Death of a Salesman (1985)

De vergelijking van Death of a Salesman van Miller met Smultronstället (‘57) van Bergman is aardig. Dat het leven van Isaac Borg meer op rationaliteit gebaseerd zou zijn dan het leven van Willy Loman is uit de irrationele lucht gegrepen.

In de twee films worstelen beide hoofdpersonages met een verschil tussen gekoesterde illusies en ervaren werkelijkheden. In allebei de gevallen gaan die irrationele illusies uit heden en verleden niet alleen over het eigen leven, maar o.a. ook over die van een eigen kind.

De film van Bergman geeft een wat algemenere schets van de relaties tussen mensen (zie mijn reactie bij die film), terwijl het stuk van Arthur Miller uit 1949 zich meer toespitst op ingehouden pijnlijkheden door het star vastklampen aan illusies in een vader/zoon relatie. De twee kunnen geen werkelijkheid meer met elkaar delen ondanks dat ze dit allebei zeer graag zouden willen.

Death of a Salesman liet in de tijd dat het geschreven werd, vlak na de tweede wereldoorlog, een ontluisterende achterkant zien van de Amerikaanse droom van hard werken en veel geld verdienen om weer te kunnen uitgeven. Het stuk beschrijft een mislukte poging om vol valse verwachtingen te zoeken naar liefde en geluk in een hoeksteen van de samenleving.

Trouwens dat acteurs geen oudere mannen meer in films zouden moeten spelen, lijkt mij net zoiets als jongere actrices nooit meer een illusioneel elfje laten spelen naast heksen en reuzen in boosaardige sprookjes.

Vanmiddag eindelijk maar eens uit de kast gehaald. Was verbaasd over de eenvoudige opzet van de set, daar is zeer weinig van het budget heen gegaan. Deed me meteen aan Dogville denken.
Ok, het verhaal is niet onaardig, een man die terugkijkt op zijn leven en wat er zoal anders had gekunt. Hofman is wel heel veel aan het woord, maar ach, het gaat ook over zijn leven als salesman, vader, echtgenoot en mens. Een thema uit het leven gegrepen.
Voor mij 2,5 *

Grappig, ik lees hier veel als kritielpunt dat Hoffman irritant wordt op een gegeven moment. Ik vind dat juist getuigen van een uiterst goed acteerwerk. En ik kreeg meer en meer medelijden met Willy Loman naarmate de film vorderde, juist omdát hij zo irritant overkomt voor anderen.

Het decor is met opzet zo duidelijk 'niet echt', omdat het stuk oorspronkelijk een toneelstuk is. Toch is het een inventief decor, en wordt er door draaiingen van de camera plotseling een andere scène of plaats mogelijk gemaakt.

Naast het acteerwerk en de filmische aspecten is het wat mij betreft in de eerste plaats het verhaal, het toneelstuk dat alle lof verdient. Het verhaal zit ijzersterk in elkaar en is eigenlijk een soort oudere, minder gelikte versie van American Beauty; het laat de vreselijke kanten van de American Dream en van de A mericannse normen en waarden zien.

De acteerprestaties zijn wel goed, vooral van Hoffman, maar de claustrofobische fassbinder-achtige omgeving maakt dat het voor mij echt niet aangenaam is. Ik ben geen toneelfan, ik hou van wijde landschappen en dieptezicht.
Deze lag al lang in de kast en met deze cast en regisseur had ik er echt veel meer van verwacht.

'Death of a Salesman' is het bewijs dat een sterk basisgegeven (in dit geval een confronterende theater-tekst van Arthur Miller over de aftakeling van een vertegenwoordiger tot een zielige oude man) niet noodzakelijk leidt tot een goede film. Zo zorgt de sobere studio-setting ervoor dat het geheel op den duur nogal vlak en vooral vervelend gaat aanvoelen. De dynamische acteurs zorgen aanvankelijk echter nog voor de nodige spanning binnen de fletse decors, maar op den duur gaat Hoffman vervelen in zijn uitbundigheid, en Kate Reid ronduit irriteren door haar vreselijke overacting.
Malkovich blijft fascinerend, maar eenmaal de pijnlijke finale (een klassiek gegeven binnen Millers werk?) zich voltrekt, is de film al lang niet interessant meer. Dat is de prijs die Volker Schlöndorff moet betalen door zo weinig te schrappen en zijn script bijgevolg zo beladen te maken.

Hoe 'Death of a Salesman' speelt met de overgang tussen droom en werkelijkheid is anderzijds erg aardig om te zien, en ook de overbodigheid van Harold is een heel wel overdacht gegeven: juist zijn drang om net zoals zijn vader te worden maakt het tot een simpele knul, en niet tot de man die hij wil zijn. Het einde, waar blijkt dat Biff de enige is die zijn les geleerd heeft, is eveneens bijzonder sterk: terwijl de moeder zich in haar afscheidsrede niet begrijpend uitlaat over de daad van haar man ("alle schulde waren eindelijk afbetaald...?"), spreekt de oudste zoon de haast mythische woorden: "he just had te wrong dreams..."
Helaas heeft de film op dat moment zo goed als al zijn draagkracht reeds verloren. Een nieuwe, frisse bewerking zou Arthur Miller dan ook meer eer aandoen...
2*

Als ik al geen Hoffmanfan was, dan nu wel definitief. Perfect, zoals hij Willy Loman neerzet, van begin tot eind. Chapeau voor John Malkovich. Wat een geweldige spanning tussen die twee, ijzingwekkend mooi gedaan. Het toneeldecor bevreemdt aanvankelijk, maar blijkt functioneel, voor de relatie met de buren, Lomans fantasiebeelden en de flashbacks. Het stoorde me tenslotte geenszins, alle aandacht gaat vanzelf naar de karakters en hun teksten. En die slepen mee en ontroeren. Prachtfilm.

Verfilming van een toneelstuk dat teveel een toneelstuk blijft, daardoor 'beklijft' het niet en duurt het allemaal te lang.

Voor deze rol won hij in 1986 een "Golden Globe Award for Best Performance by an Actor in a Mini-Series or Motion Picture Made for Television" 1 van de 5 zover

Is het iemand anders ook opgevallen dat in de beginscènes, wanneer de camera verder naar achteren filmt, duidelijk zichtbaar is dat het decor niet af is en stukken van de studio te zien is? Ik heb de film overigens gauw uitgezet. Voor dit soort films moet ik in een speciaal humeur zijn. Ik werd er spontaan deprimerend van. Ik zal dan ook niet gaan stemmen.

Fenomenale rollen van Dustin en John, Kate Reid die ertussendoor schippert... Mooi man. De dvd had er aan het einde echt geen zin meer in, dus bleef 'ie stotteren. Ook na 'm even verschoond te hebben, had de dvd echt geen zin. Dus kon ik niet het einde op een propere manier zien. Helaas. Maar de rest, is jawel, verbluffend. Dustin Hoffman is een steengoeie acteur, en het word per film alleen maar meer bevestigd. Sommige mensen hebben echt een talent dat niet verspild mag worden. Dustin is imo zo iemand. Wat een kracht. Wat een power heeft die man in zijn performance. Ik zou er echt bang van worden. John en Kate blijven als belangrijkste spelers wel goed en fier rechtop staan, tegenover het acteergeweld van mr. Hoffman.

Hoop dat ik het einde ooit eens kan zien.