Amour Fou (2014)

Vanaf 29 januari 2015 in de bioscoop (Lumière)

Een openbaring. Als 'Birdman' er niet was geweest, dan zou 'Amour Fou' voor mij de grote revelatie van het Filmfestival Gent geweest zijn. Ik ken Jessica Hausner (nog) niet, maar de ijzersterke cinematografie waar ze hier mee op de proppen komt, doet mij intens verlangen naar meer. De monotonie van de vroeg 19e-eeuwse salons, het dilettantisme waarmee men zich aan de kunsten overgaf (en hoezeer kunst een fait divers was, verstrooiing voor men het over de echt belangrijke zaken kon hebben, over de schandalige vrijheid van burgers en boeren, over belastingen die de adel niet betalen wil), een hond die kijkt en staart, een dochter die kijkt en staart, mensen die leven maar zichzelf geestelijk al dood hebben gemaakt...een klimaat waarin een dichter walging ontwikkelt voor wat hem omringt, voor een leven dat niet langer dragelijk is omdat het zo schijnheilig geleefd wordt, althans door velen. Die observerende camera vond ik ijzersterk en deed mij qua intensiteit soms aan Ulrich Seidl denken. Een weinig flatterende vergelijking, akkoord, maar laat ons zeggen dat Hausner dan Seidls esthetisch-positieve tegenpool is.

Negatief? Qua vertolking was Christian Friedel als Heinrich von Kleist te weinig charismatisch. Zijn jeugdig torment ligt er te dik op - von Kleist moet veel "volwassener" zijn geweest. Ook ademt de film niet integraal de authenticiteit van de 19e eeuw, vermoedelijk door zijn kleinschaligheid. Wel fantastisch is Hausners keuze om zaken dicht bij de lens of er ver van af te laten vervagen, waardoor er zeer geconcentreerde beelden ontstaan. Beelden die mij voortdurend aan schilderijen deden denken. Schilderijen uit het begin van de 19e eeuw. Doeken waarop salons staan afgebeeld. Soirees waarop iedereen de dood ontkent, maar waarover het doek van de dood al gevallen lijkt. Zoiets. Enfin, tot Heinrich von Kleist de kamer binnenwandelde. Een man die als de dood was, als de dood was voor het leven.

Etc.

Ik herhaal: een ontdekking.

3,5*

17e eeuw? Ik zou ze toch (ook) wat later situeren, de typische portretkunst en jachttaferelen... Maar goed, het belangrijkste is dat we dezelfde "klik" maakten.

Het laatste levensjaar van de 18e eeuwe Pruisische literator Heinrich von Kleist - als archetypische Romanticus à la Goethe en met bellettrie als Die Marquise von O en Michael Kohlhaas nog net niet volledig in literaire vergetelheid geraakt - én zijn boezemvriendin Henriette Vogel. Naast dat ik niet ongevoelig ben voor de Romantische geest - keek ik hier in de eerste plaats reikhalzend naar uit, vanwege de cineaste, de Oostenrijkse Jessica Hausner.

Lees verder...

Aanvankelijk moeilijk te beoordelen film en dat kwam voornamelijk omdat er bij de personages geen enkele emotie viel te bespeuren terwijl het in dit verhaal toch om niets minder ging dan de dood.

Zeer bijzonder in deze film vond ik de verbluffend mooie cinematografie, die mij voortdurend de indruk gaf hier met een levend schilderij te doen te hebben. Ook ik moest hierbij net zoals Verhoeven denken aan de interieur schilderijen van Johannes Vermeer ondanks dat die wel ruim 150 jaar eerder leefde.

3,5* (met kans op verhoging)

Net als bij 'Lourdes' heeft deze eigenzinnige regisseur geen kunstgrepen als aanzwellende filmmuziek of andere toeters-en bellen nodig om filmische kracht te genereren maar is daarvoor wederom haar licht verveemdende stijl, tezamen met het fraaie camerawerk, ruim voldoende.

Klein meesterwerkje. En Hausner komt in mijn lijstje van top regisseurs te staan.

Een trage, bittere kostuumkomedie (een amusante ondertoon) over de kunst, de liefde en de dood, die zich afspeelde in het bekrompen kleinburgerlijke milieu van het begin van de negentiende eeuw en waarin wat af geleden werd. In het algemeen denk ik ook een verhaal over mannen en vrouwen en hun wederzijdse rechten en plichten waarin de nuance gezocht werd. De dialogen waren aan de ene kant teergevoelig en aan de andere kant weer droog, het cameragebruik was tamelijk star en het kleurgebruik dof. Maar waarschijnlijk was ik in een te opgewekte bui om deze productie op z'n ware meritus te kunnen waarderen.

Fraai vormgegeven in levende schilderijtjes, wat meten ook metten de zwakte is van de film, de karakters komen niet tot leven, maar lopen als lege poppen rond emotieloos teksten oplepelend uit het script. Het het ook niet als je de flap hebt gelezen en al weet waar het op uitdraait, de film slaagt er noet in om enige spanning op te bouwen van dit toch best heftige uitgangspunt.

Verslikt.

Een in potentie interessant gegeven dat zorgvuldig doodgemaakt wordt door een wellicht interessante regisseur/se. Met een aantal veelbelovende acteur/trices die daar net te weinig ruimte in krijgen om iets interessants te laten zien. In de vorm die in het eerste kwartier erg leuk lijkt te worden, maar toch nergens heen gaat. Jammer dan, af door de zijdeur, niets geworden, geen paniek. Mooi jurkje, geen txxten. En dat is dan zowel in het visuele als in het emotionele meteen de samenvatting.

De film gaat over het zelfmoordpact dat de Duitse romantische dichter Heinrich von Kleist in 1811 met Henriette Vogel sloot. En aangezien ik niet echt op de hoogte was van de beste man, had deze film een gelegenheid kunnen zijn omdat te veranderen. Echter ziet de film er meer uit als een een reeks “levende schilderijen” waar ik net als de Berlijnse aristocratie van begin 19e eeuw, me eigen te pletter verveelde. Romantisch. Nee nergens. Komisch? Niet bepaald. Er wordt op een zeer theatrale plastische wijze, ellenlang tafereeltjes van mensen in gestileerde salon-interieurs getoond. Oké de werkelijkheid is vaak een stuk saaier maar dat dan ook te laten zien? Filosofische reflecties waar tussendoor liedjes worden gekweeld. Veel gebrabbel over hoop om gespaard te blijven van de naar Duitsland overgewaaide Franse ideeën over burgerschap en vrijheid, dat het schande is dat er binnenkort belasting zouden moeten worden betaald en het gevaar van verdere democratisering van de samenleving. En dit alles wordt op een emotieloze manier geacteerd. Teleurstelling alom.

De Franse Revolutie zorgt voor verdeeldheid binnen de Pruisische aristocratie. Enerzijds is er veel sympathie voor het gelijkheidsbeginsel, anderzijds is er angst dat die ideologie de status quo zal doorbreken. De romantische, maar neerslachtige dichter Heinrich von Kleist [Christian Friedel] denkt in Marie [Sandra Hüller] zijn zielsverwant te hebben gevonden en vraagt haar of zij bereid is met hem een einde aan haar leven te maken. Na meerdere afwijzingen verschuift Heinrichs aandacht naar Henriette Vogel [Birt Schnöink], een eigenzinnige vrouw die getrouwd is met de stijve, conservatieve Friedrich [Stephan Grossmann]. Het verhaal wordt meerdere keren onderbroken door muzikale intermezzo’s waarvan je het idee hebt dat Hausner er iets belangrijks mee wil zeggen. Datzelfde geldt voor de rol van Allisa Wilms als het nederige, zwijgzame dienstmeisje dat regelmatig prominent in beeld is, maar geen actieve rol heeft in het verhaal. Het trage tempo en de onderkoelde acteerstijl lijkt ook een bewuste keuze, maar het is mij eerlijk gezegd een raadsel welke punt Hausner probeert te maken.