The Scarlet and the Black (1983)

Sterke film waarin goed wordt geacteerd, gebaseerd op een waar gebeurd verhaal.Een kat en muis spel tussen een ss officier en een monsigneur met veel lef. Boeiend verhaal.

Niet moeilijk dat deze film zoveel toegang kreeg van het Vaticaan, gezien het verhaal. Zo zie je maar...

Als geschiedenis-fanaat, en dan zeker nog WOII-fanaat, is dit natuurlijk een must. Peck schittert nog eens en Plummer is sterk als Käppler in wat een eenvoudig, maar spannend kat-en muisspelletje is tussen een priester en een fascistische leider. 3,5*

Zo’n mustsee vond ik het eigenlijk niet. Over de gehele linie is het een redelijke film met goed acteerwerk, maar indrukwekkend is het zelden. Zeker voor een oorlogsfilm mis ik simpelweg de actie en de spanning. Pas op het eind komen er opveermomenten met een goede achtervolging en de climax tussen Gregoy peck en Christopher Plummer. Beide heren acteren goed, maar dat redt de film enkel van een onvoldoende, want slechts met redelijke acteurs was dit een te lange, trage zit geweest. Inmiddels zijn genoeg betere films verschenen over mensen die in de oorlog vele Joden/geallieerden/etc uit de handen van de nazi’s hebben gehouden. Deze film is inmiddels al in de vergetelheid geraakt. Niet bepaald onterecht dus.

Boeinde film over een niet zo bekend thema gedurende de Tweede Wereldoorlog, met twee monumentale acteurs : Gregory Peck en Christopher Plummer. Absoluut aan te bevelen. 3,5*.

Een spannende en intrigerende episode uit de Tweede Wereldoorlog die geheel en al aan mijn aandacht ontsnapt was. Voor de twee hoofdrollen van de kleurrijke Ierse priester en de vastberaden Duitse kolonel in dit kat-en-muisspel zijn nauwelijks betere acteurs dan Gregory Peck en Christopher Plummer te verzinnen, hun laatste ontmoeting is krachtig, de bijrollen zijn uitstekend ingevuld (inclusief een uncredited rolletje voor Gabriele Ferzetti), en John Gielgud geeft een sterke vertolking als Paus Pius XII die de neutraliteit van het Vaticaan probeert te bewaren maar toch ook oog heeft voor de humanitaire waarde van de acties van zijn ondergeschikte. O'Flaherty's vermommingen (als straatveger, non, souvenirverkoper, postbode, zelfs als SS-majoor) komen vrij absurd en ridicuul over maar schijnen authentiek te zijn, en Plummers laatste close-up is een feest voor de ogen. Een onbekende en onverwacht indrukwekkende televisiefilm.

Onbekend titel op de gok maar eens meegenomen vanwege de namen Gregory Peck en Christopher Plummer om te ontdekken dat de film toch hele aardige beoordelingen krijgt. Dinsdagavond dan maar eens geprobeerd en ondanks dat ik mijn ogen soms amper open kon houden, lag niet aan de film, maakte het geheel toch een prima indruk.

Een hele best naam heeft de katholieke kerk niet wat de Tweede Wereldoorlog betreft. De Holocaust werd geen strobreed in de weg gelegd, evenmin sprak men er zich niet over uit, en dat terwijl men via verschillende kanalen voldoende op de hoogte was. Angst voor Duits ingrijpen of restricties, op de kerk of het Vaticaan die een eigen zone hadden gekregen, zou een argument kunnen zijn. Maar dan vergeet men wellicht dat Odessa, de vluchtroute naar Zuid Amerika veelvuldig met de katholieke kerk in verband is gebracht. Een groter smet zijn de aantijginging van Daniel Goldhagen in zijn boek Een Morele Afrekening waar verschillende voorbeelden genoemd worden van Katholieke leiders die zich in het openbaar uitspreken en prediken tegen de Joden en het Jodendom betitelen als het kwaad. Het is dan toch wel een verrassing een katholieke geestelijke op deze manier te zien, wel te verstaan als iemand die zich verzet tegen de Duitsers.

Heel vreemd is dat niet rond deze Hugh O'Flaherty die een Engelse achtergrond heeft, zijn eerste hulp aan Geallieerde soldaten komt ook meer per ongeluk dan bewust tot stand, en uiteindelijk zijn er nogal wat zieltjes die O'Flaherty helpt. Iets dat bij het gebrek aan kennis wel eens wat overdreven overkomt maar kennelijk toch zo is gegaan. Een punt is het echter niet.

Peck is prima, Plummer opdreef, Morricone heeft toch weer fijne muziek gemaakt en de Moffen spelen uiteraard 'dirty'. Het kat en muis spel tussen de priester en SS'er is op het humoristische af met een aardige twitch op het einde omtrent de vrouw en kinderen van Kappler. Het maakt The Scarlet And The Black tot een meer dan prima film die ik op termijn nog wel eens wilzien. Tot nu een degelijke 3.5.

Monseigneur Hugh O'Flaherty was in de tweede wereldoorlog een priester en een hoge functionaris van de Vaticaanse Curie die, samen met een ondergronds netwerk dat hij leidde, duizenden vluchtelingen, Joden en krijgsgevangenen hielp redden van de nazi's toen zij Rome bezetten van 1943 tot 1944.

O'Flaherty's heldendom is enigszins overschaduwd, deels omdat de geschiedenis veel ambivalentie en controverse heeft getoond ten aanzien van de beslissingen van de toenmalige leider van het Vaticaan, paus Puis XII. Hugh O'Flaherty was een van de grote helden die tegen de nazi's vochten, misschien wel even belangrijk als alle andere verzetsleiders in Italië.

"The Scarlet and the Black" is een passend portret en eerbetoon aan de man die door sommigen de "Scarlet Pimpernel van het Vaticaan" werd genoemd. De film draait om hoe O'Flaherty de nazibezetting van Rome ondermijnde met 'bedrog', charisma en zelfs humor, om de levens te redden van degenen die als "vijanden van het Rijk" werden bestempeld.

De twee hoofdpersonen, Gregory Peck als O'Flaherty en Christopher Plummer als zijn aartsvijand Kolonel Herbert Kappler, die was belast met "het handhaven van de orde in de stad", waarin opgenomen de deportatie van de Italiaanse Joden naar de vernietigingskampen.

Beide acteurs spelen hun rol met voldoende subtiliteit en behendigheid, dat we nooit het gevoel krijgen van de film dat deze zinspeelt van een openlijke propaganda. In plaats daarvan, is het de filmmakers toegestaan de setting en de acteurs om hun verhaal te vertellen zonder het propaganderen van een overtuiging, waardoor het aan de kijker is overgelaten om hun eigen conclusies te trekken.

O'Flaherty is ook niet volledig geïdealiseerd, want hij is koppig, driftig, en soms zelfingenomen. Van Ierse afkomst aarzelt hij niet om zijn anti-Britse gevoelens nu en dan te uiten.

In dezelfde geest, Kolonel Kappler is niet volledig belasterd. Zelfs Kappler is een paar momenten toegestaan van tederheid, ook al is hij vastbesloten om zijn opdrachten uit te voeren, zoals opgedragen. Hij rationaliseert de misdaden die hij begaat als het simpelweg volgen van de wil van de Führer.

Een ander aspect dat niet over het hoofd mag worden gezien, is het uitstekende scenario van David Butler, gebaseerd op het boek "The Scarlet Pimpernel of the Vatican" van J.P. Gallagher. De film vervalt nooit in clichés of overdreven sentimentaliteit, maar kiest er juist voor om de omstandigheden zo waarheidsgetrouw mogelijk weer te geven, zoals je van een goede speelfilm mag verwachten. De film laat ook de "juiste of onjuiste beslissingen" van paus Pius XII in het midden. Hoewel sommigen hem hebben bekritiseerd omdat hij de nazi's tijdens de oorlog niet categorisch veroordeelde, hielp hij, voordat hij paus werd en nog kardinaal was, mee met het schrijven van een encycliek "Mit brennender Sorge" (1937), het eerste document van de Roomse kerk, waarin het naziregime werd veroordeeld. Paus Pius XI - Wikipedia - nl.wikipedia.org

In de jaren '40 omarmden paus Pius en het Vaticaan een beleid van strikte neutraliteit. Sommigen voelden zich verraden door het pausdom, terwijl anderen vonden dat het nodig was om de kerk te redden toen de nazi's duizenden geestelijken, waaronder monniken en nonnen, gevangen zetten.

Al met al een zeer meeslepend Tweede-Wereldoorlog drama dat een verhaal vertelt van groot heldendom. Hopelijk heeft deze film het publiek herinnerd aan andere belangrijke daden die werden verricht door mensen zonder enige pretentie tot grootsheid. Sommigen van hen deden dit terwijl ze een priesterboord droegen.

Terzijde vermeldt de film dat toen kolonel Kappler na de bevrijding van Rome van de nazibezetting gevangen zat voor oorlogsmisdaden, O'Flaherty hem elke maand bezocht.

Een 8+.