The Ten Commandments (1923)

Staat deze op de nieuwe SE van The Ten Commandments uit 1953?

Deze box net aangeschaft. Op de "50th Anniversary Collection"- editie staan inderdaad beide versies van de film.

Heb je hem ondertussen al eens bekeken? Als je hem hebt gezien, zou je dan een vergelijking kunnen maken?

Het eerste dat opvalt bij het kijken van deze film is de magnifieke wijze waarop de print gerestaureerd is (de versie die dus als extra op de 50th anniversary edition staat). Als het geen stille film was geweest, had ik niet gelooft dat ie alweer uit 1923 komt, zo goed is beeldkwaliteit.

De omslag na ongeveer drie kwartier van bijbels epos naar 'hedendaags' moralistisch drama is op zn minst dubieus te noemen. De film speelt meer als een 'double feature' die toevallig het hoofdthema delen dan als één hechte film. Neemt niet weg dat beide delen van mij een dikke thumbs up krijgen. Vooral het eerste deel is buitengewoon indrukwekkend en groots in opzet; DeMille maakte er later, waaronder in de 1956 versie van The Ten Commandments, een specialiteit van om bijbelse verhalen om te toveren in overweldigende, massieve (en kitscherige) filmproducties.

Het tweede gedeelte is veel kleinschaliger, maar daarom niet minder interessant. Het verhaal van twee broers waarvan de een lak heeft aan de tien geboden en de ander ze zo goed mogelijk probeert na te leven is natuurlijk erg voorspelbaar en kan niet ontsnappen aan wat sommigen misschien zullen interpreteren als Christelijk gepreek. Maar zoals aan het begin van de film al wordt gezegd, de tien geboden zijn er niet om God een plezier te doen, maar bedoeld als algemene richtlijnen om de wereld een beetje op orde te houden. En dat is ook de boodschap die DeMille lijkt te willen uitdragen. 4*

Mooie film, zeker het eerste deel.

Het 2de deel is minder groots maar toch wel interessant.

Hoewel het niet in de buurt komt van Ben-Hur, a Tale of the Christ van Fred Niblo of zelfs maar Intolerance van D.W. Griffith is deze film zeker de moeite waard.

Het eerste deel is spectaculair met de uittocht van de Israelieten onder leiding van Mozes. Misschien zijn sommige scenes wel beter dan die uit de versie van 1956, met name het scheiden van de zee ziet er veel geloofwaardiger uit.

Het tweede deel in de 'tegenwoordige' tijd is zeker ook de moeite waard, alhoewel de moraliserende boodschap er wel heel dik bovenop ligt. Dat is gezien de periode waarin de film is opgenomen - na de vernietigende Eerste Wereldoorlog - wel te verklaren, maar het is vandaag de dag wel even doorbijten.

Heel mooi is het shot vanaf de top van de kerk waarin je een prachtig plaatje hebt van het San Francisco van 1923.

Zoals al eerder vermeld is de kwaliteit van de print werkelijk fabelachtig goed. Zouden ze toch ook eens moeten doen met de films van Griffith.

Gij zult geen slechte verfilmingen van de Bijbel maken, opdat gij de goede naam des Heerens in ere houdt.

Of zoiets.

Dit is een betere film dan The Ten Commandments uit 1956 wat mij betrefd, maar niet veel beter. Het zwart-wit lijkt tot mijn eigen verrassing beter bij het verhaal te passen dan de nogal kitscherige technicolor van de latere film. Dit deel is ietwat dreigender bedoelt dan de remake. Waar die film meer een avontuur is, is de boodschap hier stukken belangrijker: luister naar de tien geboden of anders... Het gebruik van veel schaduwen past daarbij. Ook mis ik niet bepaald de campy dialogen uit de versie van '56. Hier worden tussentitels gebruikt met voornamelijk letterlijke quotes uit het Heilige Boek. Voor de liefhebbers. Mozes is ditmaal geen gespierde Charlton Heston, maar een werkelijk oude en zelfs ietwat dikke man. De hele ontstaansgeschiedenis van Mozes wordt achterwege gelaten waardoor het verhaal begint als Mozes de tiende plaag loslaat op Egypte. Vreemd genoeg eindigt het niet met het gebruikelijke happy end, maar met een woedende Mozes die de geboden kapotgooit. Vervolgens komt er een modern verhaal dat niet in de remake zit, maar wel de helft van de speelduur in beslag neemt.

Erg veel kan ik niet met dit soort wat al te letterlijke religieuze verfilmingen. Gelovigen zijn goed, niet-gelovigen zijn slecht. Er is geen middenweg. Dus als in het moderne verhaal een man aan het begin zweert dat hij alle tien geboden zal breken weet je hoe het afloopt. Het beeld waarin hij aan het einde voor Gods toorn wegvlucht in een boot genaamd 'Defiance' en vervolgens in een storm op de rotsen wordt geworpen zou niet mistaan als een soort politieke cartoon in een krant, maar mist de subtiliteit voor een film. Je moet echt wat hebben met simpele moraallesjes wil je hier een meesterwerk in kunnen zien.

Dat gezegd hebbende moet ik toegeven dat het allemaal vrij goed gemaakt is en er een zekere kracht uitgaat van de soms erg mooie zwart-witbeelden. God zelf verschijnt uiteraard niet in beeld, maar er hangt wel een dreiging achter de film alsof God elk moment zijn wraak kan nemen. Zelf vind ik verhalen over een goed waarvoor je respect hebt in plaats van angst overigens aansprekender, maar goed.
3*

Ik heb zelden een film gezien waarbij de moraal er zo dik bovenop ligt en de boodschap er zo hard doorgedrukt wordt, als hier. The Ten Commandments mag dan misschien wel negentig jaar oud zijn, maar zelfs voor die tijd is dit toch wel behoorlijk extreem.

Het bestaat grofweg uit twee delen. In het eerste deel zien we het bijbel verhaal, waarbij Mozes de Israëlieten uit Egypte begeleidt. Ik was vooral benieuwd hoe ze de zee zouden gaan openen met special effects. Ondanks dat het natuurlijk wel verouderd is, zag het er nog best redelijk uit. In ieder geval niet slecht en zeker ook niet zo nep als ik van tevoren gedacht had.

De tweede helft speelt zich af in het heden en vertelt een verhaal, waarbij de tien geboden naar voren komen. Ook hier ligt de boodschap er super dik bovenop. Los daarvan zijn de beelden ook hier best goed en ziet de film er voor zijn tijd gezien, gewoon best goed uit. Prima camerawerk en ook de zekere dreiging, is op sommige momenten zelfs licht voelbaar. Maar de uiteindelijk boodschap en de diverse moraaltjes worden te overduidelijk gebracht. Een beetje souplesse had de film een hoop goed gedaan, maar dat zat er blijkbaar niet in.

Ik ben trouwens nog wel benieuwd naar de remake, maar daar moet ik gezien de immense speelduur nog wel even een goed moment voor kiezen.

2,0*

Als je denkt dat je alleen het verhaal van Mozes te zien te krijgen, dan kom je wel even bedrogen en verrast uit. Na een half uur dacht ik: nu al die scheiding van het water waar het volk van Israël erdoorheen lopen? Afijn, toch verder gekeken en ondanks dat het een stomme film is (film zonder geluid dus), bleef ik kijken. Wil toch weten hoe het afloopt. Wat me altijd opvalt bij dat soort films (stomme films), is dat alles zo overdreven gedaan wordt. Bij een andere dvd bij extra's zei een regisseur dat ze dat expres deden om toch het publiek een indruk te geven wat er afspeelt. Blijdschap, verdriet, boosheid, enz. Waar ik wel nieuwsgierig naar was, hoe ze het scheiden van de zee zouden doen. En dat voor die tijd, heel indrukwekkend. Special effect bestond nog niet of nauwelijks. Maar figuranten zat. Je weet dat je een spektakel film krijgt als je een film van Cecil B. DeMille gaat kijken. Of deze nou beter is dan die uit 1956? Mmmm.

Zeker de moeite waard om eens gezien te hebben.

Ik dacht ook dat de film in grote lijnen het verhaal van Exodus was, Mozes die de Israëlieten uit Egypte leidt naar het beloofde land. Maar al in het begin wordt er gerept over een proloog en een feature, en inderdaad na ongeveer drie kwartier houdt het verhaal van Mozes al op. Onlangs heb ik de laaange versie uit 1956 gezien van DeMille, dus ik was ergens ook wel opgelucht dat er nu een ander verhaal verteld werd. Het eerste deel wordt prima in beeld gebracht, met enkele spectaculaire scenes zoals de uittocht van de Egyptische strijdwagens en natuurlijk het splijten van de zee. Ik stoorde me wel een beetje aan de vele Bijbelcitaten die een samenvatting vormden voor een belangrijke gebeurtenis die zelf buiten beeld bleef.

In het langere tweede deel brengt DeMille zijn boodschap met karrevrachten moraal tegelijk, daarbij vergeleken is Steven Spielberg een meester in subtiliteit. De atheïst is uiteraard immoreel en alleen maar uit op eigen gewin, zijn godvruchtige broer is bescheiden, eerlijk en noem het allemaal maar op. Toch was ik positief verrast, DeMille weet zijn zedenpreek te vangen in mooie beelden, en er zaten een aantal shots bij die me bijna het ijdel gebruik van de Naam des Heeren deden ontlokken.

Doet niet onder voor de sort-of-remake uit 1956 en duurt daarbij bijna de helft korter.

De moraal is af en toe erg vervelend, maar het was uiteindelijk de orgelmuziek die me nog meer ging tegen staan. Wel een mooie restauratie, maar die score lag me totaal niet. Nu wel benieuwd wat ik van de 'remake' ga vinden. No rush.