Tristana (1970)

verschijnt in December op (Britse) DVD dankzij het BFI label, en twee maanden eerder komt ook nog eens L'Age D'Or en Un Chien Andelou op een DVD uit (ook via BFI).

info via The Masters of Cinema Series | Eureka! - eurekavideo.co.uk (zie releaselijst!)

Schitterende rollen voor Deneuve en Rey in een mooie, maar wat traag op gang komende film.

Voorlopig houd ik het op een dikke 3,5*

PS: in de beschrijving staat Don José, terwijl de beste man in de film Don Lope heet.

De eerste vier films die ik van Buñuel zag waren allemaal raak, maar dit is nu helaas al de tweede tegenvaller op rij. Ik had zelfs erg veel moeite om in de film te komen en alleen Fernando Reys sterke acteerwerk hield me bij de les. Schijnbaar kan niemand zo goed rijke heren spelen die even charmant als gluiperig zijn. Aanvankelijk dacht ik dat dit weer zo'n satire op de bourgeoisie zou zijn, zoals de meeste Buñuelfilms, maar de regisseur houdt zich hier opvallend in en maakt een sympathieker portret dan gewoonlijk. Dit blijft echter naar Buñuelmaatstaven, dus er zitten veel slechte kanten aan de personages. Ze worden hier echter wel een wat menselijkere blik gegeven. Sommige bronnen noemen Tristana satirisch, maar ik haalde het er niet uit. Een probleem dat ik wel vaker bij Buñuel heb is dat ik bijster weinig weet van de Spaanse dan wel Franse upperclass en zijn bourgeoisie en dat ik vaak subtiele verwijzingen mis. Nooit was dat gevoel sterker dan hier.

Ondanks de wat genuanceerdere aanpak vond ik het niet allemaal even interessant. Sterker nog, misschien was de subtielere aanpak wel de hoofdoorzaak. Nooit gedacht het te zeggen, maar Buñuel kwam hier wat saai op me over. Catherine Deneuve is een gerespecteerde actrice die inderdaad boeiende keuzes maakte in haar carrière, maar ik vind haar vaak wat vlak acteren, iets wat hoogstens gecompenseert wordt door haar bijzondere schoonheid. Dat geldt ook voor deze film, of in ieder geval het grootste deel ervan. Zeker tijdens de eerste twee-derde van de film moest de sympathie vooral bij haar liggen, maar ze speelt gewoon niet een echt interessant personage en Buñuel is te afstandelijk om daar meer uit te halen.

Pas in de laatste derde of zo wordt het interessant, ja zelfs enigzins briljant. Ietwat te laat dus, maar beter laat dan ooit. Na de amputatie lijkt de film eindelijk een kernpunt gevonden te hebben. En je ziet Deneuve ook meteen opleven. Schijnbaar is ze een betere ijskoningin dan engel. Het omdraaien van de machtstrijd levert boeiende scènes op, al kan Buñuel een wat al te cryptische slotscène weer niet laten.
2,5*

Mooi filmpje, mijn eerste Buñuel. Ik had het eigenlijk zelfs allemaal wel wat zwaarder en surrealistischer verwacht. Ik vond de films zelfs een vrij luchtige ondertoon hebben. Het eerste uur was overduidelijk het beste, en kent een aantal mooie scenes (de nachtmerrie van Tristana, de ontmoeting met Franco Nero). Ik vond de film helemaal niet zo traag op gang komen, eerder traag aflopen. De rol van Fernando Rey is (zoals al eerder gezegd) ge-wel-dig. Ook Catherine Deneuve deed het prima. Verder dus een mooie film van Buñuel. Luchtiger dan ik had verwacht. Ik ga zeker meer van Buñuel zien. Voldoende voor dit filmpje.

Thematisch zeer rijke en magistraal gecaste film over de zoektocht van een vrouw naar vrijheid. De onderdrukking van de protagoniste Tristana wordt meermaals gelinkt aan het ongelijke politieke systeem toentertijd in Spanje. Ook wordt Tristana slachtoffer van de hypocriete, contradictorische visies van haar voogd Don Lope: een typische kleinburgerlijke liberaal die langs de ene kant preekt over (seksuele) vrijheid en gelijkheid, maar langs de andere kant misbruik maakt van het financieel afhankelijke jonge meisje door zich op te stellen als zowel een dominante patriarch als een jaloerse minnaar:

"I don't attempt to pose my will on you. That's why we're happy, because neither of us has lost our sense of freedom."

"But if I catch you fooling around, I'll kill you."

Op vlak van sociale interactie een zeer interessant gegeven, omdat Tristana bijgevolg zowel de echtgenote -als dochterrol moet vervullen.

Ondanks zijn slechte karakter, is het zowel voor Tristana als voor de kijker onmogelijk om geen medelijden met Don Lopete voelen. Het onderwerp ouderdom heeft Bunuel op een melancholische wijze in zijn film verwerkt, wat de film bovendien iets autobiografisch heeft. De droomsequentie is trouwens gebaseerd op één van zijn eigen dromen en dient in de film als een soort van 'self-furilling prophecy'.

De driedelige transformatie die Tristana doormaakt is fascinerend. In het begin zien we haar in een ondergeschikte kinderrol: naïef, speels en gehoorzaam. Na het ontmoeten van een schilder, verandert ze in een rebellerende adolescent, ineens heel mondig en erg wisselvallig qua gemoedstoestand. Na de amputatie van haar been wordt ze echter weer in een afhankelijke rol geplaatst. Ironisch genoeg is ze daardoor veel dominanter, egoïstischer maar toch evenwichtiger geworden. Ze is als het ware de gelijke van Don Lupe geworden, een verbitterd oud kreng. Dat blijkt uit hoe ze zich hautain opstelt tegen de lager geplaatsten en zich een dominante seksuele rol aanmeet tegen de doofstomme Saturno.
Don Lupe is op zijn beurt weer veel ondergeschikter geworden door de tirannie en onverschilligheid van Tristana en moet zelfs noodgedwongen vrede sluiten met de door hem ooit zo gehate clerus.
Aan het einde van de film zien we hoe Tristana de ultieme vrijheid heeft verworven door een keuze te hebben tussen leven en dood. Ze heeft het sociaal/politieke systeem waarin ze gevangen zat, volledig overwonnen.

In de herziening: helaas moet ik er even een punt afhalen.
Minder mooi gefilmd dan ik in mijn gedachten had.
Verhaal zelf blijft natuurlijk wel geweldig, net als dat het één van de toppers in de filmografie van Bunuel blijft.
Deneuve groeit van hulpeloos meisje onder voogdijschap van haar minnaar ome Fernando Rey naar degene die de macht in de relatie langzaam overneemt.

Tegenvaller, deze film van Buñuel

Moeilijk te zeggen waar het hier nu precies aan schort. Ik had in ieder geval enorm veel moeite om in de film te komen. Misschien kwam het door de vorige films, die ik van hem zag en verwachte ik hier teveel van.

Ik zag vooral een erg afstandelijke film over de Spaanse upperclass. Wel is het acteerwerk van vooral Fernando Reys erg goed. Catherine Deneuve doet het redelijk, maar wist me niet echt te pakken, iets wat haar in Belle de Jour ook al niet lukte. Visueel is het allemaal niet geweldig. Tristana heeft qua kleurgebruik erg veel bruin en grijstinten, wat op zich goed past bij de soberheid die het uitdraagt, maar mooi is het niet altijd.

Het laatste half uur is duidelijk het sterkst. Vooral de ontwikkeling die Deneuve heeft doorgemaakt is aardig goed uitgewerkt en tevens het moment dat het duidelijk ook echt boeit. Jammer alleen dat het zo lang duurde voordat dit niveau bereikt werd.

2,5*