Fail-Safe (1964)

Inderdaad bloedserieuze en dreigende film met fantastische rollen van de hele cast, met o.a. een jonge Larry Hagman en zelfs Dom De Luise . Dikke 4* met kans op meer.

Als je Dr. Strangelove hebt gezien, kun je bij het zien van deze film af en toe amper je lach in houden. Erg ver gaande gelijkenissen. Het is dat deze films zo kort na elkaar uit kwamen dat het eigenlijk niet kan, maar je zou toch bijna zeggen dat Dr. Strangelove een parodie is op Fail Safe of dat Fail Safe de serieuze variant is op Dr. Strangelove. Eigenlijk is het niet helemaal eerlijk want de film van Lumet is gewoon een opzichzelfstaand meesterwerkje.

Ten eerste valt direct op wat voor aandacht Lumet heeft besteed aan het uiterlijk. De zwart-wit fotografie is prachtig en de snelle montage (vooral bij vlagen) versterkt op de juiste momenten het weerzinwekkende gevoel dat hoort bij de dreiging van massavernietiging. En dat terwijl ik in de andere films van Lumet altijd het idee heb dat het visuele ondergeschikt is aan het verhaal en de acteurs.

Dit is eigenlijk het enige a-typische aan deze Lumet. In 12 Angry Man sprak hij zich al uit tegen de (jury)rechtspraak, later in Serpico tegen de politiemacht, in Network tegen de macht van de media, in the Verdict tegen grote bedrijven en advocatenkantoren en in Dog Day Afternoon tegen van alles en nog wat. Andere films die ik van hem zag, waar hij zich nergens druk om maakt, zijn ook een stuk minder. Minder krachtig, minder bevlogen en eenvoudigweg minder goed. In Fail Safe maakt hij zich zorgen om het militaire apparaat en de opkomst van technologie, in tijden van de koude oorlog toen men helemaal doorgeslagen leek in het belang van National Security. Normaal gesproken is het altijd de gewone man die het opneemt tegen het apparaat. Hier is het de president van de US of A. Kan je moeilijk de gewone man noemen. En toch is het zijn tastbare humaniteit die strijdt tegen de uit de hand gelopen technologie.

Het geheel wordt over het algemeen vrij geloofwaardig gebracht en is vooral ook behoorlijk spannend. Alles wordt op beperkte locaties verteld en er wordt wat afgeouwehoerd. Knap hoe boeiend het blijft, ook nu nog, zonder special effects, maar met de kracht van de suggestie. Het eind is een klap in je gezicht en erg overdonderend. Het Hays verplichte tekstje op het eind dat zoiets NOOIT kan gebeuren, is schrijnend en werkt alleen maar averechts. Lumet heeft ons net in een kleine twee uur overtuigd van het gevaar dat dreigt en dat we dom gehouden worden. Natuurlijk is dat ook niet helemaal waar, maar dat de waarheid in het midden ligt is wel duidelijk. 4 sterren.