The Fountainhead (1949)

Naar de bestseller van Ayn Rand, een (dikke) roman waar ik nu halverwege in ben. Geweldig filosofisch werk. Aangezien ik toch weet hoe het afloopt, kon ik de verleiding niet weerstaan de film te bekijken. Had ik dat maar niet gedaan...

Stylistisch ziet de film er prima uit, en Patricia Neal en Raymond Massey zetten uitstekende rollen neer. Het is echter grootheid Gary Cooper die hier een dramatisch slechte rol neerzet als Howard Roark. Ten eerste is hij al veel te oud om die rol te spelen, maar soit, daarnaast begrijpt hij de rol ook niet. Dit was niet de vurige Howard Roark (met oranje haar), dit was geen passie, dit was een 'moetje' voor de studio. De trivia op imdb geeft me gelijk, sjongejonges: Ayn Rand was furious when she heard that Howard Roark's speech at the trial was being trimmed, chiefly because it was considered long, rambling and confusing, especially to Gary Cooper who didn't understand it. She got the studio to make sure that the speech was untouched and in its entirety in the finished product.

Dan Ayn Rand zelf. Ze schreef het script voor de film, helaas. Een Hollywood-A-movie-script is andere koek. Er is zoveel geschrapt dat sommige acties en gebeurtenissen onbegrijpelijk zijn. Ik kan me voorstellen dat zij die het boek niet hebben gelezen er hier en daar geen touw aan kunnen vastknopen. De belangrijke personages Peter Keating en Ellsworth Toohey komen nu niet uit de verf en hun acties komen nu vreemd over.

Neal en Massey en prachtige sets weten er toch iets moois van te maken, maar verder dan 2,5* kom ik niet. Jammer.

De hoofdpersoon is gebaseerd op de legendarische architect 'Frank Loyd Wright'. Ben hier toch wel erg benieuwd naar.

Volgens zowel Ayn Rand als Frank Lloyd Wright is dit ten onrechte beweerd.

Opmerkelijk,

gezien het gegeven dat Ayn Rand zich op F.L. Wright heeft laten baseren voor het personage in haar roman.

En zeker gezien het feit dat er werken en schetsen van Wrights werk in de film verschijnen, zogezegd dan wel van de hand van het hoofpersonage.

Wat betreft de film, dat weet ik niet, maar voor zover ik weet hebben zij beiden altijd ontkend dat het karakter Howard Roark een portrettering van Frank Lloyd Wright was.

Dat inderdaad niet, wel gebaseerd op. Het personage Howard Roark is gebaseerd op F.L. Wright en W.E. Hickman. Het boek/film vertelt dan ook niet het levensverhaal van Wright, maar Roark zal wel een groot aantal karaktertrekken en opvattingen delen met Wright. Maar nu zijn we echt aan 't muggenziften . En, zoals ik al zei, veel van de schetsen die in de film getoond worden, zijn van de hand van Wright.

Behalve Friedrich Nietzsche kan ik me geen beter voorbeeld bedenken van een 'evil genius' als Ayn Rand. Net als Nietzsches filosofie zijn haar ideeen tegelijkertijd briljant en verwerpelijk, zowel intuitief logisch en voor de hand liggend als moreel volledig onacceptabel. Geholpen door haar gevoel voor humor weet ze samen met Vidor (ze bewerkte zelf haar boek voor het script) dit alles te distilleren tot een heerlijk en hilarisch stukje absurde propaganda camp. The Fountainhead is een van de meest verrassend goed uitpakkende boekverfilmingen uit het studio systeem, en kan zich in haar suprematische intellectuele zelfgenoegzaamheid spiegelen aan een van Roarks gebouwen.

Klassieker die zijn voornaamste belang haalt uit de historische waarde en niet zozeer omdat het nou zo'n meesterwerk is. Het lijdt aan een euvel waar veel boekverfilmingen mee kampen: hoe een ingewikkeld verhaal te vertalen naar een toegankelijke publieksfilm? Zelfs met behulp van de schrijfster in kwestie is het niet gelukt om iets neer te zetten wat op zichzelf staat voor de mensen die het originele werk niet kennen. Het resulteert in een film die van de hak op de tak springt en zo onvoldoende recht doet aan zijn belangrijkste karakters. Met name Elsworth is nu wel heel erg een goedkope schurk geworden, die geen enkele andere laag heeft dan dat hij tot antagonist dient voor Howard Roark. Ze zijn wel geslaagd om het megalomane van de roman in beeld te brengen, met name door de weelderige sets en het effectieve gebruik van de beeldcompositie. Ook noemenswaardig is het schitterende taalgebruik in de dialogen, de (volstrekt ongeloofwaardige) redevoeringen die de karakters voeren, zijn van een theatrale schoonheid en geven het geheel een unieke sfeer.