Saraba Natsu no Hikari (1968)

Visueel weer erg fraaie film van Yoshida, in kleur deze keer. Anders dan zijn zwart-wit films uit deze periode kiest Yoshida hier voor ruimte, veel ruimte. Het verhaal gaat over een verhouding tussen een man en een vrouw die verschillende Europese hoofdsteden bezoeken; Amsterdam leek Yoshida niet te inspireren.

Veel scheve dialogen en voice-overs, moeilijk toegankelijk en gelaagd, zoals vaker bij Yoshida. Muzikaal deze keer Frans impressionisme, al ontbreekt avant-garde niet helemaal.

Opvallend hier dus de ruimte waardoorheen de personages lijnen trekken en zo hun verhouding tot elkaar uitdrukken. Dat levert regelmatig zeer fraaie plaatjes op met dito kleur- en lichtgebruik. Extreem lange shots waarin je na het lezen van de subs de personages ergens ziet verschijnen. Ook aardige effecten met de scherpte. Fraaie scene bij Mont St. Michel.

Je moet het gekunstelde ervan wel kunnen accepteren, en daar had ik deze keer wat moeite mee. De man vond ik niet super (voice-)acteren, om over het Engels van het Europese paar maar te zwijgen. Okada zet weer een moeilijk te bereiken personage neer dat deze keer wat wrevel bij me opwekte. Tijdens de film bekroop me de angst dat ik Yoshida's humorloze en hermetische gedragenheid misschien ook wel eens niet meer zo goed zou kunnen hebben in zijn andere films uit die periode. De volgende dag nog even door de film 'gezapt' en werd toch weer getroffen door de aan Antonioni doen denkende schoonheid. Ik hoop maar dat het mijn stemming was. 3* voor nu.

Zo he, Yoshida bevalt mij wel en dit is haast perfectie. Nadat ik Rengoku Eroica zag begreep ik dat Yoshida wel heel goed wist hoe je cinema moest maken en na wat google en surf-werk kwam ik onder andere deze scene uit Farewell to the Summer Light tegen die me erg aantrok.

Die scene staat vrij goed model staat voor de film in zijn geheel. Een abstracte vertelling van de ontmoeting en de (onmogelijke) liefde die er ontstaat tussen twee Japanners in het Europese landschap van de jaren '60. Zoals ik inmiddels niet anders gewend ben van Yoshida, prachtige beeldkadering en in deze film vooral magistraal kleur- en lichtgebruik, wat hij kan in zwart-wit doet hij net zo lief in kleur en zelfs beter, subliem. Wat -fal ook al benadrukt is de ruimtelijkheid van composities binnen het shot, waar in Rengoku Eroica het tegenovergestelde van kracht is en die ruimte juist heel erg ingekaderd en daardoor beperkt wordt (begrijp me niet verkeerd daar is niets mis mee, integendeel!). De Europese locaties die uitgekozen zijn voor de beelden zijn niet mis, mooie landschappen en architectuur van Portugal en Italie tot Zweden en zelfs Amsterdam en haar Magere Brug komen er nog in voor (en hoor je op de achtergrond een kind roepen "wat doe je nu weer!").

Het verhaal tussen de twee wordt deels verteld door voice-overs met vorderingen in het verhaal, maar vooral met gedachten en dialogen tussen de twee. Dit sluit ontzettend goed aan bij beelden die dan meer een dromerig versterking of stimulans zijn voor dit verhaal en ook veel aan de interpretatie overlaten. De poezie is ook hier weer erg sterk aanwezig en vooral de gedachtenloop van Naoko die met haar verleden, haar thuis, heimwee en haar liefdes dilemma worstelt is erg mooi uitgewerkt. Echt heel mooi en dit riekt naar de volledige 5.

Oja en Mariko Okada is hier beeldschoon en deed me vaak denken aan Bellucci

Alleen die architectuur/het interieur is al fenomenaal

Na aanvankelijk matige scores hier, stond deze Kiju film niet hoog in het lijstje titels dat ik nog van hem moet zien, maar na een diepgaande bespreking van de film in hoofdstuk 1 van Isolde Standish's "Politics, Porn and Protest - Japanese Avant-Garde Cinema in the 1960s and 1970s" schoot hij zomaar ineens naar de nummer één positie, en zelfs zodanig dat ik hem ook maar direct heb bekeken vanavond; zo zie je maar hoe beinvloedbaar ik ben

Nu was ik niet direct helemaal overdonderd, wat of aan mijn algehele staat van vermoeidheid te wijten zou kunnen zijn of aan de niet-professionele fansub die wellicht wat aan finesse mist. Standish quote een dialoog uit de film die er papier veel genuanceerder en ook uitgebreider uitziet dan zoals ik die sequentie zojuist in de film heb terug gezien... Een ander ding is de Europese setting waarbij een scala aan steden langskomt die puur als achtergrond dienen voor een ontwikkelende relatie tussen een architectuur student op reis en een in Europa wonende vrouw die Japan min of meer probeert te vergeten. Met zo'n setting gaat de gedachte onvermijdelijk uit naar Antonioni, maar in herkende ook een directe visuele quote van "Marienbad". Problematisch is dat het eerder afbreuk doet (alsof Kiju een beginneling is die zijn voorbeelden slechts na doet zonder er iets aan toe te voegen... wat niet zo kan zijn). En Standish vertelt dat de film is gefinancierd door Japan Airlines om Europa als vakantiebestemming te promoten, wat opzich niet erg is omdat Kiju er toch zijn eigen film van maakt, maar wat wel het iets storende gebrek aan logica in het rondtrekken door Europa van de twee Japanners verklaard.

Een ander fijn aspect van het verder nogal academische boekwerkje van Standish (ben pas bij hoofdstuk twee nu, maar ik denk dat het toch wel in het algemeen gaat gelden) is dat ze vooral op Japanse bronnen af gaat (die vaak zeer slecht toegankelijk en dus totaal onbekend voor de Westerse, niet Japans sprekende filmkenners). Yoshida Kiju en Nagisa Oshima (beiden van een generatie die als tiener de tweede wereldoorlog mee maakt, universitair geschoold, ongebruikelijk vroeg door de filmstudio's worden gelanceerd als zelfstandig regisseur in reactie op een nieuwe jeugdcultuur) waren enorm actief in schrijven over film (zowel film-kritiek als film-theorie) en waren hiermee, als ik het zo lees, op dat vlak wel de kern-figuren van de new wave in Japan. Zowel het neo-realisme raakte hen (bijvoorbeeld de films die Rossellini na de tweede wereldoorlog maakte) als de Franse new wave, en dan vooral Resnais. Oshima's Nihon no Yoru to Kiri (1960) verwijst in de titel al naar zijn werk en deze film van Kiju bevat enorm veel parallellen met Hiroshima Mon Amour (1959) in de manier waarop de ontwikkelende romance verwikkeld is met de verschrikkingen van de oorlog, zowel de holocaust in Europa, als de atoombommen die in Japan vielen (Hiroshima in de film van Resnais, Nagasaki hier), vooral in de zin dat de herinnering daaraan, en het verdringen ervan, verwerkt wordt in de relatie. Dit aspect wordt in het boek ook nog verder toegelicht met quotes uit een conversatie die Kiju heeft in 2002 met Nobuhiro Suwa die dan net zijn H Story (2001) heeft gemaakt (een ode aan en remake van Resnais Hiroshima Mon Amour, die ik nu ook maar snel eens moet zien!) terwijl Kiju na lange stilte een van zijn meest persoonlijke films afleverd, Kagami no Onnatachi (2002) ,die ook weer met dat alles bepalende moment (van het vallen van de twee atoombommen, het verlies van Japan en de ont-goddelijking van de keizer) te maken heeft...

Mooi als alles zo op zijn paats valt, in de juiste historische/politieke context zodat ook duidelijk is wat de bedoeling van film is voor een regisseur als Kiju. Hoewel er twee mooie (maar nachtmerrie-achtige) droom-scenes in deze film zitten, wil hij niet dat we film kijken om weg te dromen bij mooie plaatjes (uit de reis-brochure backdrop ). Film is een actieve dialoog zoeken voor mensen als Oshima en Kiju; ze uitten de zorgen, gedachtes en wensen van een generatie die zich machteloos voelt... even kort door de bocht, maar ik wil ook weer niet al te lang gaan uitweiden over dit aspect, zo is het voldoende context om de film iig te kunnen plaatsen.

Stilistisch vond ik dit overigens wel weer héél herkenbaar als een Kiju film. Zie alleen maar de framing van het eerste shot in de scene waar Chuck Taylor een youtube-link naar plaats!. Ook in meer wijde scenes in de openlucht zijn er meestal wel kleurvlakken die voor een typische Kiju compositie zorgen.

Ziet er allemaal prachtig uit. Het idee vind ik ook goed. En de uitwerking soms sterk waaronder in die droom-scenes en het einde. Maar als geheel mis ik nog iets pakkends, wat nu wellicht verloren is gegaan in de vertaling, maar wat eventueel ook gewoon niet voldoende aanwezig is omdat Kiju hier iets teveel bezig is, toch, met mooie plaatjes van Europa laten zien en ode's brengen aan de Europese cineasten die hem zo sterk hebben beinvloedt.

Ik lees telkens onbedoeld Kaiju-film

misschien moet ik zijn lastiger te onthouden naam dan toch maar eens gaan leren... hoewel hij zelf geloof ik ook Kiju prefereerd...?

De dub voor die Europeanen blijft alleen nogal vervelend. Wel fijne achtergrondinformatie beavis! Antonioni en Resnais moest ik ook meteen aan denken. Met die directe visuele quote bedoel je toevallig niet deze?

inderdaad! (dat plaatje waar je naar linkt)

over de dub ben ik nog niet uit, is afwijkend toch wel, vooral omdat het twee Amerikanen moeten voorstellen (geen Europenanen dus); ik vind ze opzich niet storend, maar vind wel dat de conversatie die op dat moment gevoerd wordt eigenlijk behoorlijk 'leeg' is... (misschien expres pretentieus, als kritiek op dat soort 'types'?!?)

Dacht toen ik het typte al dat het misschien wel Amerikanen moesten voorstellen ja, heb 'm ook alweer een tijdje geleden gezien. Had even gekeken op IMDb, en omdat ze Frans waren nam ik maar even aan dat het Europeanen waren Maar vandaar dus de dub, die man en vrouw konden waarschijnlijk geen Engels spreken. Nou ja hadden ze ook wat beter moeten casten eigenlijk

Doet me dan weer sterk denken aan een schilderij van Carel Willink Late Bezoekers aan Pompeii (1931). Mede vanwege de setting met Europees Cultureel Erfgoed. De poster met St. Malo echoot dat ook sterk.

en de man met de bolhoed op dat schilderij doet me dan weer denken aan Magritte, wat me op zijn beurt weer doet denken over het gesprek van de Amerikaan in deze film over een pijp, die niet een echte pijp is... het zit allemaal met elkaar verweven kunst is mooi (ben zeker een Willink fan!)