Lost Highway

Tja, ik ben van nature uit een "laagstemmer". 5 sterren zal ik wellicht nooit toekennen (omdat de absolute perfectie niet bestaat), en 4,5 en 4 geef ik uiterst zelden zodat ik dié films die ik ongelooflijk sterk vind, als een select kransje van de rest kan blijven onderscheiden. Voor mezelf is 3,5 nog steeds een erg hoge score.

Helemaal mee eens. Het heeft geen enkele zin dit audiovisueel meesterwerk proberen te begrijpen. Je moet het gewoon ondergaan.

Voor mij had dit wel zin.
Ik bedoel maar : respect voor diegenen die een verklaring niet nodig vinden, maar je mag niet veralgemenen.

Uiteraard heb ik daar respect voor. Wat ik alleen wil aangeven is dat er tussen professionele filmcritici geen enkele consensus over de bedoeling van deze film bestaat.

Hier ben ik het wel een beetje met vdc eens. Hoewel je natuurlijkj zelf mag bepalen of je wel/niet erover nadenkt. Zeker in het licht van de kunst/cultuurbezuinigingen is het handiger om te interpreteren. Consensus bestaat er over meer dingen wel niet, echter wellicht niet verstandig dat ómdat er geen consensus is, dat je er dan niet meer over na hoeft te denken.

Ook met een schijnbaar cirkelvormig verhaal - het 'begint' en 'eindigt' min of meer met dezelfde scène ('Dick Laurent is dead') - moet je, in een poging om er greep op te krijgen, ergens beginnen. De cirkel bestaat duidelijk uit twee helften, die opgebouwd zijn uit dezelfde elementen. Dit zijn vier 'personages' die in een bepaalde verhouding tot elkaar staan. Die verhoudingen zijn in de twee helften wel verschillend - oppervlakkig gezien lijken het twee verschillende verhalen - maar volgens mij komt de totaalstructuur van die twee helften op hetzelfde neer: een persoon in conflict met zijn diepste verlangens, die in het najagen daarvan ten onder gaat. In beide verhalen is er een persoon - Madison/Dayton - met een object van verlangen, een vrouw (Renée/Alice) waarmee hij als het ware tot een eenheid wil komen, die hij wil bezitten en domineren. Die wil tot totale dominantie wordt verpersoonlijkt door de figuur van Laurent, een gevaarlijke gangster die de vrouw vollledig in zijn macht lijkt te hebben. Het vierde element wordt vertegenwoordigd door Andy, een tweederangsfiguur die een soort hulpje is van Laurent, en de vrouw in contact heeft gebracht met Laurent.

Al deze personen staan op één of andere manier in contact met, en weten van het bestaan van de 'mystery man', een demonische figuur die volgens mij staat voor de 'verkeerde' machtswil, het godgelijk willen zijn, van Madison/Dayton. Het gezicht van Renée verandert op zeker moment in dat van de Mystery Man; Andy herkent hem als Madison hem aanwijst op het feestje als 'een vriend van Dick Laurent', voor Alice is het 'de heler'; hij is de man naast/achter Laurent bij diens laatste telefoongesprek met Dayton, en Laurent ziet hem vlak voor zijn dood in de woestijn met Madison ('What do you guys want?') Dat deze mystery man alleen tot leven komt door het verborgen machtsstreven van Madison wordt duidelijk uit zijn verklaring dat hij alleen komt op plaatsen waar hij uitgenodigd is.

Dit alles sterkt mij in het idee dat al deze figuren aspecten zijn van één en dezelfde persoonlijkheidsstructuur, en misschien niet eens van één en dezelfde persoon, die op verschillende manieren hetzelfde beeld schetsen. Dat de beide helften een conflict tussen 'realiteit' en 'wensdroom' vertegenwoordigen, waarbij de 'realiteit' tenslotte overwint, vind ik dus niet overtuigend in die zin, dat volgens mij de 'wensdroom' van Madison hetzelfde heilloze pad volgt als in de 'realiteit'. Die gevolgtrekking meen ik ook te kunnen doen uit het feit dat de twee verhalen op verschillende plaatsen elkaar raken, met elkaar in verbinding staan, en dat er dus een cirkel is die beide verhalen omsluit. Madison/Dayton wil de positie van Laurent, dát is de wensdroom.

Het fraaie van deze film is voor mij dat die viervoudige structuur in het geheel zit, in de twee 'helften', en ook op scène-niveau herhaaldelijk terugkomt. Dayton met zijn ouders en zijn vriendinnetje, Dayton met zijn vriendinnetje in de auto, gadegeslagen door twee politiemannen in een auto even verderop, Dayton met Laurent en twee lijfwachten in de auto, de foto in het huis van Andy etc.

De figuur van Dayton lijkt mij ook niet bepaald een ideaal-type. Hij komt op mij over als een smalltown slome duikelaar, wonend bij zijn sukkelige ouders, vrijblijvend donderjagend met zijn buurmeisje. Dat brengt mij op de dubbelzinnige rol van het Arquette-personage. Door haar verschijning schopt zij dit lamlendige leventje overhoop; daarmee, ook in het vervolg, de klassieke rol van de jungiaanse anima-figuur vervullend, de anima die de man tot daden kan aanzetten die hem daadwerkelijk tot een man maken, maar hem ook in het verderf kunnen storten. Het komt dan aan op de 'goede' verhouding tot die anima, die de man hoe dan ook nooit kan 'bezitten' ('You'll never have me'). Integendeel, dat streven leidt tot 'bezetenheid'.

Je kan je afvragen of Lynch in deze film die dubbelzinnigheid (met name de positieve kant) van de anima ten volle heeft uitgespeeld. Nu hangt er inderdaad een zeker fatalisme, een onontkoombaarheid van verdoeming over het geheel, van een persoon die onvermijdelijk in het verderf wordt gestort, in een niet te doorbreken cirkel van verlangen, verdringing en (zelf-)vernietiging. Het is een wat merkwaardige vermenging van Freud en Jung geworden. Ik heb een voorkeur voor Jung, al is het zeker zo dat in de verhouding tot die twee Jung de dwerg is die op de schouders van de reus Freud staat.

Ik wil met dit alles niet suggeren dat Lynch deze film gemaakt heeft met de ideeën van Freud en/of Jung in gedachten. Die benadering zou waarschijnlijk een veel zwakkere film hebben opgeleverd. Ik geloof Lynch wel als hij zegt dat hij werkt met invallen of ideeën, en dan intuïtief associërend en combinerend naar een min of meer samenhangend geheel toewerkt. Maar het feit dat de structuur van deze film volgens mij opvallende raakvlakken vertoont met die ideeën van Freud en/of Jung, bewijst dan alleen maar dat die ideeën hoe dan ook raken aan enkele wezenstrekken van de menselijke psyche.

Ik ben hier natuurlijk ook maar een beetje aan het associëren. Ik heb absoluut niet de pretentie om iets definitiefs te willen zeggen over deze film. En iedereen die dit alles anders ziet, of dit gelul vindt, heeft vanuit zijn standpunt - wat dat dan ook is - daar het volste recht toe. Maar een goede film is natuurlijk een subjectieve beleving, waar je uit kan halen wat je er zelf instopt, voorzover de film daar aanleiding toe kan geven.

Er blijven natuurlijk zaken over waar ik absoluut geen chocola van kan maken, en voor mij alleen bijdragen aan de raadselachtige droom-sfeer van deze film, bijvoorbeeld het telefoongesprek dat Arnie (het Pryor-personage) voert. Het is een scène met een zekere nadrukkelijkheid, maar wat zégt hij daar in hemelsnaam? Iets als: er werken hier negen personen; aan zeven daarvan mag je het vragen, en als iemand je de juiste prijs noemt, mag je het ook aan de andere twee vragen'.

Wacht eens even: die negen personen zijn: Madison, Dayton, Renée, Alice, Andy (2x), Dick Laurent, Eddy Laurent en de Mystery Man. Maar wat is de vraag, wat de prijs, en wie zijn die andere twee?

Jouw benadering van de film (Fred in conflict met zijn verlangens, hunkeren naar een machtspositie als die van Laurent) doet tot op zekere hoogte geen afbreuk aan mijn “verklaring” (sorry als je dit woord niet graag hoort ).
Dat Fred zijn “wensdroom” niet ten volle in de gewenste richting weet te sturen, is wellicht omdat er flarden van realiteit dreigen in te sluipen (deze benadering houdt steek, vind ik, vooral omdat duidelijk iets gelijkaardigs gebeurt in Mulholland Drive - typisch Lynch dus). Constant is er die dreiging (“You’ll never have me”), en dan stuurt Fred zijn droom bij (focus op vermoorden van Laurent, met het geloof dat hij de geschiedenis kan herschrijven (deurbel).)
Net als jij wil ik ook benadrukken dat mijn versie met het nodige voorbehoud moet gelezen worden. Lynch doet ons raden en gissen, en misschien is dat nu net het boeiendste wat de man ons biedt.

Wat dat telefoongesprek over die negen personen betreft, daar herinner ik me niets meer van.