wat te wensen over af en toe zeker als je de film naast metropolis of spione legt: qua skills zit Lang hier (nog) niet in topvorm.

Maar het verhaal en de decors maken veel goed. Het theatrale acteerwerk komt in mijn ogen goed uit de verf.

Over dit tweede deel van de Nibelungen ben ik minder enthousiast dan over het eerste deel "Siegfried", dat mij toch een stuk meer wist te boeien, maar niettemin blijft "Kriemhilds Rache" toch een mooi stuk zwijgende cinema. Mooie decors, mooie gevechten tussen Hunnen en Nibelungen. Ook het brandende paleis oogde zeer mooi. Zeer belangrijk voor de Nibelungen in zijn geheel vond ik toch ook de muziek van Gottfried Huppertz die van de verfilming van de Nibelungen een symphonisch gedicht maakten.

4,0*

Siegfried is dood en Kriemhild wil wraak. Fair enough, maar Kriemhilds manier van wraak nemen zou zelfs Charles Bronson doen sidderen van angst. Het loopt allemaal uit tot een van de grootste en meest brute slachtingen uit de filmgeschiedenis. Het geweld is misschien niet expliciet, de film straalt een enorme vernietigende kracht uit. Idi i Smotri in een fantasysetting bijna. Fans van Ran van Kurosawa moeten ook opletten. Die film mag dan gebaseert zijn op Shakespeare's King Lear en enkele plaatselijke legendes, hij heeft ook opvallend veel overeenkomsten met Kriemhilds Rache. Zowel plot als de uitvoering van een aantal sleutelscènes lijken veel op elkaar.

Als je eenmaal bij de climax van Kriemhilds Rache aangekomen bent is het bijna wonderbaarlijk om je voor te stellen dat Die Nibelungen bij Siegfried op zo'n onschuldige wijze begon. Daar leek het nog een Disneyfilm te worden, terwijl deel 2 uiteindelijk verandert in de hel. Siegfried is mooier geschoten en heeft een meer magisch gevoel, maar Kriemhild is bijna eng en meeslepender. Het is moeilijk te zeggen welke ik verkies. Het is duidelijk een tweeluik, maar het zijn tegelijkertijd twee totaal andere films. Zie je zelden in zo'n serie, zo'n scheidslijn. Dat licht waarschijnlijk aan Fritz Lang. Fantasyverhaaltjes behandelde hij in latere films ook vrij onschuldig, maar met uitzonderlijke visuele pracht. Maar zodra het gaat om wraak wordt Lang altijd somber en duister. Dit is gewoon geen uitzondering. Kriemhilds Rache is echter ondanks zijn duisternis menselijker dan Siegfried. Het gaat meer om loyaliteit. Er is ook ineens aandacht voor zaken als de problemen voor muzikale inspiratie van de bard en de band tussen Etzel en zijn kind. Zoiets miste toch wel in deel 1.

De film heeft ook minpunten. Waar Siegfried in het laatste uur wat te traag werd, is Kriemhilds Rache dat in het eerste uur. Er zitten wel érg veel scènes met een rouwende Kriemhild in en het spel van Margarete Schön is nogal eentonig (constant met het blik op oneindig staren). In plaats daarvan had Günther meer speeltijd verdient, die blijft nou te lang op de zijlijn. Ook had ik graag Brunhilde terug zien keren. Een enorm belangrijk en vermakelijk karakter in deel 1 keert om onverklaarbare redenen niet terug in het vervolg. Dit schijnt overigens aan het bronmateriaal te liggen: Das Nibelungslied vergeet Brunhilde ook plotseling. Jammer. We krijgen er echter wel Rudolf Klein-Rogge als Attila (of Etzel) the Hun voor terug. Zeer vermakelijk personage.

Als ik overigens zeg dat deel 1 mooier geschoten is dan deel 2 wil ik niets afdoen aan de visuele pracht van Kriemhilds Rache. De film is expressionistischer dan zijn voorganger en er zitten veel opvallende beelden in. Met name Kriemhild in haar gewaad die ijzig al het leed op het einde aanziet. Maar de hele vernietiging van de Nibelungen is gewoon fantastisch in beeld gebracht.

Een dikke aanrader, dit tweeluik. Bizar dat dit niet zo bekend is als Metropolis. Die moet ik weer eens herzien, maar nu heb ik niet de indruk dat die beter is dan Die Nibelungen. De Kino-dvd heeft fantastische beeldkwaliteit en veel meer scènes dan ooit vertoond zijn. Niet te missen.

Dikke vier sterren.

Aan het einde van deel 1 zit Brunhilde bij het opgebaarde lijk van Siegfried als Kriemhild binnenkomt. Van dichtbij ziet Kriemhild dat ze heeft zelfmoord gepleegd en beveelt de wachters om de koning te melden dat zijn koningin dood is. Hoe dat met het bronmateriaal zit, weet ik niet.