The Proposition (2005)

Na overdreven auto's, F&F, en het nodige aan Manga geweld, Azumi, de afgelopen dagen, toch wel toe aan iets serieuzers en iets dat me bovendien ligt. En de greep naar deze film was dan ook met graagte hoewel de film me jaren terug, geleend uit de bieb, toch wel een beetje tegenviel. Maar dat tegenvallen deed The Proposition dit keer geenszins en de film bereikte mij in zijn totaliteit.

Van een introductie of inleiding is weinig tot geen sprake, want snel zitten we in de rondvliegende kogels waarop een gesprek volgt en er een voorstel aan Charlie gedaan wordt, namelijk het uitleveren van zijn eveneens gezochte broer Arthur. De film vervolgt zich met een tweedeling waar Charlie de Australische landschappen doorkruist op zoek naar Arthur en Captain Stanley in de 'beschaafde wereld' steeds verder onder vuur komt te liggen vanwege 'het voorstel' en de menigte, het 'brave volk', bloed eist en ruikt met uiteindelijk een grimmige finale tot gevolg.

Zo op het eerste oog lijkt The Proposition een straight forward neo noir western, maar het geheel wordt toch echt wel iets extra's gegeven met een bij tijd en wijlen mystieke sfeer. Het is het punt waar de film met zijn tweedeling juist weer samensmelt in een soort van Yin Yang tussen goed en kwaad, tussen goede mensen die uiteindelijk kwaad doen en kwade mensen die goed doen. Samen met de prachtige cinematografie van de natuur, en uiteraard de prachtige landschappen, is The Proposition een mystieke trip tussen goed en kwaad vergelijkbaar met bijvoorbeeld Apocalypse Now. Dan zou ik nog bijna de mystieke klanken vergeten, die me soms aan Stalker doen denken, van niemand minder dan Nick Cave. Dit samen in de mix met een bepaalde grimmigheid, rauwheid, droefheid en geweld, zorgt toch wel voor een bijzonder geheel dat niet helemaal op waarde geschat wordt als ik de cijfers zo zie.

Zoals reeds gezegd bevalt de film mij deze tweede keer veel en veel beter, en dan heb ik nog niet eens de cast benoemd met de altijd bijzondere Guy Pearce en Ray Winstone die ook goed kan waarderen. Het mag duidelijk zijn wat mij betreft, een uitstekende film.

Geen typische western. Oké op verschillende fronten volgt het wel de paden van de Amerikaanse (of Italiaanse) tegenhangers. Maar de setting is hier de uitgestrekte Australische outback van de negentiende eeuw en er is geen zwart-wit schets van de held die tegen de slechterik vecht. Eerder is ergens in de achtergrond het verhaal van de blanke man die het land van de Aboriginals probeert te ‘civiliseren’ met verregaande discriminatie. De film begint, met een vuurgevecht dat resulteert in de gevangenneming van twee van de Burns -broers, Charlie en de 14-jarige Mikey door Captain Stanley. Charlie krijg een voorstel; (de titel) vermoord Arthur de oudere meest brute derde broer en het leven van het jongere broertje zal gespaard blijven. Dat plot is tamelijk eenvoudig en rechttoe-rechtaan, maar er is hier niet iemand waar je omgeef, er is ook geen echte reden waarom de personages iets doen, en de personage zijn zoals gezegd, niet echt goed of helemaal slecht. De personages zijn meer ontheemd of niet op hun plaats (net zoals rozentuin met wit tuinhekje voor het huis van Stanley en zijn vrouw Martha middenin een ruige woestijn) Die "gebreken" vind ik juist de kracht van deze film! De film is nu beschouwend en het grove geweld komt voort uit wie ze zijn... Bepaalde scènes zijn dus best schokkend te noemen, vooral door de abruptheid ervan en ze deden me ook wel wat aan Sam Peckinpah denken! Al met al een aparte maar prachtfilm! En dan heb ik het nog niets eens over de muziek van Nick Cave (die ook het script schreef) en mede-Bad Seeds-lid en Dirty Three-violist Warren Ellis.

Regisseur John Hillcoat toont de gruwel in deze warme omgeving op een bijzonder pijnlijke manier, maar The Proposition is duidelijk op meer uit dan het exclusief tonen van geweld. Op die manier worden er een grote hoeveelheid aan personages geïntroduceerd die te beperkt worden ontwikkeld om een blijvende indruk achter te laten. Guy Pearce en Ray Winstone acteren niettemin goed en krijgen beslist geen makkelijke figuren toebedeeld, daarvoor een pluim. Hillcoat houdt de sfeer in de eerste helft bovendien stevig vast, maar introduceert teveel ridicule inslagen (zoals de verschijning van John Hurt) om dat voortdurend vast te houden. Tweede helft focust zich wat op meer gewelddadigheden, maar die nemen ook niet weg dat er nogal weinig perspectieven zijn om boeiend te vinden.

Nergens toe leidende naargeestigheid.