De Tsjechoslowaakse Film

Dit topic bestond nog niet tot mijn verbazing en tegelijkertijd ook weer niet, want de cinema uit deze twee landen is toch een beetje miskend en dat komt mede doordat beide landen op het moment niet veel spectaculairs voort lijken te brengen.
Filmmakers uit Tsjechië die (de afgelopen 10 jaar) nog een beetje in de belangstelling stonden zijn: Jan Sverák (Oscar in 1996 voor ‘Kolja’, nominatie in 1991 voor ‘Obecná Skola’), Jan Hřebejk (Oscar nominatie voor ‘ Musíme Si Pomáhat’), Ondrej Trojan (Oscar nominatie voor ‘Zelary’), Jan Svankmajer, Bohdan Sláma en Sasa Gedeon.
Vanuit Slowakije kan ik eigenlijk alleen Martin Šulík noemen.

De jaren 1962-1970, de zogenaamde ‘Tsjechische New Wave’, worden gezien als de gloriedagen van de Tsjechoslowaakse cinema. De bekendste filmmakers uit die tijd zijn: Miloš Forman, Jaromil Jireš, Věra Chytilová, Jiří Menzel, Jan Nemeč en Ivan Passer. Als gevolg van de destalinisatie in het land in die tijd kwamen deze filmmakers daar eindelijk in contact met buitenlandse films, wat hen inspireerde tot een ander soort cinema als het socialistisch realisme wat tot dan toe de mores was. Dit vertaalde zich in successen op internationale filmfestivals en o.a. een tweetal Oscars, voor ‘Obchod na Korze’ (1965) en ‘Ostře Sledované Vlaky’ (1967).
De Russische interventie in 1968 maakte hier een einde aan en veel films werden verboden (ongeveer éénderde van de jaarlijkse output!). Diverse regisseurs vluchtten naar het Westen, waarvan Miloš Forman (o.a. van ‘Amadeus’ en ‘One Flew over the Cuckoo's Nest’) wel de bekendste is.

De botte bijl ging er na 1970 dus in en filmmakers kregen niet meer de vrijheid om te maken wat ze zelf wilden, maar kregen projecten toegeschoven. Toch hoeft dit niet noodzakelijkerwijs alleen maar slechte films op te leveren. Het kan zelfs een positief effect opleveren omdat de regisseurs vrij zijn om thema’s te exploreren zonder de beperking om succesvolle films te moeten maken. Ze hoeven niet enkel rekening te houden met de wil van de producenten om winst te genereren.

Sommige genres waren in de ogen van de communisten minder belangrijk om de ideologie te dienen en bevatten veel minder tot geen storende propaganda. Sprookjesfilms, animatiefilms en familiefilms uit de periode 1970 – 1989 uit Tsjechoslowakije zijn kwalitatief hoogstaand en werden ook in het Westen regelmatig vertoond. Toppers binnen deze genre’s zijn o.a. de volgende filmmakers: Karel Kachyňa, Karel Zeman, Věra Plívová – Šimková, Drahomíra Králová, Oldřich Lipský, Jiří Hanibal, Jindrich Polák en Václav Vorlíček.

Voor de mensen die geïnteresseerd zijn in de Tsjechoslowaakse cinema uit de communistische periode is het lastig om titels op dvd te verkrijgen. Films van de Tsjechische New Wave worden langzamerhand wel beschikbaar gemaakt, o.a. door het Second Run-label, dat daarin wel een voortrekkersrol heeft. Ze hebben o.a. drie films van František Vláčil uitgebracht, een filmmaker die best meer aandacht verdient.

Films buiten deze stroming om zijn moeilijk te verkrijgen. Waarschijnlijk komt dit gebrek aan aandacht door anticommunistische sympathieën, die vanuit Tsjechoslowaaks standpunt begrijpelijk zijn. Dezelfde soort sympathieën hier in het Westen zou ik nogal kortzichtig willen noemen.

Deze films worden in Tsjechië soms wel uitgebracht, maar bijna altijd zonder Engelse ondertiteling. Wat dat betreft doen ze het in Slowakije beter, want het Slowaakse Film Instituut heeft een prachtige serie uitgebracht, die voor onwaarschijnlijk lage prijzen zijn te verkrijgen. Interessante Slowaakse filmmakers vind ik: Juraj Jakubisko, Martin Hollý, Štefan Uher en Elo Havetta.

Ik heb (nog) niet veel Tsjechische/Slowaakse/Tsjechoslowaakse films gezien, maar hier toch mijn toptien:

1. Obchod na Korze (1965) (The Shop on Main Street) 4,5*
2. Marketa Lazarová (1967) 4*
3. Keby Som Mal Pušku (1972) (If I Had a Gun) 4*
4. Drak sa Vracia (1968) (Dragon's Return) 4*
5. Medená Veza (1970) (The Copper Tower ) 4*
6. Postav Dom, Zasad Strom (1980) (Build a House, Plant a Tree) 4*
7. Musíme Si Pomáhat (2000) (Divided We Fall) 3,5*
8. Záhrada (1995) (The Garden) 3,5*
9. Nejasná Zpráva o Konci Sveta (1997) (An Ambiguous Report about the End of the World) 3,5*
10. Brontosaurus (1980) 3,5* (jeugdsentiment!)

Maar er valt hopelijk nog veel moois te ontdekken!

Deze heb ik toegevoegd komen ook mede uit
Tsjecho-Slowakije

Kacenka a Strasidla (1992)
Kacenka a Zase Ta Strasidla (1992)

De Tsjechoslowaakse New Wave heeft teveel charme om de honger naar meer te stillen, tel daarbij op enkele alleraardigste sprookjes plus het werk van eigenzinnige snuiters als Zeman en Svankmajer en er is te zeggen dat deze culturele hoek m'n volledige aandacht heeft. Een voorlopige top10:

01. Marketa Lazarová (1967)
02. Démanty Noci (1964)
03. Záhrada (1995)
04. Ovoce Stromů Rajských Jíme (1969)
05. Sedmikrásky (1966)
06. Happy End (1966)
07. Vtáčkovia, Siroty a Blázni (1969)
08. Konkurs (1964)
09. Obsluhoval Jsem Anglického Krále (2006)
10. Krajinka (2000)

(...keurig openingsbericht trouwens, Baggerman!)

Echt nooit van de Tsjecho-Slowaakse cinema gehoord.

Inmiddels wordt het tijd voor een update van mijn toptien:

1. Obchod na Korze (1965) (The Shop on Main Street) 4,5*
2. Nebeští Jezdci (1968) (Riders in the Sky) 4,5*

3 t/m 14 (allen 4*; ik kan niet kiezen!)

Boxer a Smrt' (1962) (The Boxer and Death)
Drak sa Vracia (1968) (Dragon's Return)
Keby Som Mal Pušku (1972) (If I Had a Gun)
Marketa Lazarová (1967)
Medená Veza (1970) (The Copper Tower)
Musíme Si Pomáhat (2000) (Divided We Fall)
Pelíšky (1999) (Cosy Dens)
Pieseň o Sivom Holubovi (1961) (A Song about the Gray Pigeon)
Postav Dom, Zasad Strom (1980) (Build a House, Plant a Tree)
Slnko v Sieti (1962) (The Sun in a Net)
Vesničko Má Středisková (1985) (My Sweet Little Village)
Zvony pre Bosých (1965) (The Bells Toll for The Barefooted)

Tsjechoslovakije splitste in 1993.
Hoe kunnen die films dan Tsjechoslovaaks zijn?

Die twee films zijn een co-productie tussen Tsjechie en Slowakije.

Afgelopen weekend "Hotel for Strangers" en "the Cremator" gekeken en het smaakt weer naar meer. Na me even verdiept te hebben in wat volgens Wikipedia de "key films of the Czech new wave" zijn, moet ik mezelf weer eens op de vingers tikken dat ik nog te weinig uit deze hoek heb gezien (vooral het meer fantasievolle werk en minder van het sociaal-realistische aspect). Nu heb ik genoeg Second Run DVD's in de kast staan, maar heb ook maar een bestellinkje geplaatst in Slowakije. Ben vooral benieuwd naar het werk van Jakubisko waarvan daar veel met Engelse subs is verschenen zoals Baggerman al schreef (... dus toch weer de meer fantastische kant op misschien, hij wordt wel met Felini vergeleken...)

mijn Tsjechoslowaakse stemmen tot nu toe

Baron Prášil (1961) The Fabulous Baron Munchausen - (3)
Ekstase (1933) Ecstasy - (4)
Kdo Chce Zabít Jessii? (1966) Who Killed Jessie? - (3)
Krava (1994) De Koe - (3)
Krysar (1986) The Pied Piper of Hamelin - (3,5)
Malá Morská Víla (1976) The Little Mermaid - (4)
Masseba (1989) - (3)
Neco z Alenky (1988) Alice - (3)
Ovoce Stromu Rajských Jíme (1969) Fruit of Paradise - (4)
Sedmikrásky (1966) Daisies - (3,5)
Sen Noci Svatojánské (1959) A Midsummer Night's Dream - (3,5)
Spalovac Mrtvol (1968) The Cremator - (4)
Valerie a Týden Divu (1970) Valerie and Her Week of Wonders - (4)

en ben deze nog aan het toevoegen:

Hotel pro Cizince (1967) Hotel for Strangers - (4)

3 Sezony v Pekle (2009)
...A Bude Hur (2007)

Inderdaad, hij wordt de Slowaakse Fellini genoemd. Als zijn en Fellini's werken je bevallen, zijn de films van Elo Havetta en Dusan Hanak wellicht ook wat voor je.

dank voor de tips! 322 van Hanak zit ook in mijn bestelling, dus das mooi meegenomen

mijn Slowaakse pakketje is binnen!

voor de duidelijkheid nog even:

322 - dusan hanak sme
dragon's return - eduard grecner sme
wild lilies - elo havetta sme
celebration in the botanical garden - elo havetta sme
birdies, orphans and fools - juraj jakubisko sme
the prime of life - juraj jakubisko sme
build a house, plant a tree - juraj jakubisko sme
Horí, Má Panenko (firemen's ball) - milos forman levnadvd
majster kat - palo bielik sme
the song of the grey pigeon - stanislav barabas sme
the southern mail - stanislav parnicky sme
the wonder-maid - stefan uher sme
if i had a gun - stefan uher sme
three daughters - stefan uher sme
the sun in a net - stefan uher sme
freckled max and the ghosts - juraj jakubisko sme
salt more than gold - Martin Hollý sme
lady winter - juraj jakubisko sme
mahuliena the golden maiden - Miloslav Luther sme
king blackbird - Miloslav Luther sme
léto s kovbojem - Ivo Novák bonton

Je kunt weer even vooruit.

---

Mijn rijtje aan Tsjechische/Slowaakse/Tsjechoslowaakse films die ik gezien heb:

Tsjechische:
Grandhotel (4*)
I Served the King of England (3,5*)
Something like Happiness (3*)
Loop the Loop (3*)
Surviving Life (2,5*)

Tsjechoslowaakse:
Closely Watched Trains (3*)
The Loves of a Blonde (2,5*)
Alice (2*)

Slowaakse:
Blind Loves (4*)
Landscape (2,5*)

Daar zitten een paar fraaie titels tussen!

Voor de prijs hoefde je het zeker niet te laten? De films van de SFU zijn mooie uitgaves en helemaal voor die prijzen. Ook lekker verpakt in zo'n dunne slim-case, ideaal!

vind zelf die slim-cases iets minder fraai, maar de prijzen zijn inderdaad zeer uitnodigend, vandaar dat ik er gelijk maar een groot pakket van had gemaakt... zit veel tussen wat me op het moment van aanschaf nog niet veel zegde, maar met enkele parels er bij kan het nooit écht teleurstellend zijn was mijn gedachtte...

Slowaakse films heb ik om onduidelijke redenen nog niet gezien eigenlijk!
Tsjechische des te meer:

Český Sen (2004) Czech Dream(3,5)
Šílení (2005) Lunacy (5)
Cesta Pustým Lesem (1997) The Way through the Bleak Woods (3,5)
Jedné Noci v Jednom Městě (2007) One night in One City (3)
Kuky Se Vrací (2010) Kooky (4)
Prezít Svuj Zivot (Teorie a Praxe) (2010) Surviving Life (3)
Spiklenci Slasti (1996) Conspirators of Pleasure (4,5)

Ik houd erg van de Tsjechoslowaakse New-Wave periode. Als ik alles zo op een rijtje zet lijkt het er meer op dat ik sowieso van films uit (voormalig) Tsjechoslowakije houd. Leuk om dat rijtje Slowaakse films te zien, misschien eens kijken of ik er ook iets van kan vinden.

Tsjechoslowaaks:
Lásky Jedné Plavovlásky - Loves of a Blonde (4)
Marketa Lazarova
Něco z Alenky (4)
Obchod na Korze - Shop Around the Corner (4)
Ostře Sledované Vlaky - Closely Watched Trains (2,5)
Spalovač Mrtvol - The Cremator (4)
Hoří, Má Panenko (3)

Tsjechisch
Kolya (3,5)
I Served The King of England (4)
Samotari (4)
Spiklenci Slasti (4)
The Country Teacher (3)
Knoflikari (3,5)

Slowaaks:
Blind Loves (4,5)
Zahrada (4)

Op één of andere manier worden de Slowaakse New Wave 'ers nooit genoemd of vergeten, terwijl Štefan Uher's 'The Sun in a Net' vaak als eerste Tsjechoslowaakse New-Wave film wordt gezien. En 'The Shop on Main Street' (Obchod na Korze, óók Slowaaks!) was zelfs de eerste Tsjechoslowaakse Oscarwinnaar!

Slowaakse regisseurs als Juraj Jakubisko, Štefan Uher, Juraj Herz, Peter Solan, Stanislav Barabáš en Elo Havetta hebben de filmliefhebber die van de Tsjechoslowaakse New-Wave houdt best veel te bieden.



Ze zijn voor een appel en een ei te verkrijgen (van 2,99 tot 3,99 euro +verzendkosten), o.a. hier

Dank voor de tip. Daar ga ik eens rondneuzen.

leuk Eclipse boxje

Eclipse Series 32: Pearls of the Czech New Wave - The Criterion Collection

komt uit in april

wel weer een double-dip voor twee titels, maar ein-de-lijk eens wat aandacht voor Evald Schorm

Voor Baggerman en Beavis misschien een lijstje met titels die ze al kennen en / of gezien hebben maar voor de rest staan er zeker nog titels op die gezien mogen worden.

Bij dvdbest.sk dit weekeinde korting op de films uit Tsjechoslowakije. Zitten wel koopjes tussen.