Europa (1991)

Ik vond Dogville werkelijk verschrikkelijk, is deze film dan aan te raden, of moet ik er niet aan beginnen?

Onvergelijkbaar.

superfilm! jammer dat von trier hier niet mee door is gegaan...

Ik vind Dogville en Manderlay ook errug vet. maar die dogma van hem is echt niet om aan te zien.

Machtig mooie film van Lars van Trier. Met stip de beste film die hij gemaakt heeft. Deze film moet het puur hebben van de beelden. Het verhaal, dat eigenlijk meer een droom moet voorstellen, is van ondergeschikt belang. Deze film is een waar cinematografisch spektakel vooral ook door de schitterende zwart-wit fotografie met af en toe het gebruik van kleurvlekken, zoals wij die oa te zien kregen bij de zelfmoordscene. Deze film kende ook een geweldig einde.
Het expressionisme wat deze film uitstraalt doet mij af en toe denken aan de zwijgende Duitse films uit de jaren twintig van de vorige eeuw.
Jammer eigenlijk dat zo een talentvol regisseur als Lars van Trier deze trent niet heeft voortgezet en later oversentimentele draken zoals "Breakin' the Waves" en "Dancer in the Dark" ging maken.

4,5*

Onovertroffen meesterwerk!

Deze film vandaag opnieuw bekeken, maar nu niet van een video opname zoals op 29 sept. j.l. maar van een DVD (UK import) Tartan, zodat de fotografie nog veel scherper en daarom ook veel mooier overkomt, want van de bijzondere fotografie moet deze stijlvolle thriller het toch voornamelijk hebben.
Toch jammer dat zo'n bijzondere film als deze toch zo weinig stemmen heeft en dat terwijl "Lars von Trier" toch niet de meest onbekende regisseur is. Maar ja, misschien is deze film voor veel filmliefhebbers te moeilijk. Niet voor mij in ieder geval, want ik verhoog mijn waardering naar 5,0*.

Het is alweer een tijdje terug dat een film zo'n reactie bij me los maakte als Europa van Lars von Trier. Praktisch de hele speelduur dacht ik naar een fantastische film te kijken, die zeker 4 sterren verdiende. Hou ervan of haat het, maar niemand kan ontkennen dat Von Trier hier iets unieks gemaakt heeft. Ik kan Europa moeilijk vergelijken met andere films die ik ken. Het verhaal is in grote lijnen opvallend genoeg identiek aan Dogville, al valt dat op het eerste oog niet zo op door de compleet andere stijl en setting. Beide films gaan echter over een naïef persoon die op een plaats komt waar hij/zij denkt iedereen te kunnen helpen, maar hij/zij vervolgens misbruikt wordt. Zelfs de eindes kun je op een bepaalde manier vergelijken.

Maar buiten dat om is het een bijna compleet op zichzelf staand werkje. De cinematografische keuzes van Von Trier zijn vaak opmerkelijk. Erg expressionistisch, maar het gaat wat verder dan dat. Iedereen heeft vast wel eens een film gezien waarin de acteurs voor zo'n scherm staan te acteren met daarop een achtergrond. Von Trier gebruikt deze techniek ook, maar totaal anders dan we gewend zijn. Daarbij doorbreekt hij zijn zwart-wit zo nu en dan met kleur, wat opzichzelf nog niet zo uniek is, ware het niet dat het zo schijnbaar willekeurig gebeurt. Ik heb nog altijd geen idee waarom Von Trier juist op die momenten naar kleur overschakelde.

De kracht van Europa zit het vooral in hoe Von Trier verschillende technieken (inclusief een fenomenale voice-over van Max Von Sydow) gebruikt om een wereld te scheppen die aan het randje van de hel lijkt te staan. Het na-oorlogse Duitsland van eind-1945 was waarschijnlijk al niet de meest vrolijke plaats om te zien, maar Von Trier beeld het af als een plek die ieder moment op instorten kan staan. Er heerst het gevoel van een horrorfilm, met al die duistere beelden en die muziek die doem lijkt te verkondigen. Daarnaast is het script een bijzonder staaltje pessimisme en paranoïa op zichzelf. Zelfs de acteurs weten weinig menselijks over te brengen. Ze acteren wat houterig, maar het kan goed zijn dat dit de bedoeling was. Dit is immers geen film over mensen als personen. Barr is in de hoofdrol een wat vreemde verschijning. Met dat brilletje en zijn postuur deed hij met sterk aan Harold Lloyd denken. Een wat rare vergelijking voor een project als dit.

Persoonlijk had ik het waarschijnlijk het beste einde gevonden als de hoofdpersoon na door iedereen misbruikt te zijn besloten had om naar Amerika terug te gaan en de Duitsers het zelf maar uit te laten zoeken. Voor Von Trier zou dat ongetwijfeld niet radicaal genoeg zijn en daarom komt hij met een einde aanzetten die mij zo niet heel erg aanspreekt. De hoofdpersoon blaast de trein op, omdat hij niet vind dat iemand daar nog het recht heeft om te leven. Het spijt me verschrikkelijk, maar persoonlijk vind ik dit niet alleen wat ongeloofwaardig, ik kan ook niets met de boodschap die erachter zit. Von Trier zou me ongetwijfeld naïef noemen, maar dergelijk pessimisme deel ik gewoon niet met hem. Ik had al vaker gelezen dat hij aan allerlei fobieën en depressies leed en hier kreeg ik even het gevoel dat hij wilde zeggen dat alle mensen slecht zijn en maar beter kunnen sterven. Zo sterk is het achteraf gezien niet bedoelt, maar toch blijft de film me net een stapje te cynisch.

Hierdoor wilde ik de film na het kijken ineens 2 sterren geven, in plaats van de 4 sterren die ik op zijn plaats vond tot ongeveer 5 minuten voor het einde. Intussen ben ik echter twee dagen verder en weet ik nog niet zeker of deze film met dat einde nou erg slecht is of erg goed. Een ding moet ik Von Trier nageven: hij weet je even wakker te schudden, maar of hij dat om geldige redenen doet valt nog te zien. De drie sterren die ik nu uitdeel zijn een beetje een onhandige compromie, aangezien ik dit geen drie-sterrenfilm vind. Ik moet alleen nog even afwachten of deze film na een tijdje goed of slecht bij me uitvalt.

Wat een fenomeen weer, deze film van Lars von Trier. Scherp en confronterend (hoewel minder dan in andere films van hem), meedogenloos tot het bittere end, maar meeslepend en onherroepelijk Von Trier vanaf het begin waar de verteller (Max von Sydow!) op de kadans van een rijdende trein de kijker Europa 'instuurt'. De visuele stijl is natuurlijk het meest opmerkelijk aan de film, met beelden van ongekende scherpte en pracht. Ik denk dat het niet onlogisch is om dit te vergelijken met de stijl die hij ook in Antichrist gebruikt, met name in de verbluffende proloog.

Maar om te zeggen dat de film enkel op de beelden drijft, gaat te ver, dat is ook niet hoe we Von Trier uit later tijd kennen natuurlijk. De film is een tocht door Europa, een tocht langs goed en kwaad, idealisme en cultuurrelativisme. Opvallend is dat zijn anti-Amerikaanse sneren van later tijd hier juist op Europa (of in elk geval Duitsland) worden geprojecteerd. Waar Dogville als een doorsnede van een Amerikaans dorp kan worden beschouwd dat door Von Trier moreel (en fysiek) met de grond gelijk wordt maakt, doet hij hier eigenlijk hetzelfde met Europa: het is een beschouwing van een samenleving in verval.

De setting is dan ook bijzonder naargeestig en verontrustend: Duitsland, vlak na de oorlog. Von Trier weet die naargeestige sfeer helder op te roepen door de onheilspellende, soms staccato muziek en duistere beelden. Alles is verwoest, overal puinhopen, Amerikanen maken er de dienst uit en kleine terreurgroepen (de Werwolfs) proberen uit patriottisme nog zoveel mogelijk te saboteren door mensen die met Geallieerden collaboreren om te leggen. Het is alsof de oorlog met alle spanning en geheimzinnigheid nooit is weggeweest. De baas van de het transportbedrijf (Zentropa) moet worden geholpen in zijn positie te blijven door een jood te laten verklaren dat die baas hem heeft laten onderduiken; de hoofdpersoon, een Amerikaan die uit idealisme naar Duitsland kwam om het land te helpen opbouwen en nu conducteur wordt in slaapwagons, wordt meegesleurd in intriges, waardoor hij een kant moet kiezen.

Zoals TOR terecht opmerkt, is de inhoudelijke parallel met andere films zeer duidelijk, van een idealist die met haar (in dit geval zijn) neus op de feiten wordt gedrukt. Verschil is wel dat Von Trier later in zijn carriere charmantere vrouwen wist uit te zoeken met ook wat meer diepgang in hun karakter... Uiteindelijk is dat naar mijn beleving hetgene wat Europa dan ook minder maakt dan bijvoorbeeld Dogville. Er zijn vele vergelijkingen te maken, inclusief de interessante voice-over, wat een diepere laag aan de film geeft. Maar het grote verschil zit wat mij betreft in de empathie voor de personages. In Dogville is die groot: Grace maakt duidelijk een ontwikkeling door en ook de andere personages leren we vrij goed kennen. Heeft ook te maken met de voice-over, die expliciet de gevoelens van de personages beschrijft. In Europa gebeurt dit niet en blijven de karakters tamelijk oppervlakkig. Het gevolg is een iets te geconstrueerde film.

Deze geconstrueerdheid die uitmondt in afstandelijkheid is denk ik het grootste minpunt, daarnaast is er simpelweg minder diepgang dan in veel latere films. Niettemin een zeer mooie film met een memorabel einde.

Heel bijzondere film, misschien is de waanzinnige intro met de stem van Max von Sydow nog wel het mooiste. Was erg gecharmeerd van de postapocalyptische omgeving met bijpassende sfeer. Het gehele camerawerk was waanzinnig en de zwart/wit-cinematografie is erg indrukwekkend. Verhaaltechnisch weinig hoogstaand maar dat neemt niet weg dat de gehele film constant erg genietbaar is. Europa is een visueel meesterwerk.

Weet iemand hoe je hier aan moet geraken ?? Ik kan hem nergens vinden.

Je kunt een correctie indienen via het rechter tabblad. Die zin "Het verhaal ... Wereldoorlog" kan er inderdaad wel uit, maar dan zou je de eerste zin ook wat moeten herschrijven.

na herziening overduidelijk nog steeds een 4,5. Wat jammer dat von Trier daarna die vunzige dogma meuk is gaan maken (breaking the waves, dancer in the dark, The Idiots, The boss of it all). Zijn gestilleerde films zijn zoveel beter. Geniale rol van wijlen Ernst-Hugo Järegård. (in Riget ook al trouwens... Misschien moet ik is meer van de man kijken)

Dancer in the Dark lijkt me allesbehalve Dogma. Laat overlet dat dit inderdaad waarschijnlijk zijn beste film is.

ja true. Ik doelde meer op die nare handcam stijl.

Tja het zal allemaal wel, mij raakte het niet zo, op de een of andere manier is het voor mij niet heel erg goed, maar ook niet om aan te zien!

10 en 19 mei te zien in Filmhuis Den Haag in het kader van Nordic Cinema (Deens Filmfestival).