Deze film ken ik al sinds de originele bioscooprelease - 't zal begin '93 geweest zijn. Ik was op stap in Amsterdam met een buurmeisje en een vriendin van haar. Ik was volstrekt stapel op dat buurmeisje... achteraf gezien had ik beter Liesbeth, die
andere vriendin van haar achterna moeten lopen, wat een mooi meisje was dat op de paar fotootjes die ik nog van haar heb, dat had ik toen misschien niet zo goed door, ik vond haar toen vooral een lieve meid - voer voor elke romantische komedie, zeg maar. En, passend bij dat genre, zij had al een zeekapitein aan de haak geslagen...
Maarja. Dat terzijde. We waren dus in de stad, ik en twee leuke meiden, en op zoek naar een mooie, romantische Franse film. En we dachten dat deze wel zoiets zijn zou...
Nou dat werd dus anders. Wat een geweldige, overdonderende film. Vanaf de eerste scene volstrekt absoluut de tegenpool van de mooie, romantische Franse film die ik gedacht had - en dan bedoel ik niet dat deze uit Belgie komt. Geen gezwijmel, geen gedoe met familie in de Provence, geen certaine je ne sais quoi, maar meteen in de eerste minuten een handige uitleg van
hoe je precies een lijk in een steengroeve moet donderen, en hoe je rekening moet houden met de gewichtsverdeling als het per ongeluk een kind mocht zijn... en daarna wordt het alleen steeds maar erger...
Al mijn plannen voor die avond liepen anders dan ik in mijn hoofd had, maar dat zal niemand verrassen. Achteraf gezien, aan het einde van de avond was daar het moment geweest waarop er een heleboel dingen een andere wending genomen hadden kunnen hebben... maar dat hebben ze niet gedaan. Is dat jammer? Misschien, maar ook misschien niet - ik heb er wel eens spijt van gehad, maar nu allang niet meer - behalve dan misschien een lichte weemoed van de gedachte dat ik nooit achter Liesbeth aangegaan ben... achteraf gezien lijkt me dat echt een veel beter plan dan wat ik toen daadwerkelijk gedaan heb - en dat was eigenlijk kort samengevat niets. Niettemin, de nacht dat ik deze film zag was het het soort nacht waar films over gemaakt worden, en ik zal het geheel ook niet licht vergeten.
Terug naar de film - en die heb ik ondertussen toch zeker een keer of tien gezien. Wat ik echt geniaal vind is de absolute botheid van de geweldsspiraal, de escalatie van het ene dat al veel te erg is naar het volgende dat nog veel erger is. En daartegenover de volstrekte intolerantie, het onbegrip als de uitdelers van al dat geweld zelf iets overkomt...
En ook de complexe interactie tussen de hoofdpersoon en de filmploeg. Want dat zijn wij zelf, eigenlijk - en daardoor worden wij ook deel van de film. Net als de filmploeg steeds dieper in de geweldsspiraal meegezogen wordt, worden wij dat als toeschouwers ook - of zijn wij ook mededaders? Is er een verschil tussen de manier waarop de filmploeg mee gaat doen en wat wij zouden doen, als publiek? Ik ben echt bang van niet, we identificeren ons tot mijn spijt denk ik toch net iets meer met de daders dan met de slachtoffers - en vooral dat maakt deze film tot een meesterwerk. Geniaal gedaan - en daardoor ook mijlenver verheven boven alle andere 'shockeren-om-het-shockeren' films.
Over het acteren dan nog, ik heb eigenlijk niets toe te voegen aan wat Zandkuiken al zegt:
Ben wordt fenomenaal vertolkt door Benoît Poelvoorde, die ik altijd wel graag bezig zie, maar in mijn ogen nooit meer het niveau heeft gehaald dat hij hier tentoonspreidt. Onwaarschijnlijke mimiek, magistrale timing en geen seconde laat hij een steek vallen: Poelvoorde is eigenlijk zodanig sterk dat de rest van de cast er niet eens toe doet.
Prachtig gefilmd in sfeervol zwartwit - dit is echt zo'n film die ook nauwelijks zou kunnen werken in kleur. En dat geldt zowel voor het beeld als voor de symboliek.