Freud (1962)

Beetje amerikaanse aanpak : Freud als detective - alle hoogtepunten van zijn carrière achter elkaar. Maar zeker niet slecht. En een mooie rol (zijn een-na-laatste) van Montgomery Clift.

Ik kwam deze film onlangs tegen in een overzichtje, ik hoop maar dat hij te vinden is want nu wil ik hem echt wel zien Zal waarschijnlijk wel slecht zijn, en dan denkt iedereen dat ik zo'n echte fan ben die zijn naam pikt uit zijn favo-film, zoals Mr Blonde, Fisherking en U-96... Ik heb hem dus (nog) niet gezien, dus dat is niet waar.

'He dared to search beyond the flesh'

Toch maar eens uitkijken naar een andere nickname denk ik

Is dit die film waaraan Sartre meegewerkt heeft?

Een oprecht, nauwgezet, solide en somber (dramatisch) portret van Sigmund Freud als relatief jonge arts (1885-1890), waarin hij zijn controversiële psychoanalytische theorie ontwikkelde. Vooral de droomscènes maakten indruk. De film werd sfeervol in beeld gebracht. De cast speelde uitstekend en een fascinerende Monygomery Clift biologeerde.

This is the story of Freud's descent into a region almost as black as hell itself

John Huston is zo'n naam waar ik altijd wel benieuwd naar ben. Ik vind niet alles wat hij heeft gemaakt even sterk (Prizzi's Honor staat me bij als een wel erg slecht Jack Nicholson vehikel), maar met Night of the Iguana heeft hij één van mijn all time favorites gemaakt. Sowieso heeft hij wel interessant werk gemaakt (het ondergewaardeerde Reflections in a Golden Eye onder andere) en ik hoopte met deze Freud een nieuwkomer aan dat lijstje te kunnen toevoegen.

Jammer genoeg is dat niet het geval gebleken. De film bestaat in twee vormen, je hebt de theatrical release die een speelduur van ongeveer 2 uur heeft en een soort van director's cut die een 20 minuten langer is. De langste versie is vandaag de dag naar het schijnt de gangbare norm, maar aangezien gisteravond effectief de spoelen werden opgediept uit de tijd dat de film in onze contreien aankwam, is het dus de korte versie geworden. Geen idee wat het verschil zou zijn tussen beide films, maar ik hoop in ieder geval niet dat we nog meer van de grote Freud-hypnotiseert-de-mensen show te zien krijgen. Dat is namelijk het grootste euvel aan deze verfilming van Freud, er gebeurt simpelweg niet veel meer dan Freud die mensen onderzoekt. Halverwege gaat ons hoofdpersoon nog eens zichzelf analyseren en dan is het hek helemaal van dam. Niet dat dit op zich zo'n slecht uitgangspunt is, maar de uitwerking is wel erg herhalend en bovenal erg droog. Zou eigenlijk wel is willen zien wat Jean-Paul Sartre hier van had gemaakt. Zijn script werd echter te lang bevonden en geseponeerd, al is het ondertussen wel uitgebracht in boekvorm onder de titel The Freud Scenario.

Klinkt allemaal nogal negatief en toch geeft ondergetekende een ruime voldoende. Waarom? Wel, vooral omdat dit wederom een glansrol voor Montgomery Clift is. Dat was toch het soort acteur zoals ze vandaag niet meer rondlopen. Het was de voorlaatste rol die hij zou spelen (hij overleed 4 jaar later) en hij overtuigt over de gehele lijn. Een meer dan serieuze bijrol is weggelegd voor Larry Parks die als Breuer de partner van crime is van Freud en die vormt een erg interessant duo met Clift. Vond vooral de eindscène waarin hij toegeeft dat hij niet gelooft in de theorie van Freud sterk. Susannah York (Superman's moeder!) daarentegen weet niet altijd te overtuigen als Cecily, de vrouw waar Freud nagenoeg zijn hele theorie op staaft. Soms wat tegen het hysterische (no pun intended) af.

Tof om dit eens op het grote scherm te zien maar ik had meer van verwacht. Ik ben eerlijk gezegd ook wel blij dat ik de 'korte' versie heb gezien, want nog eens 20 minuten erbij had vermoed ik in een lagere score geresulteerd. Huston vervalt dan ook in teveel herhaling en weet er geen boeiend geheel van te maken. Onvoorstelbaar ook hoeveel volk er gisteren lag te snurken in de zaal..

3*

Deze film heeft een wat gekke voorgeschiedenis. Rond 1960 was Freud erg modieus in Hollywood. John Huston besloot dat hij een film wilde maken over zijn leven. Voor het script haalde hij Jean Paul Sartre over om een script te schrijven. Ee gekke keus want Sartre had niet veel met Freud. Toch schreef hij een script dat zo gedetailleerd was dat het onbruikbaar bleek. Huston kreeg ruzie met Sartre en het kwam tot een breuk. Huston gaf de opdracht aan Charles Kaufman met wie hij eerder had gewerkt en die kwam met een bruikbare opzet.

In het begin van de film wordt er zeer hoog opgegeven van Freud. Hij wordt naast Copernicus en Darwin gezet als een revolutionair wetenschappelijk vernieuwer. Dat zou nu niemand meer doen. Wat in tegenstelling tot die twee wordt een flink deel van Freuds theorieën als achterhaald gezien.

Nog niets van dat alles in deze film die een beetje de structuur heeft van een sportdrama. Een man vecht tegen beter weten in tegen zijn omgeving en blijkt gelijk te krijgen. Voor een groot deel is Freud opgebouwd uit verhalen van patiënten door Freud behandeld (en die zijn overigens fictief) ,die een bijdrage zouden hebben geleverd aan het ontstaan van Freuds theorieën. Clift is verrassend genoeg best goed als Freud en maakt er niet zo'n karikatuur van als ik vreesde. De film was bovendien blij vlagen erg sfeervol, zeker als het wat expressiever wordt.