Ivan Groznyy I (1944)

Geen kwestie van mening, kwestie van smaak. Dit bombastische past meer dan uitstekend bij de communistische propaganda (in opdracht van Stalin), eerder een feit dan een mening. Of het je ligt... dat is een ander punt.

Ik heb deze films (dl 1 + 2) vooral gekocht door al dat fascinerends dat op de achterzijde van mijn Moskwood-dvd stond. Deels door de baanbrekende cinematografie van Sergei M. Eisenstein, anderzijds door de zeer boeiende geschiedenis van deze onvoltooide trilogie (steeds gelinkt naar Jozef Stalin).

Gelukkig ook helemaal geen slechte film. Hier wordt een stuk grensverleggende geschiedenis van Rusland verfilmd, en dat is op zich ook wel interessant. Helaas gebeurt dit met de nodige propaganda, maar dat hoort er nu eenmaal bij.

Het feit dat deze film enorm theatraal is, Ivan als heilig voorgesteld wordt, en de film enorm veel bombastische muziek bevat versterkt langs de ene kan de communistische propaganda, maar zorgt er tevens ook voor dat de spanningsboog van de kijker strak blijft. Op naar deel twee.

Ik vond er niks aan. Te bombastisch, theatraal en episodisch naar mijn smaak. Eisenstein was blijven steken in de stomme film.
Deel 2 zelfs nooit gekeken.

Dus als iemand de moskwood-dvd wil kopen...

Shit, concurrentie. (... )

Eigenlijk weinig toe te voegen aan het bericht van goongumpa.
Nu wil ik wel benadrukken dat het gewoon bij de film hoort. Het met veel bombast tonen van de film hoort gewoon in dergelijke Sovjetfilms. De personages waren precies zoals ze moesten zijn, imponerend. Nu heeft dat ook deels te maken met de simpele, maar geniale cameratechnieken. Zoals het kikker-/vogelperspectief. Eisenstein heeft niks fout gedaan, het trok me gewoon niet.

Ik ben deze film mede gaan kijken omdat hij een economische speelduur heeft, zeker als je in overweging neemt dat het een groots epos betreft over een van de meest gevreesde tsaar van Rusland.

Helaas vond ik de film niet bijster attractief, er wordt nauwelijks gevochten in deze film, het betreft vooral een politiek steekspel op hoog niveau achter de coulissen ( op zich wel onderhoudend hoor ). De enige keer dat ik opveerde uit mijn stoel was tijdens de tirade van de uit zijn dood opgestane Ivan. Ik had alleen graag wat meer daden i.p.v. woorden en verschijningen gezien, die Ivan daadwerkelijk naar het niveau van een vreselijke barbaar zouden tillen.

Je kunt wel zien dat Eisenstein kosten noch moeite heeft gespaard wat betreft de kostumering, die nog wel aardig uit de verf komt. Op de eindscene na, vond ik het zwart - wit gebruik niet meer dan wel redelijk. De zoveel geprezen close ups konden mij nauwelijks bekoren, aangezien deze op schoonheid allang voorbij gestreefd zijn en het ook geen dramatische functie wist te vervullen bij mij.

Ik heb mij uiteindelijk zeker niet verveeld, maar waarom deze prent nu nog bijzonder zou moeten zijn? Ik heb werkelijk geen idee! Een 2,5*

Ivan Grozny I is visueel bijzonder. Het spel met schaduwen en licht is uniek en het theatrale acteerwerk past in het verhaal om machtsstrijd en erkenning. De montage is van hoog niveau met de clos-ups die zich in een hoog tempo afwisselen. Het talent van Eisenstein is onmiskenbaar te spotten. Het is alleen jammer dat het verhaal gedurende de hele film wordt voorgekauwd. Als je een willekeurig geschiedenisboekje voorleest heb je in principe al het script. Het drama en geniale lichtspel wordt daardoor bijna saai, waardoor ik hoopte op wat meer buitenshots zoals in de laatste scene of de belegering van Kazan.

Ik heb overigens niks gemerkt van de verschrikkingen van Ivan. Amper een kritische toon dus, behalve een noodzakelijke schreeuw hier en daar. Toch heb ik goede hoop dat ik in deel 2 wel een kleine kritiek weet te vinden.

Vooralsnog heb ik weer een hele bijzondere film gezien. Jammer genoeg kan het licht en montage niet verhullen dat het verhaal weinig bijzonders omvat. Ik ben wel zeer benieuwd naar deel 2.

Ivan de Verschrikkelijke klonk altijd erg interessant in de oren. Leuk om er dan eindelijk eens een film over gezien te hebben.

Nou ja leuk. Eerlijk gezegd was de film minder interessant en boeiend dan ik hoopte. Voor Rusland was het destijds wel een enorm grote gebeurtenis. In deze film wordt enorm theatricaal geacteerd. Nu snap ik allemaal best dat dit een onderdeel is dat bij dit soort films hoort. Ik kan er echter maar moeilijk aan wennen en op de een of andere manier valt mij op dat het iedere keer weer storend op mij overkomt.

Ook de bijpassende muziek was mij allemaal net wat te bombastisch. Gelukkig zijn er ook wel positieve elementen. Qua aankleding ziet het er allemaal mooi en uiterst verzorgd uit. Ook de cameravoering is bij vlagen best mooi. Verder is Ivan zelf een opvallend figuur en de enige in deze film, die ik juist wel goed vond overkomen.

Uiteindelijk is het allemaal net niet genoeg voor een voldoende. Daarvoor waren sommige elementen net een te grote storende factor. Toch wil ik het tweede deel binnenkort ook wel zien. Met de verwachtingen enigszins aangepast, kan die namelijk alleen maar meevallen.

2,5*

Dat dit een love-it-or-hate-it-films is is gemakkelijk te begrijpen, maar ik moet Mister Blonde bijstaan als hij zegt dat dit onmiskenbaar anders en bijzonder is. Ik was niet echt gecharmeerd van de vorige twee Eisensteins die ik zag (Battleship Potemkin en Alexander Nevsky), maar dit is wat mij betreft het echte weer. De ironisch simplistische "intellectuele" montage wordt achterwege gelaten en we krijgen er meer een tableuxfilm voor in de plaats. Camerabewegingen zijn schaars, maar ieder stilstaand shot op zichzelf is gewoon opzienbarend. Ik heb met grote verbazing zitten kijken naar de schoonheid van de composities, het contrastvolle zwartwitgebruik en bizarre, geniale aankleding. Er is niets dat hier visueel op lijkt en vooral het eerste half uur heb ik gewoon vol verbazing naar het beeld zitten staren.

Die kroning van Ivan tot tsaar is een visueel spektakel waar weinig films tegen op kunnen boksen. Dat moment dat we Ivans hoofd als schaduw op de muur zien staan is waarschijnlijk het beste schaduwshot uit de filmgeschiedenis. Vergeet ook niet die laatste scène, met die witte omgeving waarop massa's mensen te zien zijn, terwijl Ivans hoofd op de voorgrond verschijnt. En dan heb ik het nog niet gehad over de kostuums, zoals die mannen met die enorme kragen of Anastasia tijdens de kroning. Ook de sets zijn buitenaards, met van die vreemde kleine, lange deuren waar mensen voor moeten bukken om er doorheen te komen. Ja, dit is een visueel wonder in ieder opzicht, behalve misschien montage. De filmstijl is barokker dan barok. Daar past die theatrale manier van acteren ook bij. Gewoonlijk zou ik dat te lachwekkend voor woorden vinden, maar hier is het gewoon onderdeel van het totaalplaatje.

Zeker het eerste half uur zat ik makkelijk op vijf sterren. Daarna werd het visueel niet minder mooi, maar na de eerste schok ging ik wat meer op het verhaal en de personages letten en op dat gebied heeft Ivan the Terrible weinig te bieden, zoals alle Eisensteinfilms. Erg oppervlakkig allemaal, ondanks dat het om een machtsstrijd gaat die op zowel fysiek als psychologisch niveau plaats vind. Ik was zelfs totaal in de war met de films standpunt ten opzichte van Ivan zelf. Wordt hij hier als held afgebeeld of als psychopaat. Ik neig naar het laatste, maar elke keer als hij op zijn meest daadkrachtig en daarmee machtswellustig en psychopatisch is wordt de filmstijl grootser en de muziek heldhaftiger. En ik kan ook niet ontkennen dat er hier en daar een moment is dat het geheel bezwijkt onder zijn eigen gewichtigheid en dan gewoon onbedoeld hilarisch wordt, al valt het mee.

Toch gek dat dit zo weinig positieve meningen oplevert. Het is een heel bijzondere film. Ik heb veel zin in deel 2.
4* Mijn vierde viersterrenfilm op rij. Dat komt zelden voor.